“Φιόρδ”: Μια ταινία για τις πολιτισμικές διαφορές ευρωπαϊκού Βορρά-Νότου

Η ρασιοναλιστική Επιστήμη εκπαραθύρωσε (στις μικρομεσοαστικές τάξεις μορφωμένων εμπόρων) κάθε μεσαιωνικό-φεουδαρχικό θρησκόληπτο σκοταδισμό κι επέβαλε μία καινούργια πολιτική/κοινωνική ορθότητα στο πλαίσιο τού διαφωτιστικού τριπτύχου Ελευθερία-Ισότης-Αδελφότης. Η συμπερίληψη και η ελευθερία τής έκφρασης είναι συνεπακολούθως μια απλή συνέπεια και συνέχεια αυτών τών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που αποτελούν τη βάση όλων τών ευρωπαϊκών δημοκρατικών Συνταγμάτων.

Στη συγκεκριμένη άκρως διαφωτιστική ταινία, που αποτελεί κινηματογραφική ξενάγηση στη σύγχρονη νορβηγική επαρχία, παρατηρούμε τη σύγκρουση δύο νοοτροπιών που εκπηγάζουν από διαφορετικά πολιτισμικά συμφραζόμενα. Η εξουσία τών γονιών πάνω στα παιδιά διαφέρει από χώρα σε χώρα.

Τα ΑΜΕΑ επίσης αλλού προστατεύονται περισσότερο και αλλού απολαμβάνουν λιγότερα προνόμια, ανάλογα με το γεωγραφικό μήκος και πλάτος. Η ψυχολογική βία όμως και ο αυταρχισμός τών κρατούντων-εξουσιαστών έχει μεγάλα περιθώρια κακοποίησης: από τη χειροδικία και τον σωματικό καταναγκασμό (ή και βιασμό) έως την λεπταίσθητη πλύση εγκεφάλου και τον αδιόρατο ψυχολογικό πόλεμο (κάτι που είναι δυσκολότερα κολάσιμο, γιατί δεν ανιχνεύεται εύκολα και δεν στοιχειοθετείται πάντα επαρκώς).

Ο κοινωνικός αποκλεισμός, παραδείγματος χάριν, μπορεί να οφείλεται σε μια πρωτόγονη δυσανεξία κλειστών κοινωνιών απέναντι σε κάθε τι διαφορετικό ή «ξένο», που το εκλαμβάνουν λανθασμένα ως επικίνδυνο επιτιθέμενο «ιό» εξαιρετικά μολυσματικό. Η πανούκλα τού Μεσαίωνα άφησε πίσω της πολλές παρενέργειες. Καθώς επίσης και οι πυρές Ιησουϊτών τής Ιεράς Εξετάσεως με αθώα θύματα ανύποπτες «μάγισσες».

«Φιόρδ»: Ενδιαφέρουσα ταινία, παρά τον αργό ρυθμό

Αυτή η μακροσκελέστατη αργού ρυθμού ταινία εντάσσεται στη μακρά παράδοση τού σκανδιναβικού κινηματογράφου και θεάτρου. Εξαιρετικές ερμηνείες, αληθοφανείς λήψεις, προσεκτικός-προσγειωμένος-μελετημένος σουρεαλισμός, επιμονή στα νοήματα, στα ιδεολογήματα, στις ιδέες. Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε αυτό το φιλμ έμπρακτο κοινωνιολογικό δοκίμιο, εάν δεν συνδύαζε με σοφό τρόπο τα εσωτερικά σπιτιών και σχολείων με τις υπέροχες απεικονίσεις τού μουντού χιονισμένου ποιητικού φυσικού τοπίου. Ο αφηγηματικός φακός κινείται διαρκώς ανάμεσα στα εσωτερικά τοπία τού ψυχισμού τών δραματικών προσώπων και στην άκρως τακτοποιημένη, επιμελημένη και καθαρή αστική χωροταξία και πολεοδομία.

Ανάλογα με το χώρο αλλάζει το ύφος, η ένταση και ο τόνος τής συνομιλίας. Είναι χαρακτηριστικό πως η απολογούμενη θεοσεβούμενη ζητάει από την κοινωνική λειτουργό τής Πρόνοιας και από τη δασκάλα τών παιδιών της «να μιλήσουνε σαν άνθρωποι», πέρα από την ξύλινη γλώσσα τής γραφειοκρατίας τών πανίσχυρων δημοσίων υπαλλήλων.

Εκπληκτική ταινία, αργόσυρτη όμως για το μεσογειακό μας ταμπεραμέντο κι ανάσασμα… Ειδικά απευθύνεται σε θεατές όλων των φύλων που βρίσκονται σε μεικτούς γάμους, σχέσεις ή δεσμούς με πολίτες γεννημένους στη Νορβηγία.

Η σκανδιναβική δραματουργία και φιλμογραφία, όσο κι αν ομοιάζει πολιτισμικά με τα γαλλικά και ρωσικά αντίστοιχα, διαφέρει σημαντικά από την γερμανική πολιτιστική παραγωγή, αλλά και από τον δημιουργικώς ευφάνταστο βακχικό ελληνορωμαϊκό-χριστιανικό Ευρωπαϊκό Νότο.

«Φιορδ»

Η εφταμελής σκανδιναβο-ρουμάνικη οικογένεια Γκεοργκίου μετακομίζει από το Βουκουρέστι στη νορβηγική επαρχία. Αν και αυστηρών χριστιανικών πεποιθήσεων, αρχικά θα ενταχθεί στο βορειοευρωπαϊκό τρόπο ζωής, θα μπει όμως στο στόχαστρολόγω της ανησυχητικής συμπεριφοράς των γονιών, οι οποίοι κατηγορούνται για παιδική κακοποίηση.

Fjord

2026

Έγχρωμη ταινία 

Διάρκεια: 146′

4

Δραματική ταινία

Ρουμανο-γαλλο-νορβηγική

Σκηνοθεσία ταινίας:

Κριστιάν Μουνγκίου

Στην ταινία πρωταγωνιστούν:

Ρενάτε Ρέινσβε

Λίσα Κάρλεχεντ