Ζητείται ένας νέος Ελευθέριος Βενιζέλος!
20/03/2026
Είναι κοινή απορία πολιτικών, επιστημόνων και αναλυτών, δηλαδή όσων εξ αυτών δεν αρκούνται να αναπαράγουν την συστημική προπαγάνδα, η αντοχή του πολιτικού συστήματος που προέκυψε από την Μεταπολίτευση του 1974, όπως έχει μεταλλαχθεί μέχρι σήμερα. Παρά την δημοσιονομική κατάρρευση, την κρίση χρέους του 2010-2012, τα μνημόνια, την πανδημία και τις υποκλοπές, καμία νέα πολιτική δύναμη δεν έχει αναδυθεί, οι ίδιες πολιτικές δυνάμεις παραμένουν στην εξουσία επί 52 έτη.
Μπορεί, βεβαίως, να καταποντίσθηκε το ΠΑΣΟΚ, αλλά οι πρακτικές και η πολιτική του ηθική παραμένουν κυρίαρχες. Η μετάσταση στελεχών του στις κυβερνήσεις της ΝΔ είναι απλώς το επιφαινόμενο. Στην πραγματικότητα, το ΠΑΣΟΚ δεν είναι μόνον ένα κόμμα, αλλά μια ολόκληρη πολιτική φάση, την οποία ακόμη διανύουμε, έστω και αν το ίδιο δεν πρωταγωνιστεί πλέον. Σήμερα κυβερνά μια ΝΔ που θυμίζει πολύ περισσότερο το ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη παρά τη ΝΔ του Κωνσταντίνου Καραμανλή ενώ ο Αλέξης Τσίπρας προσπαθεί να αντιγράψει τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Βλέπουμε, λοιπόν, ότι με εσωτερικές μεταλλάξεις -κινήσεις επί εσωτερικών γραμμών θα τις χαρακτήριζαν οι στρατιωτικοί- το πολιτικό σύστημα της Μεταπολιτεύσεως παραμένει μοναδική επιλογή. Οι κρίσεις δεν κατάφεραν να αναδείξουν νέες πολιτικές δυνάμεις επειδή αυτές απλώς δεν υπήρχαν. Είναι ακριβώς έτσι όμως;
Ας δούμε τι μας διδάσκει η Ιστορία. Το 1974 η πτώση της Δικτατορίας επήλθε μετά από μια εθνική καταστροφή, την τραγωδία της Κύπρου. Άρα, μια ακόμη εθνική καταστροφή θα οδηγήσει σε μια Νέα Μεταπολίτευση. Είναι αυτή η μόνη μας διέξοδος; Μόνη μας προσδοκία μπορεί να είναι μια νέα εθνική καταστροφή; Θα καταλήξουμε να υιοθετήσουμε το σύνθημα των ακροαριστερών μηδενιστών “να πεθάνει η Ελλάδα να ζήσουμε εμείς”;! Ασφαλώς, όχι!
Τι μας θυμίζει η ιστορία
Η Ιστορία μας έχει δείξει και μια άλλη εξέλιξη. Η χρεωκοπία του 1893 μας οδήγησε -μέσα από μια οδυνηρή πορεία είναι αλήθεια- στην εθνική ανάταση του 1910 και στην Βαλκανική Εποποιΐα. (Ο Εθνικός Διχασμός, που ακολούθησε, δεν ήταν νομοτελειακό αποτέλεσμα όσων είχαν προηγηθεί.) Ένα στρατιωτικό κίνημα (τότε δεν γινόταν αλλιώς) υπήρξε ο μοχλός της πολιτικής αλλαγής ενώ ο Ελευθέριος Βενιζέλος υπήρξε απλώς ο εκφραστής της, το “πολιτικό εργαλείο” μιας αναπότρεπτης διαδικασίας. Προτείνω να δούμε τις ιστορικές αναλογίες του παρόντος με τις αρχές του 20ου αιώνος:
- Περάσαμε μέσα από μια οικονομική κρίση, τις συνέπειες της οποίας ακόμη βιώνουμε, έστω και αν -όπως προ 120 ετών- θεωρείται ότι ανακάμψαμε επιτυχώς. Όμως, δεν το βιώνουν όλοι ως επιτυχία.
