Το διεθνές δίκαιο δεν είναι αλά καρτ κύριε Μητσοτάκη!

Και ακριβώς αυτή η στιγμή – με τα όσα διαδραματίζονται στην Βενεζουέλα – έρχεται να φωτίσει μια κραυγαλέα αντίφαση στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η ανάρτηση Μητσοτάκη, που σε άλλο μήκος από την αρχική συγκρατημένη αντίδραση του υπουργείου Εξωτερικών, χαιρετίζει τις εξελίξεις, στα βήματα περισσότερο του Εμανουέλ Μακρόν και του Κιρ Στάρμερ και στον αντίποδα των επικριτικών δηλώσεων, όχι μόνο του Ισπανού πρωθυπουργού.

Όμως η αναφορά του πρωθυπουργού «δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών», αναμένεται να προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις και όχι αδίκως, καθώς ένας εκ των λόγων που η κυβέρνηση δικαιολογεί την στήριξη στην Ουκρανία είναι ακριβώς η παραβίαση του διεθνούς δικαίου από την Ρωσία. Θα έλεγε κάτι αντίστοιχο ο πρωθυπουργός αν οι Ρώσοι, για παράδειγμα, συλλάβουν με αντίστοιχο τρόπο τον Ζελένσκι;

Δεν μπορούσε ο πρωθυπουργός να κάνει μία δήλωση αντίστοιχη του Γερμανού καγκελάριου Μερτς, που μίλησε για «περίπλοκη νομική αξιολόγηση» της επέμβασης Τραμπ, θυμίζοντας έστω ότι «οι αρχές του διεθνούς δικαίου πρέπει να εφαρμόζονται στις σχέσεις μεταξύ κρατών»;

Το προηγούμενο διάστημα κορυφαία κυβερνητικά στελέχη όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης και ο Θάνος Πλεύρης έχουν εξαπολύσει σφοδρές επιθέσεις κατά του διεθνούς δικαίου και ειδικότερα κατά διεθνών δικαστικών μηχανισμών, όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Οι δηλώσεις τους κινούνται στη γραμμή ότι οι θεσμοί αυτοί είναι “αριστεροκρατούμενοι”, “ιδεολογικά φορτισμένοι”, “αντιδυτικοί” και ότι λειτουργούν περισσότερο ως πολιτικά εργαλεία παρά ως ουδέτεροι θεματοφύλακες δικαίου. Ο οποίος Άδωνις, μετά την ανάρτηση Κυριάκου ξεσπάθωσε, παρομοιάζοντας τις εξελίξεις στην Βενεζουέλα, με το… Πολυτεχνείο το 1973!

Αυτή η κριτική, όσο κι αν παρουσιάζεται ως “ρεαλισμός”, συνοδεύεται από μια θεμελιώδη υποκρισία, καθώς το διεθνές δίκαιο είναι μάλλον πρόβλημα μόνο όταν ενοχλεί. Όταν όμως παραβιάζεται κατάφωρα από μια υπερδύναμη και το θύμα είναι ένας ηγέτης και ένα καθεστώς που ιδεολογικά βρίσκονται σε αντίθετη γραμμή με το κυβερνητικό ιδεολογικό πλαίσιο, τότε το πρόβλημα εξαφανίζεται. Η σιωπή μετατρέπεται σε συνενοχή και, σε ορισμένους κύκλους, σε άτυπο πανηγυρισμό. Τα είδαμε με την Γάζα, όταν κορυφαίοι γαλάζιοι μόνο που δεν οργάνωσαν διαδηλώσεις επί Μπάιντεν στην αμερικανική πρεσβεία, για να διαμαρτυρηθούν που δεν έδινε “λευκή επιταγή” στον Νετανιάχου “να τελειώσει την δουλειά”!

Πολιτική αντιπαράθεση με φόντο τον Μαδούρο

Το «δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών» στην Βενεζουέλα, δεν είναι μία ουδέτερη δήλωση αλλά πολιτική επιλογή. Και στέλνει ένα σαφές μήνυμα, ότι δηλαδή το διεθνές δίκαιο είναι εργαλείο, όχι αρχή. Στην δήλωση του αντέδρασε έντονα ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας. Ο ΣΥΡΙΖΑ από χτες το βράδυ είχε αντιδράσει λέγοντας «το δίκαιο του ισχυρού, όταν επιβάλλεται κόντρα στο διεθνές δίκαιο, παραβιάζει δικαιώματα χωρών και λαών. Είναι ακριβώς αυτή η λογική που τροφοδοτεί και νομιμοποιεί την επιθετικότητα του Ερντογάν απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο. Η χώρα μας οφείλει να υπερασπίζεται το Διεθνές Δίκαιο συνολικά, σταθερά και όχι α λα καρτ».

