Πολιτικό σύστημα: Στο ίδιο έργο θεατές…

Στην κυβέρνηση, οι ηγέτες εμφανίζονται σαν παρουσιαστές τηλεπαιχνιδιού. Μεγάλα χαμόγελα, επιτηδευμένες χειρονομίες και ατάκες του τύπου “η χώρα βαδίζει σ’ ένα μέλλον επλιδοφόρο”. Στην πράξη, όμως, οι αποφάσεις τους έχουν την ακρίβεια χάρτινης βάρκας σε τρικυμία. Η διαχείριση της οικονομίας, οι ανατιμήσεις στην ενέργεια, τα νομοσχέδια για την εκπαίδευση, όλα μοιάζουν με αυτοσχεδιασμό, που κανείς δεν τολμά να ομολογήσει. Ο πολίτης, φυσικά, παρακολουθεί με μειδίαμα πικρό, αναγνωρίζοντας τις ίδιες παθογένειες, που γνώριζε πριν χρόνια, αλλά τώρα με πιο έντονο το συναίσθημα,  αναφωνώντας: “πάλι τα ίδια”.

Η αντιπολίτευση από την άλλη, φροντίζει να εμφανίζεται σαν θυμωμένος σχολιαστής σε ριάλιτι, όπου η ένταση μετράει περισσότερο από τις λύσεις. Οι καταγγελίες για κακοδιαχείριση, οι δηλώσεις για έλλειψη σχεδίου, οι μεγαλοστομίες περί διαφάνειας, όλα είναι ωραία για το Twitter, αλλά όταν η σκόνη της οθόνης κατακάθεται, μένει το ίδιο χάος που ήταν και πριν. Η επίθεση γίνεται αυτοσκοπός, η κριτική γίνεται παράσταση, και οι πολίτες παραμένουν στην κερκίδα, να χειροκροτούν ή να γελούν με πικρό χαμόγελο.

Και ενώ η παράσταση εξελίσσεται, τα γεγονότα του 2025 και του 2026 δείχνουν με τον πιο εμφαντικό τρόπο ότι η ελληνική πολιτική δεν έχει νιώσει ποτέ το βάρος της ευθύνης. Η ενεργειακή κρίση αντιμετωπίστηκε με λόγια περί “αναπτυξιακής ευκαιρίας”, ενώ η ακρίβεια στο ράφι έκανε τα πορτοφόλια να τσιρίζουν από πόνο. Οι υποσχέσεις για στήριξη των πιο αδύναμων μετατράπηκαν σε μισοτελειωμένα προγράμματα, με τα έντυπα και τα δελτία ειδήσεων να προσπαθούν να ξεπλύνουν τις ευθύνες με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα.

Οι μικροπολιτικές στρατηγικές φτάνουν σε επίπεδα επιθετικού σουρεαλισμού. Κυβερνητικοί και αντιπολίτευση συχνά ανταλλάσσουν δηλώσεις, που μοιάζουν να έχουν γραφτεί στο ίδιο τηλεοπτικό σενάριο, με μόνο σκοπό να πλήξουν την εικόνα του άλλου. Τα μεγάλα λόγια περί “εθνικής ενότητας” ή “κοινωνικής δικαιοσύνης” δεν είναι παρά κουφά ηχητικά εφέ, που γεμίζουν τα δελτία ειδήσεων, ενώ στην πραγματικότητα οι αποφάσεις τους συχνά ακολουθούν συμφέροντα λίγων, αντί για το συλλογικό καλό.

Και οι πολίτες; Οι πολίτες βλέπουν τους ίδιους κύκλους επαναλαμβανόμενους. Κρίσεις που θα μπορούσαν να λυθούν με σχέδιο, αλλά αντιμετωπίζονται με πανικό, λόγια και επικοινωνία, υποσχέσεις που υποσκάπτονται αμέσως μετά από συμφωνίες και πιέσεις, και μέσα σ’ όλα αυτά η αίσθηση ότι κάθε μέρα η πολιτική σκηνή μοιάζει να γράφει το ίδιο έργο, με διαφορετικούς ηθοποιούς, αλλά και με το ίδιο, όπως πάντα, κωμικοτραγικό σενάριο.