- Όπως και τότε έτσι και σήμερα, οι πολιτικές αιτίες της κρίσεως δεν έχουν θεραπευθεί ενώ διάχυτη και διαρκώς εντεινόμενη είναι η κοινωνική δυσαρέσκεια και απογοήτευση, για κάποιους απόγνωση.
- Όπως και τότε έτσι και σήμερα, είναι κοινός τόπος το αίτημα για Δικαιοσύνη και πάταξη της διαφθοράς, της διαπλοκής και της ανικανότητος.
- Όπως και τότε έτσι και σήμερα, οι θεσμοί είναι σε κρίση.
- Τότε, μοχλός της αλλαγής αναδείχθηκε ο Στρατός, σήμερα οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι ο μοναδικός θεσμός που απολαμβάνει ευρείας & υψηλής εμπιστοσύνης.
Όμως, σήμερα ο Στρατός δεν μπορεί να γίνει μοχλός πολιτικής αλλαγής, όσο υψηλή και αν είναι η αξιοπιστία του. Η εποχή των στρατιωτικών κινημάτων έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί, ευτυχώς! Ποιος, λοιπόν, θα παίξει τον ρόλο του Στρατιωτικού Συνδέσμου και ποιος θα είναι ο νέος Ελευθέριος Βενιζέλος;
Εδώ τελειώνουν οι σαφείς αναλογίες και έρχεται η ώρα της πολιτικής φαντασίας. Στο προηγούμενο άρθρο μου έδειξα ότι δεν υπάρχει πολιτικός ή κοινωνικός θεσμός (συνδικαλισμός, αυτοδιοίκηση, ακαδημαϊκοί, ιδρύματα και σωματεία) που να μπορεί και να θέλει να αναλάβει τον ρόλο. Όμως, όπως η φύση έτσι και η πολιτική κοινωνία δεν ανέχεται τα κενά. Το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών και, κυρίως, η πολιτική του διαχείριση έγιναν η θρυαλλίδα για την ανάδειξη ενός κοινωνικού κινήματος που ζητά Δικαιοσύνη!
Θα έχει η Καρυστιανού ρόλο Βενιζέλου;
Για πρώτη φορά στην μεταπολεμική μας Ιστορία, ίσως σε ολόκληρη την νεότερη Ιστορία μας, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα εντυπωσιακό φαινόμενο: Την σιωπηλή, αλλά προφανή, συμφωνία μιας ολόκληρης κοινωνίας, πέραν και πάνω από ιδεολογίες και κομματικές τοποθετήσεις, για την απόδοση δικαιοσύνης από μια ανεξάρτητη Δικαιοσύνη!
Μπορεί η φιγούρα της τραγικής μητέρας να μετατραπεί σε χαλκέντερο ηγέτη που θα βάλει τη χώρα σε μια νέα Εθνική Οδό; Ο Ελευθέριος Βενιζέλος διέθετε σημαντική πολιτική και κυβερνητική εμπειρία από την δράση του στην Κρήτη και το 1910 είχε ήδη διεθνείς διασυνδέσεις. Η Μαρία Καρυστιανού διαθέτει μόνον το πάθος της και μια συμφωνία των συγκροτημάτων του τύπου εναντίον της!
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ανέλαβε την εξουσία απλώς με την υπογραφή του Βασιλέως, αλλά η Μαρία Καρυστιανού πρέπει να περάσει από την βάσανο των εκλογών. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος “υιοθέτησε” τα πολιτικά δίκτυα που συνιστούσαν το Εθνικό Κόμμα του Θεόδωρου Δηληγιάννη. Τα ορφανά του πρώην πρωθυπουργού διέθεταν τεράστια πολιτική και εκλογική εμπειρία (ασχέτως που ουδεμία σχέση είχαν με φιλελευθερισμό και εκσυγχρονισμό*)! Η Μαρία Καρυστιανού πρέπει να δημιουργήσει έναν νέο πολιτικό οργανισμό εκ του μηδενός. Οι διάφοροι γραφικοί και ημιπαράφρονες που έσπευσαν να την εναγκαλισθούν, και ήδη την ανάγκασαν να κάνει ένα βήμα πίσω, καταδεικνύουν πόσο δύσκολο θα είναι το εγχείρημά της.