Δηκτικό και το σχόλιο του ΠΑΣΟΚ, δια του Δ. Μάντζου: «Ο Πρωθυπουργός μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής δημοκρατίας επιλέγει να εναρμονιστεί πλήρως με την επικράτηση του νόμου της ζούγκλας και την εγκατάλειψη κάθε έννοιας διεθνούς νομιμότητας». Κουμουνδούρου και Χαριλάου Τρικούπη, επεσήμαναν το αρνητικό προηγούμενο που δημιουργείται για την Κύπρο, που κατά τα άλλα ομνύει μονίμως η Αθήνα. Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά του πρωθυπουργού επεσήμανε και ο Κυριάκος Βελόπουλος. Το δόγμα Μαξίμου είναι ότι το διεθνές δίκαιο ισχύει για την Ουκρανία, δεν ισχύει για την Γάζα, μπορούμε να περιφρονούμε μέχρι και τα εντάλματα του διεθνούς δικαστηρίου, δεν τα συζητάμε αυτά για την Βενεζουέλα και… πάμε παρακάτω!

Ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΚΕ έχουν πάρει εξαρχής πάρει σαφώς το μέρος της Βενεζουέλας, όχι απαραίτητα υπερασπιζόμενοι τον Μαδούρο ως πρόσωπο, αλλά καταγγέλλοντας την ωμή παραβίαση της κρατικής κυριαρχίας και την επιστροφή στο δόγμα του ισχυρού. Το ΠΑΣΟΚ (που άργησε αρκετά αρχικά να πάρει) εξέδωσε μία ανακοίνωση περισσότερο έμοιαζε με έκθεση ιδεών για το διεθνές δίκαιο, χωρίς τις λέξεις “Τραμπ”, “Βενεζουέλα”, κτλ. Σε πιο οξείς τόνους, την αμερικανική επέμβαση καταδίκασε ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, εκ των εσωκομματικών επικριτών του Ανδρουλάκη…

Με αφορμή την κριτική που δέχεται ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θέση πήρε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος με ανακοίνωση του. Όπως σημειώνει ο Παύλος Μαρινάκης μεταξύ άλλων «για τα κόμματα της αντιπολίτευσης, για μία ακόμα φορά, η ρηχότητα και οι ιδεοληψίες φαίνεται να κυριαρχούν έναντι της υπευθυνότητας που απαιτούν οι περιστάσεις». Δεν γνωρίζουμε αν στους έχοντες ιδεοληψίες περιλαμβάνεται και ο γνωστός ιστορικός (και αγαπημένους του πρωθυπουργού) Στάθης Καλύβας, που ευθέως ανέφερε πως οι εξελίξεις στην Βενεζουέλα δημιουργούν επικίνδυνο προηγούμενο:

Η δε ανάρτηση της “Ομάδας Αλήθειας”, πολύ πριν την βραδινή δήλωση Μητσοτάκη και την δήλωση Τσίπρα, είναι ενδεικτική των προθέσεων του Μαξίμου και ίσως αποκαλυπτική για το είδος της αντιπαράθεσης που θα ακολουθήσει:

Το κρίσιμο ερώτημα εν κατακλείδι δεν είναι ποιος συμπαθεί ή αντιπαθεί τον Μαδούρο, οποίος έχει πρωτοστατήσει παλαιότερα  στην πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της χώρας – “μαδουραίοι” ήταν η κυβέρνηση Τσίπρα κατά γαλάζιων στελεχών της τότε αντιπολίτευσης – με την σχετική αντιπαράθεση να αναμένεται να έχει και συνέχεια. Ουδείς εξ ημών επιθυμεί να γίνει θιασώτης του, ειδικά με το… βιογραφικό που κουβαλάει στις πλάτες του.

Το ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για χώρες σαν την Ελλάδα. Όταν αποδέχεσαι σιωπηρά ότι μια υπερδύναμη μπορεί να συλλαμβάνει αρχηγούς κρατών κατά το δοκούν, όταν υπονομεύεις ο ίδιος τους διεθνείς θεσμούς ως “ιδεολογικά εργαλεία”, τότε αποδέχεσαι έναν κόσμο χωρίς κανόνες. Και σε έναν τέτοιο κόσμο, οι μικροί και μεσαίοι παίκτες δεν προστατεύονται από τίποτα.