Τα σενάρια σχηματισμού μετεκλογικής κυβέρνησης συνεργασίας

Σ’ αυτούς του χώρους, το ζήτημα δεν είναι οι ίδιες οι συνεργασίες μετά τις εκλογές, αλλά η ποιότητά τους και κυρίως οι “κοινές συνεργατικές πρακτικές” διαφθοράς και διαπλοκής! Είναι φανερό, ότι μετεκλογικά (ειδικά μετά τη δεύτερη Κυριακή) θα αναζητηθούν κυβερνήσεις συνεργασίας και οι πιέσεις επ’ αυτού θα είναι πολλές και ισχυρές. Αναμένεται να πάρουν μέρος και οι δυνάμεις της πραγματικής οικονομικής ισχύος, εκπρόσωποι ισχυρών συμφερόντων που συνήθως βρίσκονται στις αθέατες πίσω γραμμές για να δρουν με ασφάλεια και αποφασιστικά.

Ήδη έχουμε αναφέρει ότι το πρώτο πρόβλημα που θα λυθεί είναι η μη συμμετοχή του Μητσοτάκη στη θέση του πρωθυπουργού. Ο Σαμαράς θα αποτελέσει τον πρώτο και αναγκαίο ρυθμιστή, λόγω πολιτικής συγγένειας και λόγω διαμόρφωσης ασφαλούς κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Επιπλέον, λόγω και του γεγονότος ότι και ο ίδιος θα θελήσει να βάλει τη σφραγίδα του σε μια κυβέρνηση που θα συμμετέχει το κόμμα του. Με άλλα λόγια, θα διεκδικήσει να είναι ένας καθόλα αναγνωρίσιμος και απαιτητικός εταίρος. Αν μάλιστα επιτύχει ένα εκλογικό ποσοστό γύρω στο 10% το κύρος του στο χώρο της Κεντροδεξιάς θα είναι αδιαμφισβήτητο.

Η αναζήτηση του τρίτου πιθανού εταίρου, πέραν της ΝΔ και του κόμματος Σαμαρά θα αποτελέσει καίριο ζήτημα πολλαπλών επιπτώσεων. Η στροφή προς την “Ελληνική Λύση” του Βελόπουλου θα αποτελέσει έσχατη επιλογή, κι όχι επιλογή προτίμησης. Με τον Τσίπρα και την ΕΛΑΣ να έχουν στρατηγική ηγεμόνευσης στον χώρο της Κεντροαριστεράς, η απόφασή του θα είναι μάλλον να μείνει στην αντιπολίτευση. Η απόφαση του Τσίπρα-ΕΛΑΣ σχετίζεται με την αρχηγική φιλοδοξία του, ως πρωταρχική προτεραιότητα, να κυριαρχήσει στο χώρο της Κεντροαριστεράς, ιδιαίτερα απέναντι στο ΠΑΣΟΚ.

Τα σενάρια συνεργασίας μετά τις εκλογές

Η στρατηγική του αυτή δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί – θα βρίσκεται σε αντινομία– με τη συμμετοχή σε κυβερνήσεις συνεργασίας, όπου η ΝΔ, ακόμα και χωρίς τον βεβαρημένο Μητσοτάκη, θα αποτελεί τον βασικό εταίρο. Η δε συμμετοχή του ΠΑΣΟΚ σε κυβέρνηση συνεργασίας με τη ΝΔ θα καταστήσει από τα πράγματα τον Τσίπρα/ΕΛΑΣ μόνο ισχυρό πόλο αντιπολίτευσης, δεδομένου του περιορισμένου εκτοπίσματος των άλλων κομμάτων της αντιπολίτευσης. Μία τέτοια εξέλιξη θα ήταν “βούτυρο στο ψωμί του” του Τσίπρα.

Θα κρίσιμο ζήτημα είναι η συμμετοχή του ΠΑΣΟΚ σε κυβέρνηση συνεργασίας με εταίρους την ΝΔ και το κόμμα Σαμαρά. Το πραγματικό δίλλημα για το ΠΑΣΟΚ δεν είναι αν θα συμμετάσχει σε κυβέρνηση με τη ΝΔ με πρωθυπουργό τον Μητσοτάκη, αλλά αν θα συμμετάσχει σε κυβέρνηση με τη ΝΔ με άλλον πρωθυπουργό από τη ΝΔ. Και τούτο διότι σε κάθε περίπτωση ο Μητσοτάκης δεν θα είναι πρωθυπουργός. Δεν θα μπορεί να είναι λόγω συσχετισμών και αρνητικής απέναντί του πλειοψηφικής θέλησης. Είναι ζητούμενο, μάλιστα, αν μπορεί να παραμείνει και αποφασιστικός παράγοντας στη ΝΔ.

Το συγκεκριμένο δίλημμα για το ΠΑΣΟΚ θα είναι: μπορεί να συμμετάσχει σε κυβέρνηση συνεργασίας με την ΝΔ, όπου πρωθυπουργός –λόγω του ότι η ΝΔ θα παραμείνει πρώτο κόμμα– θα είναι ο Δένδιας, ή ο Πιερρακάκης; Ας σημειωθεί ότι ο Πιερρακάκης, ως επικεφαλής του Eurogroup, θα είχε και την “θετική ψήφο” ευρωπαϊκών συντηρητικών κυβερνήσεων και των Βρυξελλών. Μία τέτοια εξέλιξη θα κρατούσε ζωντανές κάποιες τελευταίες ελπίδες του Μητσοτάκη που τον επέλεξε και τον υπουργοποίησε, ενώ και η προέλευσή του από το ΠΑΣΟΚ της βενιζελικής περιόδου θα ήταν μια πρόταση με σκοπιμότητα αποδοχής από μερίδα του ΠΑΣΟΚ.

