“Άμνετ”: Ο μύθος του Σαίξπηρ επιστρέφει

Βεβαίως, το φαινόμενο της δημιουργικής ιδιοφυΐας είναι ανερμήνευτο, όπως στην περίπτωση του Μότσαρτ, του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, του Σικελιανού, του Καζαντζάκη, του Καβάφη, του Θεόφιλου, του Χαλεπά, του Παπαδιαμάντη, του Βιζυηνού… Μόνον που εκείνων ο βίος είναι τόσο διαυγής και διαφανής, όσο και ο μεσημεριανός ήλιος στους τροπικούς. Τι συμβαίνει όμως πραγματικά με τον Σαίξπηρ;

Κατά τη γνώμη μου το κλειδί κρύβεται στον “Άμλετ”: Ο πρίγκιπας της μυθικής Δανιμαρκίας διδάσκει ένα έργο του με τίτλο “Mousetrap” στους πλανόδιους θεατρίνους, προκειμένου να το παρουσιάσουν (Ως δικό τους) ενώπιον του δολοφόνου σφετεριστή του θρόνου. Πρόκειται για μια ιδιότυπη μέθοδο συλλογικής δραματοθεραπείας, ήτις επέχει θέσιν ανακρίσεως. Στο ιδιότυπο αυτό κακουργιοδικείο, ο εγκληματίας βασιλιάς προδίδεται από την αντίδρασή του: διακόπτει την παράσταση και φεύγει.

Ο μύθος του Σαίξπηρ ζωντανεύει

Όμως αυτό δεν είναι το μόνο θεατρικό σκάνδαλο. Στο Ελισαβετιανό Θέατρο (όπως βλέπουμε και σε αυτή την προσεγμένη αληθοφανή ταινία με δόσεις ποιητικού-μαγικού ρεαλισμού) σκηνή και πλατεία αλληλεπιδρούσαν. Αυτή η λαϊκή διαδραστικότητα διέσωσε αυτά τα μεγάλα δράματα εις τους αιώνας των αιώνων. Όμως ο άνθρωπος που υπέγραψε τη διαθήκη του με σταυρό (στο cottage του Stratford upon Avon – έχω πάει εκεί) μπορεί να ήξερε απ’ έξω τον Πλαύτο και τον Τερέντιο, τον Κικέρωνα, τον Μένανδρο και όλους εκείνους κι εκείνες που προηγήθηκαν; Αναπάντητο το ερώτημα.

Στο συγκεκριμένο φιλμ σεναριογράφος, σκηνοθέτης και συντελεστές υποστήριξαν μία μάλλον εξωτική, παραμυθένια εκδοχή τού μύθου “Σαίξπηρ” με πανέξυπνα εμβολιασμένα στοιχεία Λογοτεχνίας τού Φανταστικού. Φυσικά, εκτός Ελλάδος, είναι σαφές πως ο/η Αφηγητής σε μια ταινία μυθοπλασίας έχει το αναφαίρετο δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης, να πει ό,τι μα ό,τι θέλει για ένα ιστορικό πρόσωπο τόσο κοντά στην Εξουσία της εποχής του. Εδώ, με αφορμή τον κινηματογραφικά μυθοπλασμένο Καποδίστρια παραλίγο να μπούμε σε πολύχρονο Εμφύλιο Πόλεμο! Όμως αυτά είναι τα οικεία κακά…

Η ταινία λειτουργεί δραματοθεραπευτικά για το κοινό, αξιοποιεί έντεχνα μεταφυσικά στοιχεία, απόψεις, αισθητικές για το Επέκεινα, για τη μετά θάνατον ζωή, για το Άχρονο, για το Άχωρο, για το Άρρητο, για το Άγνωστο… Οι αγγλοσάξονες είναι πραγματιστές, ιδιαίτερα προσεκτικοί σε μεταφυσικές υπερβολές. Έτσι απολαμβάνουμε όλοι εκ του ασφαλούς μία εμπορική ταινία, η οποία με την κάθαρση του τέλους μας βοηθάει να θάψουμε επιτέλους τα πεθαμένα μας και να πάψουμε να τα κλαίμε κάθε χρονιά τη Μεγάλη Εβδομάδα σιγοτραγουδώντας με πόνο ψυχής και σφίξιμο καρδιάς το “Ω γλυκύ μου έαρ”.

Στην καλογυρισμένη αυτή ταινία η σύζυγος τού Σαίξπηρ αποχαιρετά επιτέλους τον προ πολλού πεθαμένο γιο της με το όνομα Άμνετ την ώρα που βλέπει τον “Άμλετ” του αντρός της στο Globe Theater… Εκπληκτική σύλληψη, αριστοτεχνική εκτέλεση, τέλεια διαπραγμάτευση ενός ιντριγκαδόρικου θέματος, αληθοφανέστατες ερμηνείες, μετρημένη αφηγηματική εστίαση, ρυθμός, ενιαία αισθητική… Τι άλλο να ζητήσει κανείς από δύο ώρες κινηματογραφικής αναψυχής μετά από μια μέρα δουλειάς, μακριά από τις σκοτούρες τής πραγματικότητας; 

Η ταινία “Άμνετ”

“Hamnet”, 2025, Έγχρωμη, Διάρκεια: 125′, Κ-12, Δραματική, Aμερικανική

Στην επαρχιακή Αγγλία του 1580, ο δάσκαλος λατινικών Γουίλιαμ (Σαίξπηρ) και η δυναμική, ανεξάρτητη Άνιες ερωτεύονται, ενάντια στις αντιρρήσεις του περιβάλλοντός τους, και παντρεύονται. Ο γάμος τους, όμως, θα κλονιστεί από μια τραγική απώλεια, την οποία ο καθένας τους προσπαθεί να αντιμετωπίσει με διαφορετικό τρόπο.

Σκηνοθεσία: Κλόι Ζάο

Με τους: Έμιλι Γουάτσον, Τζέσι Μπάκλεϊ, Πολ Μεσκάλ, Τζο Άλγουιν.