Τέχνη, ελευθερία και κοινωνικός αποκλεισμός: Όταν η Ιστορία κοιτάζεται στον καθρέφτη της

Στον Κόσμο των Ιδεών όλα είναι αλληλένδετα, ειδικώς τα …άσχετα, όπως η Ιατρική ας πούμε. Η σεξουαλική επανάσταση στη μεταπολεμική Αμερική έληξε με την πανούκλα τού AIDS. Τα κέντρα διασκεδάσεως έκλεισαν το ένα μετά το άλλο ως προϊόν και ολόκληρες γειτονιές έμειναν έρημες για να ανοικοδομηθούν εκ βάθρων αμέσως μετά.

Παρ’ όλο που με αηδιάζει ο σαδομαζοχισμός, όπως και η εγκληματικότητα άλλωστε (ειδικά τα πολιτιστικά προϊόντα που χαρακτηρίζονται θρίλερ και συνδέουν το σεξ, το αίμα, το έγκλημα και την αναισθησία (το αντίθετο τής ενσυναίσθησης) σε πρώτο πλάνο… Παρ’ όλα αυτά είδα με ιδιαίτερη προσοχή αυτό το άκρως ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ, όπου κάποιοι διασωθέντες μιλάνε για τις «παλιές, καλές εποχές» και για τους εκλιπόντες βεβαίως.

Δεν διείδα κάποια «ενοχή τού επιβιώσαντος», εξεπλάγην μάλιστα με το δυσάρεστο καμάρι ενός κολλητού φίλου κάποιοι ειδεχθέστατου εγκληματία, που κόμπαζε για την τόσο στενή φιλία του με τον διαταραγμένο αντικοινωνικό φονιά. Τυπική αναζήτηση τής αναγνωρισιμότητας πάση θυσία. Πάντως, στο μεγαλύτερό του μέρος αυτό το κινηματογραφικό προϊόν ήταν δι-Υποκειμενικό και με τεράστιο κοινωνικό ενδιαφέρον. Από πολιτικής πλευράς είναι εξαιρετικά σημαντική η αλληλεπίδρασης ζωής και τέχνης, κοινωνίας και βιομηχανίας τού θεάματος.

Οι απομονωμένοι σε μια γειτονιά-γκέτο διαμαρτύρονται δραστικά όταν οι ζωές τους γίνονται το φυσικό φόντο και οι ίδιοι κομπάρσοι σε ένα προϊόν μυθοπλασίας που συνδέει τον ομοερωτισμό με την άκρατη εγκληματικότητα, τη βία με το σεξ, το αίμα με τα σωματικά υγρά τής ηδονής. Καλά έκαναν και διαδήλωσαν τότε, σήμερα όμως παρόμοια προϊόντα έχουν κατακλύσει τη βραδινή τηλεοπτική ζώνη, τις πλατφόρμες, τις κινηματογραφικές αίθουσες, το Διαδίκτυο.

Η Ελευθερία ως φόβητρο, η ελεύθερη έκφραση ως παραβατικότητα, η ανάγκη για διασκέδαση ως παρανομία, η ψυχαγωγία προνόμιο των ανώτερων μορφωμένων, «καλλιεργημένων» τάξεων. Για το λούμπεν προλεταριάτο επιφυλάσσεται η λεγομένη «υποκουλτούρα», την οποία φυσικά κι αποφεύγουν οι διανοούμενοι μέχρι να χαρακτηριστεί “Cult” από κάποιον άξιο εκπρόσωπό τους, ειδικό πραγματογνώμονα-γευσιγνώστη.

Προσωπικά, απαρέσκομαι σε παρόμοιες ακρότητες που σκοντάφτουν στην άπειρη συμπόνοια που νιώθω για κάθε αδικημένο αδύναμο ον που πονάει, κακοποιείται, βιάζεται, εξανδραποδίζεται, υποδουλώνεται… Οι άνθρωποι δεν είναι σκουπίδια, δεν είναι πλαστικά μιας χρήσεως και ουδείς/ουδεμία/ουδέν δικαιούται να τους μεταχειρίζεται έτσι (ακόμα κι αν επιλέγει κάτι ανάλογο για τον εαυτό του/της). Ειδικά τότε απαιτείται σεβασμός στην ανθρώπινη ύπαρξη.

Η Τέχνη αλληλ-επιδρά με τη ζωή

Ενδιαφέρουσα ταινία που λειτουργεί ως χρονικό-μαρτυρία μιας όχι και τόσο μακρινής εποχής. Η Ιστορία διδάσκει, φτάνει να την προσεγγίζουμε αμερόληπτα. Εδώ, σε αυτό το μυθοπλασμένο πολιτιστικό προϊόν φαίνεται σαν το θεόσταλτο AIDS να ολοκλήρωσε την επίγεια Κόλαση με τους κομπλεξικούς Serial-killer. Είναι εκπληκτικό πώς δέχτηκαν να παίξουν ως αμοιβόμενοι εκούσιοι κομπάρσοι κάποιοι που δεν ήταν πορνοστάρ στην αρχική αναφερόμενη ταινία «Ψωνιστήρι», όπου ο «σκληρός» Αλ Πατσίνο έπαιξε οικειοθελώς έναν «κόντρα-ρόλο», που αρνήθηκε αμέσως μετά να σχολιάσει.

Η ταινία πέρασε τότε σχεδόν απαρατήρητη για το πλατύ κοινό, σήμερα όμως έγινε cult και απευθύνεται πλέον στους σινεφίλ. Τότε, μισόν αιώνα πριν, δεν υπήρχαν αυτές οι κατηγοριοποιήσεις. Και πού είσαι ακόμα;! Ίδωμεν…

Για να ξεκαθαρίσω τη θέση μου: κάθε ερωτική επιθυμία είναι ιερή και απολύτως νόμιμη, θεμιτή και ευκταία όταν αφορά ενήλικες συναινούντες ανθρώπους χωρίς χρήση χημικών ή άλλων ουσιών και δίχως βία!!! Η βία και ο βιασμός προέρχονται από την ίδια ρίζα (που ΔΕΝ είναι το …θηλυκό τού «βίου»). «Το ψωνιστήρι» αδίκησε τους ομοφυλόφιλους. Με αυτό το ντοκιμαντέρ τώρα τα πράγματα μπαίνουν σε μια πιο ξεκάθαρη κοινωνικοπολιτική, ιδεολογική κι αισθητική βάση.

Ας μελετούμε τα έργα Τέχνης αμερόληπτα και με ερευνητικό πνεύμα. Πέρα από την ατομική εμπλουτίζουμε και τη συλλογική αυτογνωσία μας. Προ πάντων, μακριά από υποκρισίες. Η κάθε κοινωνία εάν δεν κοιτάζεται συχνά στον καθρέφτη κινδυνεύει να καταστεί επικίνδυνη για τον εαυτό της, αν όχι και φασιστική. Ελευθερία, ελευθερία τής έκφρασης, ισονομία, ισότητα, δικαιοσύνη, Δημοκρατία, διάλογος, διαλογισμός… εν κινήσει.