“Γνήσιο Αντίγραφο”: Ενδιαφέρουσα μεν, άνιση δε ταινία του Κιαροστάμι

Οι Δυτικοί (στο “Γνήσιο Αντίγραφο” η Γαλλίδα μικρομεσοαστή που ζει στην Τοσκάνη και χειρίζεται άνετα την αγγλική και τις λατινογενείς γλώσσες) διατείνεται [αττική σύνταξις] ότι το αντίγραφο έργου Τέχνης έχει την ίδια λειτουργικότητα με το πρωτότυπο, σύμφωνα με τον διαχρονικό Κ. Π. Καβάφη:

Από υαλί χρωματιστό

«Πολύ με συγκινεί μια λεπτομέρεια

στην στέψιν, εν Βλαχέρναις, του Ιωάννη Καντακουζηνού

και της Ειρήνης Ανδρονίκου Ασάν.

Όπως δεν είχαν παρά λίγους πολυτίμους λίθους

(του ταλαιπώρου κράτους μας ήταν μεγάλ’ η πτώχεια)

φόρεσαν τεχνητούς. Ένα σωρό κομμάτια από υαλί,

κόκκινα, πράσινα ή γαλάζια. Τίποτε

το ταπεινόν ή το αναξιοπρεπές

δεν έχουν κατ’ εμέ τα κομματάκια αυτά

από υαλί χρωματιστό. Μοιάζουνε τουναντίον

σαν μια διαμαρτυρία θλιβερή

κατά της άδικης κακομοιριάς των στεφομένων.

Είναι τα σύμβολα του τί ήρμοζε να έχουν,

του τί εξάπαντος ήταν ορθόν να έχουν

στην στέψι των ένας Κυρ Ιωάννης Καντακουζηνός,

μια Κυρία Ειρήνη Ανδρονίκου Ασάν.»

[1925*]

Αφ’ ετέρου ο Ιρανός σκηνοθέτης συμπεριλαμβάνει στο σενάριο ένα ποίημα για την ωραιότητα ενός “leafless garden” το φθινόπωρο, αφού τα δέντρα έχουν ανθίσει, έχουν καρπίσει κι έχουν αποτινάξει καρπούς και φύλλα στο χώμα μένοντας κούτσουρα ξερά, περιμένοντας τον χειμώνα, που για εμάς τούς Δυτικούς προοιωνίζει τον Θάνατο, ενόσω εμείς επιχειρούμε να μείνουμε για πάντα στην Άνοιξη διατηρώντας την αιώνια νεότητά/ωραιότητά/σεξουαλικότητά μας….

Η “παιδοποιός μήτρα” από τη Μήδεια τού Ευριπίδη συναντά τον καπιταλισμό (κι ένα καινούργιο είδος δουλείας στο “φαίνεσθαι”), ενώ ταυτόχρονα η “σοφή” Ανατολή συνεχίζει τη μακραίωνη παράδοση τής αποδοχής μιας μοίρας, τής φθοράς, αναπότρεπτης για όλα τα ανθρώπινα όντα. Αυτή είναι και η βασική σύγκρουση των πρωταγωνιστών αυτής της ταινίας: Σύγκριση πολιτισμών, έμμεση αλλά και ειρωνική, ετεροβαρής.

Άνιση ταινία 

Δίπτυχη ταινία: Το πρώτο μέρος εξαντλείται με αμπελοφιλοσοφίες, μάλλον απλές και αυταπόδεικτες – το δεύτερο μέρος είναι το παιχνίδι αποπλάνησης ενός συζύγου μετά από 15 χρόνια γάμου! Το πώς όμως ο ξένος γίνεται αίφνης σύζυγος είναι μια αφηγηματική συνθήκη που έχουμε συναντήσει και στον “Εραστή” τού Νομπελίστα Πίντερ.

Δεν είναι εκεί το ζήτημα. Το πρόβλημα είναι ότι μάλλον ο Ιρανός μαιτρ γελοιοποιεί τις μεσόκοπες μεσοαστές μορφωμένες Ευρωπαίες γυναίκες βάζοντάς τες να προσπαθούν να νεάσουν ανεπιτυχώς, ανεπιτυχέστατα… ενόσω το εγωιστικό, κατακτητικό ανατολίτικο αρσενικό κοιτάει το χαρέμι, αλλά πάνω απ’ όλα τις δουλειές του, που του χαρίζουν καταξίωση και υπεροχή πάνω στα άλλα ανταγωνιστικά προς αυτόν όντα… Τόσο απλά. Εξαίρετη και πειστικότατη ερμηνεία τής Ζυλιέτ Μπινός. Είδαμε και την Τοσκάνη όπως δεν την είχαμε ξαναδεί.

Η αστοχία όμως η σκηνοθετική είναι στη διανομή: Ένας Άγγλος ηθοποιός που υποδύεται τον Ιρανό συγγραφέα (ή έστω είναι το κινηματογραφικό alter ego του) δεν είναι το ίδιο πειστικός, ή αληθοφανής όσο ένας εκ γενετής Ιρανός ηθοποιός με άριστη γνώση τής αγγλικής τε και γαλλικής γλώσσας.

Άνιση ταινία… ακριβώς για τούτο όμως πολύ ενδιαφέρουσα, προσφέρεται για αναλύσεις, συζητήσεις, διαφωνίες, δημοκρατικό διάλογο εν τέλει.

“Γνήσιο Αντίγραφο”

Copie Conforme / Certified Copy

2010, Έγχρ.. Διάρκεια: 106′. Σινεφίλ, Γαλλοϊταλική

Ένας Βρετανός συγγραφέας, ο οποίος βρίσκεται στην Ιταλία για να παρουσιάσει το τελευταίο του βιβλίο, συναντά μια Γαλλίδα και μαζί ξεκινούν ένα οδοιπορικό στην Τοσκάνη συζητώντας για τη ζωή και την τέχνη.

Σκηνοθεσία: Αμπάς Κιαροστάμι

Με τους: Ζιλιέτ Μπινός, Γουίλιαμ Σίμελ.