Η ψευδομάθεια του Εράσμου για την ελληνική προφορά
01/08/2026
Κατά τη διάρκεια των σκοτεινών χρόνων του Μεσαίωνα, ακόμη και οι λόγιοι της Δυτικής Ευρώπης είχαν χάσει τη γνώση της ελληνικής γλώσσας. Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 έφερε στη Δύση Έλληνες λογίους, μαζί με τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.
Ο Έρασμος, επιθυμώντας να μελετήσει τα κείμενα αυτά, ανακάλυψε μια λατινοελληνική γραμματική, με τη βοήθεια της οποίας έμαθε μόνος του ελληνικά. Καθώς δεν γνώριζε πώς προφέρονταν τα ελληνικά, τα πρόφερε, όπως ήταν φυσικό, φωνητικά. Έκτοτε, παντού εκτός Ελλάδας, τα αρχαία ελληνικά διδάσκονται, διαβάζονται και προφέρονται φωνητικά — και λανθασμένα.
Τα ελληνικά προφέρονταν, βεβαίως, φωνητικά όταν υιοθετήθηκε για πρώτη φορά το ελληνικό αλφάβητο. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, όπως συμβαίνει με όλες τις γλώσσες, εξελίχθηκαν φωνητικά. Ο κυριότερος λόγος ήταν η καθιέρωση της ελληνικής ως οικουμενικής γλώσσας μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Οι εκλεπτυσμένοι Αιγύπτιοι της εποχής θεωρούσαν την ελληνική γλώσσα τραχιά και απλοποίησαν τους φθόγγους των φωνηέντων της.
Τα πειράματα του Εράσμου
Αυτό συνέβη πριν από περίπου 2.300 χρόνια και τα ελληνικά προφέρονται κατ’ αυτόν τον τρόπο αδιάλειπτα όλους αυτούς τους αιώνες, με εξαίρεση τον εκτός Ελλάδας χώρο, όπου επικράτησε η ερασμιακή προφορά, παρότι ο Έρασμος απλώς πειραματιζόταν όταν την εισήγαγε.
Τώρα που είναι γνωστό πώς προφέρονται τα ελληνικά εδώ και 2.300 χρόνια, δεν είναι άραγε καιρός οι ελληνιστές να εγκαταλείψουν την ερασμιακή προφορά και να υιοθετήσουν την παραδοσιακή ελληνική προφορά; Εάν οι λόγιοι άρχιζαν να προφέρουν φωνητικά ζωντανές γλώσσες διαφορετικές από τη δική τους, δεν θα έφταναν πολύ μακριά.
Τα Aγγλικά είναι Γαλλικά που προφέρονται άσχημα. Τα Γαλλικά είναι Αγγλικά που προφέρονται άσχημα. Τα Αγγλικά και τα Γαλλικά είναι Ελληνικά και Λατινικά που προφέρονται άσχημα. Λίγοι αγγλόφωνοι μιλούν Γαλλικά.
