“Ατέρμονα Τοπία και άλλες ιστορίες”: Παραμυθόδραμα σε πολλές πράξεις!

Εδώ λοιπόν και στον μακρόστενο διάδρομο με τα υαλοστάσια, που συνδέει τις δύο πτέρυγες του μουσείου, παρουσιάστηκαν εν είδει θεάτρου εν θεάτρω τα πολυδιάστατα “Ατέρμονα Τοπία και άλλες ιστορίες” του επίσης φίλτατου Απόστολου Βέττα (1945), πραγματικού μύθου για το Θέατρο μας και ομότιμου καθηγητή του θεατρικού τμήματος του ΑΠΘ. Σκέφτομαι πως εμείς, στην Αθήνα, ποτέ δεν είχαμε ως δάσκαλο έναν σκηνογράφο – αρχιτέκτονα – εικαστικό, δημιουργό τέτοιου μεγέθους, ώστε να διδάξει όχι τόσο το μάθημα της σκηνογραφίας, όσο την τεράστια, εικαστική δυναμική, που εκ των πραγμάτων κρύβει το σανίδι. Αλλιώς, πόση ζωγραφική και χρώμα ή πόση γλυπτική και όγκο κρύβονται στο γίγνεσθαι κάθε θεατρικής πράξης.

Στο Μουσείο Βορρέ, ο Απόστολος Βέττας ξετύλιξε -τί άλλο;- τις εικαστικές του εμμονές συνδυάζοντας την θεατρική μακέτα, τις τρισδιάστατες κατασκευές επάνω σε ένα είδος παλκοσένικου και πολυάριθμα πανό, που κρέμονταν στον τοίχο σαν το φόντο ενός τεράστιου πίνακα και ανέμιζαν στον άνεμο σαν τεράστια ειλητάρια.

Τα φανταστικά αυτά τοπία απλώνονται σε μήκος σχεδόν 10 μέτρων παράλληλα με τη χαμηλή βάση, πάνω στην οποία διαδραματίζονται μικρές και μεγάλες ιστορίες με ιππότες, αρλεκίνους, πυργοδέσποινες, μασκοφόρους κι άλλες φιγούρες -σκιές του θεάτρου που όμως απηχούν τόσο τρυφερά, όσο και διαχρονικά την διαρκώς φεύγουσα πραγματικότητα.

Πρόκειται λοιπόν για μία πολυ-κατασκευή, που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, αλλά συνεχίζεται σαν opera aperta, ανοιχτό έργο, και υπενθυμίζει πως ο μόνος τρόπος για να καταλάβουμε τη πραγματικότητα είναι να χρησιμοποιήσουμε αδιάμεσολάβητα τη φαντασία μας. Έμπνευση για την δημιουργία αυτού του έργου πάνω στο οποίο δουλεύει ο Βέττας δεκαετίες είναι ασφαλώς οι αναγεννησιακοί Οίκοι της Βαλανσιέν, δηλαδή εκείνα τα “κουτιά”, που στήνονταν παρατακτικά στις μεσαιωνικές πλατείες και μέσα από τα οποία σαν σε tableaux vivants παρουσιάζονταν σκηνές από τη ζωή του Χριστού. Αφετηρία του είναι τα λεγόμενα θεατρικά Μυστήρια της Βαλανσιέν (Valenciennes), δηλαδή τις παραστάσεις θρησκευτικού δράματος του 15ου αιώνα.

Ο Βέττας και τα “Ατέρμονα Τοπία”

Θυμάμαι εδώ τον εμβληματικό χαράκτη Jacques Callot (1592 – 1635), που απαθανάτισε αυτά τα λαϊκά δρώμενα με τα “σπίτια”, που παρουσίαζαν όλο τον θεολογικό κύκλο από την Κόλαση ως τον Παράδεισο. Και βέβαια τη Γέννηση, τα Πάθη -κυρίως αυτά για συναισθηματικούς λόγους, αφού έτσι, δηλαδή με πάθη, προχωράει το θέατρο- και βέβαια την Ανάσταση.

 

Η Βαλανσιέν είναι σήμερα γνωστή για την περίπλοκη σκηνογραφία της, η οποία αποτυπώθηκε σε μια διάσημη μικρογραφία με τα “σπίτια” (mansions) της σκηνής οργανωμένα, όπως είπαμε, σε μια ευθεία σειρά. Σαν τους πάγκους των σημερινών πανηγυριών έξω από τις εκκλησίες. Υπαίθριο θέατρο με άλλα λόγια, το οποίο όμως προέκυπτε από τεράστια, συλλογική προετοιμασία και συνδύαζε το θρησκευτικό συναίσθημα με την καλλιτεχνική έκφραση.

Εν προκειμένω, ο Βέττας κάνει χαρτοκοπτική, χαρτογλυπτική και επίδειξη εκείνης της λεπτομέρειας, που μπορεί να εκπροσωπεί πειστικά το όλον, αλλά και της ανάλογης μινιατουρίστικης φόρμας, που όμως μπορεί να δημιουργεί μνημειακές εικόνες. Χαρήκαμε, που λέτε, τη σύνθεση του με το ζεστό φως του ανοιξιάτικου μεσημεριού, όμως σκέφτομαι πως αυτά τα έργα θα απογειώνονταν αν κανείς τα έβλεπε από απόσταση, από την γυάλινη “βιτρίνα” του μουσείου και με νυχτερινό, τοπικό φωτισμό. Σαν πραγματικό θέατρο είναι! Συμπέρασμα: Πρέπει να ξαναπάμε στο μουσείο Βορρέ και βράδυ!