Οι εξελίξεις στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ σε μια τέτοια περίπτωση διαπραγματεύσεων και τελικά συμμετοχής σε κυβέρνηση συνεργασίας με τη ΝΔ ακόμα και με τα ήπια αυτά χαρακτηριστικά, δεν μπορεί να εκτιμηθούν από τώρα με βεβαιότητα. Πάντως, θα είναι σοβαρές και εξαιρετικά ανησυχητικές… Είναι αναγκαίο να σημειώσουμε, ότι η άρνηση συμμετοχής του ΠΑΣΟΚ μπορεί να στρέψει την ηγεσία της ΝΔ στην αναζήτηση έσχατης λύσης, είτε με τη συμμετοχή συνολικά της “Ελληνικής Λύσης”, είτε με αυτονομήσεις βουλευτών της.

Τα διλήμματα αυτά θα γίνουν ασφυκτικά, αν το ΠΑΣΟΚ καταταχθεί στην τρίτη θέση. Διαφορετικά θα είναι τα πράγματα αν καταταγεί στη δεύτερη θέση. Η πρώτη θέση για τις μετεκλογικές εξελίξεις, που εξετάζουμε εδώ, έχει τις δικές της προδιαγραφές και αποτελεί άλλο κεφάλαιο. Η κατάταξη του ΠΑΣΟΚ στη δεύτερη θέση το καθιστά αξιωματική αντιπολίτευση και κυρίαρχη δύναμη στο χώρο της Κεντροαριστεράς. Γεγονός, στο οποίο πρέπει και οφείλει να ανταποκριθεί, επιτελώντας χωρίς φιλοεξουσιαστικές ροπές και τα δύο υψηλά καθήκοντα: αξιωματική αντιπολίτευση + ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς με κορμό το ΠΑΣΟΚ.

Με άλλα λόγια, να παίξει αποτελεσματικά τον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης με στόχο τη νίκη στις μεθεπόμενες εκλογές και τη δρομολόγηση εφαρμογής ενός προγράμματος αναγέννησης, κοινωνικής και περιφερειακής Αλλαγής. Και, ταυτόχρονα, ως κορμός και κυρίαρχη δύναμη στο χώρο της Κεντροαριστεράς να ανασυνθέσει συνολικά, ενωτικά και πλειοψηφικά τον προοδευτικό χώρο, κλείνοντας δημιουργικά και υπερβατικά μια μακρά ιστορική εκκρεμότητα που χρονίζει από το 2009, αντιμετωπίζοντας και ακυρώνοντας θετικά τις αρχηγικές φιλοδοξίες του Τσίπρα. Αυτή η εξέλιξη περιγράφει μια ανατροπή στους κυρίαρχους σχεδιασμούς και για το λόγο αυτό έχει ιδιαίτερη αξία.

Το σενάριο “κυβέρνησης εθνικής συνεννόησης”

Το πλάνο που οι “συστημικές δυνάμεις” σχεδιάζουν και προωθούν –έχοντας ένα αδρό περίγραμμα ρόλων– στις βασικές του διαστάσεις είναι το εξής: πρώτη η ΝΔ, δεύτερο κόμμα Τσίπρας/ΕΛΑΣ, τρίτο το ΠΑΣΟΚ και τέταρτο το κόμμα Σαμαρά. Σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας με “ήπιο” πρωθυπουργό. Στο πλάνο αυτό, η αλλαγή θέσεων μεταξύ του “τρίτου” και του “δεύτερου” κόμματος μοιάζει με ρουά-ματ στο σκάκι.

Το παρακάτω τοπίο θα υπερτονιστεί εάν η ΝΔ μετά την ήττα της στις εκλογές και τη δρομολόγηση διαδικασιών για εκλογή νέας ηγεσίας θα αναζητά τα σημεία ενότητας και νέας ισορροπίας της. Ο Σαμαράς θα έχει λόγο και ρόλο ρυθμιστικό, το ΠΑΣΟΚ θα αρνείται ή θα επιφυλάσσεται να συμμετάσχει σε μια κυβέρνηση-διάδοχο εκείνης των σκανδάλων και της ίδιας που οδήγησε την χώρα στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης, ο δε Τσίπρας θα αναζητά πεδίο αντιπολίτευσης για την επιβεβαίωση της κομματικής του πρωτοβουλίας.

Κι όλα αυτά, εν όψει της ευρωπαϊκής προεδρίας του 2ου εξαμήνου 2027, τις εξ ανατολών τουρκικές απειλές, το Κυπριακό σε νέα κινητικότητα, την αναθεώρηση του Συντάγματος ανοιχτή, τις υποθέσεις σκανδάλων σε δικαστική διερεύνηση (ευρωπαϊκή και ελληνική), την Ευρώπη σε κρίση μετάβασης…

Σ’ αυτό το υπερτονισμένο τοπίο, μπορεί να διατυπωθεί ως λύση μια μεταβατική “κυβέρνηση εθνικής συνεννόησης” ορισμένης χρονικής διάρκειας που πολλοί θα την ονομάσουν “ειδικού σκοπού” και άλλοι “εθνικής ενότητας”. Σε μια τέτοια κυβερνητική λύση, όλα δείχνουν ότι ο Καραμανλής, ο Βενιζέλος, ο Σαμαράς, και με στάθμιση των συσχετισμών, ηγετικά στελέχη όλων των κομμάτων, καθώς και προσωπικότητες κύρους θα κληθούν να συμμετάσχουν.