Η πολιτική παράσταση

Η πιο έντονη εικόνα είναι ίσως οι δημόσιες συζητήσεις και τα τηλεοπτικά debates. Φωνές που ανεβαίνουν, χέρια που κουνιούνται, ατάκες που επαναλαμβάνονται σα να διαβάζονται από τηλεοπτικό autocue. Οι πολιτικοί επιδίδονται σε μια αέναη μάχη εντυπώσεων, όπου η ουσία θυσιάζεται στο βωμό της θεατρικότητας. Οι αντιφάσεις είναι θεαματικές. Καταδικάζουν μέτρα που οι ίδιοι προωθούν, υπόσχονται διαφάνεια, ενώ οι υποθέσεις σκανδάλων αυξάνονται και μιλούν για σταθερότητα, ταυτόχρονα  η καθημερινότητα των πολιτών τρέμει από ανατιμήσεις, φόρους και αβεβαιότητα.

Σε αυτή την παράσταση, η σάτιρα γίνεται αυτομάτως αληθινή. Τα γεγονότα παρέχουν το καλύτερο σκηνικό για γέλιο πικρό, θυμό, αλλά και σκεπτικισμό. Η πολιτική δεν χρειάζεται σεναριογράφους και αυτό γιατί οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές, με την αλαζονεία και την ανικανότητά τους, γράφουν καθημερινά το πιο πικρό έργο.

Οι μάσκες των πολιτικών πέφτουν μόνο περιστασιακά. Αρκεί μια γκάφα σε live μετάδοση, μια αμήχανη απάντηση σε ερώτηση δημοσιογράφου ή μια δήλωση που αναιρείται την επόμενη μέρα. Τότε οι πολίτες βλέπουν καθαρά το βασικό χαρακτήρα της ελληνικής πολιτικής. Έναν κόσμο, όπου η εικόνα μετράει περισσότερο από την ουσία, όπου οι φιλοδοξίες και η επιβίωση υπερβαίνουν κάθε έννοια συλλογικού καλού και όπου οι ίδιοι οι πολίτες είναι κομπάρσοι σ’ ένα έργο που δεν σταματά ποτέ.

Θέατρο του παραλόγου η πολιτική… 

Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν γίνει το νέο θέατρο του παραλόγου. Κάθε δήλωση σχολιάζεται, κάθε γκάφα σατιρίζεται και η κοινή γνώμη καταλήγει να παίζει τον ρόλο του κριτή, σαρκάζοντας την πολιτική με περισσότερη οξυδέρκεια από ό,τι οι ίδιοι οι πολιτικοί που συμμετέχουν. Τα memes, τα βίντεο και τα tweet δημιουργούν ένα συνεχή καθρέφτη, που δείχνει το ίδιο έργο, πικρό, γελοίο, αλλά διαχρονικά γνώριμο.

Και ενώ οι ηθοποιοί αλλάζουν, η ουσία παραμένει. Οι αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των πολιτών λαμβάνονται με τρόπο που συχνά αψηφά τη λογική, ενώ η διαφάνεια περιορίζεται σε επικοινωνιακά πυροτεχνήματα και η κοινωνία μένει να παρακολουθεί μια επαναλαμβανόμενη κωμωδία. Αλλάζουν όμως οι τίτλοι των ηθοποιών και οι μάσκες που φοράνε. Το έργο, όμως, συνεχίζεται αμείλικτο, γεμάτο ειρωνεία, υποκρισία και πικρή σάτιρα και οι πολίτες είναι αναγκασμένοι να παρακολουθούν, να σχολιάζουν και να επιβιώνουν.

Στο τέλος, η ελληνική πολιτική δεν είναι παρά μια πικρή, επιθετική κωμωδία, όπου η εξουσία και η ανθρώπινη αδυναμία συνεργάζονται αριστοτεχνικά και η κοινωνία μαθαίνει να γελάει, να θυμώνει και να υπομένει όλα αυτά  ταυτόχρονα. Όσο κι αν αλλάζουν οι ηθοποιοί, το έργο μένει ίδιο. Γελοίο, σκαμπρόζικο και πικρά αληθινό, ενώ η ελπίδα έχει λιώσει σαν κερί στον ήλιο. Το μέλλον φαίνεται σαν φάντασμα σε σουρεαλιστική σκηνή, όπου κανείς δεν κρατάει πραγματική εξουσία.