Η ικανή συνθήκη για την επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι η στελέχωσή του με σοβαρούς & αξιόλογους ανθρώπους, που θα προσέλθουν ως υπεύθυνα στελέχη και όχι ως οπαδοί, ως συνειδητοί πολίτες και όχι ως ευκαιριακοί πελάτες! Άνθρωποι νέοι όχι μόνον σε ηλικία, αλλά κυρίως σε ιδέες, νοοτροπία και όραμα, με τις ικανότητες και τον πατριωτισμό των ανθρώπων της παραγωγής και του μόχθου, πρέπει να «συναντηθούν» στον κοινό τόπο ενός πολιτικού φορέα αρχών και όχι ενός ακόμη αρχηγικού κόμματος, ενός κόμματος στελεχών και όχι κομματαρχών, το οποίο θα εκφράσει με γνήσιο και αποτελεσματικό τρόπο την αγωνία, αλλά και τις προσδοκίες της σιωπηλής πλειοψηφίας!
Έχουμε δύσκολα προβλήματα να λύσουμε, χρειαζόμαστε σοβαρούς και αποτελεσματικούς ανθρώπους με διάθεση προσφοράς για την πραγματική ανανέωση του πολιτικού συστήματος, για μια ριζική πολιτική μεταρρύθμιση!
Υ.Γ. Στο προηγούμενο άρθρο μου αναφέρθηκα στους “ηττημένους της Μεταπολιτεύσεως”. Πολιτικός μου γνώριμος από την περίοδο 2009-2013 μου υπενθύμισε, με ένα άρωμα -ομολογώ δίκαιης- κακεντρέχειας, ότι η φράση δεν μου ανήκει. Δεν ξέρω αν οι φράσεις έχουν, εν τέλει, ιδιοκτήτες, όμως η αλήθεια είναι ότι πρωτοδιάβασα την φράση αυτή στην Ιδρυτική Διακήρυξη των ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ, την 18η Ιανουαρίου 2009 και, εξ όσων θυμάμαι, η πατρότητά της ανήκει στον -νυν συμπρόεδρο του ΚΟΣΜΟΣ- κ. Νικόλαο Ράπτη, Σχολάρχη των Σχολών Ράπτου, στην Λάρισα.
Το παράδοξο των Φιλελευθέρων
(*) Το παράδοξο του σχηματισμού το Κόμματος Φιλελευθέρων από τα στελέχη του παλαιοκομματικού και αδίστακτου καιροσκόπου Θεόδωρου Δηληγιάννη, δεν είναι μόνον ένα από τα πολλά επεισόδια νεοελληνικού πολιτικού μεταμορφισμού. Νομίζω αξίζει να μελετηθεί η πορεία και εξέλιξη των στελεχών αυτών σε σχέση με τον αυταρχισμό που κατά καιρούς επέδειξε η βενιζελική παράταξη, ασχέτως του εγγενούς αυταρχισμού του ιδίου του ηγέτη της.
Επίσης, πρέπει να μελετηθεί επισταμένως η στάση των εκσυγχρονιστών της εποχής (ομάδα Ιαπώνων κα.) έναντι του Βενιζέλου, δηλαδή γιατί δεν ίδρυσε το κόμμα του με αυτά τα στελέχη. Όπως γνωρίζουμε δημιουργήθηκε μια αντιπολίτευση εδραζομένη αποκλειστικώς στο πρόσωπο του ηγέτη των Φιλελευθέρων και της παθολογικής αντιπάθειας προς αυτόν από ανθρώπους που δεν είχαν ουδεμία διαφορετική προγραμματική πρόταση. Εδώ, ασφαλώς, κρύβεται ένα σημαντικό μέρος των αιτίων του Διχασμού.





