“Τη Νύχτα Που Έφυγε ο Μπούκοβι” – Ένα αντίο στον Διονύση Χαριτόπουλο

Το βιβλίο εξιστορεί τα γεγονότα γύρω από την αποχώρηση του Ούγγρου προπονητή Μάρτον Μπούκοβι (Márton Bukovi) από τον Ολυμπιακό και την Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 1967. Ο Μπούκοβι ανέλαβε τον Ολυμπιακό το 1965 και δημιούργησε μια θρυλική ομάδα που έπαιξε εκπληκτικό ποδόσφαιρο, κατακτώντας συνεχόμενα πρωταθλήματα και λατρεύτηκε σαν θεός από τους φιλάθλους του Πειραιά.

Μετά την επιβολή της χούντας των Συνταγματαρχών τον Απρίλιο του 1967, το δικτατορικό καθεστώς (και ιδιαίτερα ο Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού Κωνσταντίνος Ασλανίδης) στοχοποίησε τον Μπούκοβι λόγω της ουγγρικής (κομμουνιστικής) καταγωγής του. Εξαναγκασμένος σε παραίτηση και διωγμένος, ο Μπούκοβι φεύγει κρυφά νύχτα από το ξενοδοχείο “Καστρί” που διέμενε προς το Ελληνικό (αεροδρόμιο), και εκεί πλήθος κόσμου και αγανακτισμένοι Πειραιώτες μαζεύονται για να τον αποχαιρετήσουν μέσα σε βαρύ κλίμα συγκίνησης, λύπης και οργής.

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος, με τη χαρακτηριστική, λιτή, βιωματική και δωρική γραφή του, δεν γράφει απλώς μια αθλητική ιστορία. Καταγράφει την ατμόσφαιρα του Πειραιά της δεκαετίας του ’60 και αποτυπώνει τη συλλογική μνήμη, το λαϊκό συναίσθημα και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων της συνοικίας. Ποιοι ήσαν αυτοί οι άνθρωποι και από που ήρθαν για να αποχαιρετήσουν τον “Πατέρα Μπούκοβι”.

Ήταν ο “Στρατός των Ατάκτων” του Πειραιά. Επρόκειτο για ανθρώπους που δεν υπήρχαν σε κανένα δημόσιο έγγραφο με το πλήρες ονοματεπώνυμό τους, παρά μόνο με τα μικρά τους ονόματα και τα παρατσούκλια που τους έδωσε ο δρόμος. Ήταν η κερκίδα του Ολυμπιακού, που γι’ αυτούς το Στάδιο Καραϊσκάκη δεν ήταν απλώς ψυχαγωγία, αλλά ο μοναδικός χώρος ελευθερίας, αξιοπρέπειας και ταυτότητας απέναντι στη φτώχεια και τον αυταρχισμό της εξουσίας που σήμερα έδιωχνε τον Πατέρα τους, τον Προπονητή τους!

«Ήτανε όλοι εκεί. Οι αγαπημένοι από τα παλιά. Από την Αγία Σοφία και τα Μανιάτικα, τον Άγιο Δημήτρη, τα Ταμπούρια και την Υπαπαντή.
Αδειάσανε τα καφενεία και τα σφαιριστήρια…». «Απ’ των “Κυνηγών” το Στέκι (Αιτωλικού) ήρθε ο Τσοτσός που ταξιδεύει, ο Μαγουλάς, ο Μηνάς κι ο γαμπρός του ο Σπίγγος, ο Ψεύτης, ο Στελάκης, ο Μηνάς ο νταβατζής, οι Γεωργακαράκοι, ο Θοδωρής το Φάντασμα…» και από τα καφενεία του Τσέχα, του Μπαθρέλου, του Τσαπατσάρη,…

Ήρθανε οι παλιοί, οι “σειρές” από την 7, την 8 και τη 9… και ήσαν οι δύο χασάπηδες (που κάνανε φαντάροι στην Κορέα), ο Βαρίτης, οι Μελάδες, ο Πέτρος ο Κεφάλας, ο Μιχάλης (που τον κλάψανε όλα τα Μανιάτικα), οι δυο αδερφοί, οι Τσιριγώτες (που ‘χανε το μεγάλο μίσος με τους Κοκκινιώτες), Ο Τάκης ο Στραβός, ο Στέλιος ο Μπάσταρδος, ο Νίκος ο Τρελός, ο Γιώργης ο Κουφός, ο Γιάννης ο Πεθαμένος, ο Τάσος ο Μπόμπος, ο Μήτσος ο Φονιάς (που δεν είχε πειράξει ούτε μυρμήγκι στη ζωή του αλλά τον βγάλανε έτσι γιατί έκανε αγριεμένη φασαρία στην εξέδρα), ο Αντώνης ο Σουγιάς, ο Λευτέρης ο Κινέζος (με τα σχιστά μάτια), ο Μανώλης ο Κατσαρίδας, Τα “δεκαράκια” (τα πιτσιρίκια που τρέχανε ξωπίσω)».

“Πινακοθήκη” δεν παίζουμε!

Όλα αυτά τα ονόματα μαζί συνθέτουν τον “στρατό των ατάκτων” του Πειραιά. Η παράθεσή τους από τον Χαριτόπουλο λειτουργεί σαν ένας λαϊκός μνημονιακός κανόνας: Μνημονεύει έναν προς έναν τους ανθρώπους της βιοπάλης που δεν πέρασαν στα βιβλία της επίσημης Ιστορίας, αλλά εκείνη τη νύχτα του Δεκεμβρίου του 1967 στάθηκαν μαζί, παραμερίζοντας τις διαφορές τους, για να αποχαιρετήσουν τον Μπούκοβι.

Με λιτή, δωρική, κοφτή και βιωματική γραφή, ο Χαριτόπουλος αποφεύγει τον μελοδραματισμό. Μετατρέπει μια ποδοσφαιρική ιστορία σε ένα μνημόσυνο της λαϊκής τάξης του Πειραιά, αναδεικνύοντας το φιλότιμο, τη σιωπηλή αλληλεγγύη και την ανυπότακτη φύση των “ατάκτων” της πόλης που έγραψαν στα παλιά τους παπούτσια τότε την αυταρχικότητα της χούντας. Στο καλό Διονύση, σου Χρωστάμε!

 

---

 

Σε πολλούς οπαδούς του Ολυμπιακού έχω αναφέρει αυτό το βιβλίο, μνημείο στην Ιστορία του Ολυμπιακού. Μα κανείς δεν το γνώριζε! Τι να γνωρίζουν οι Γαύροι, είναι σαν να ζητάς από της μυλωνούς τον κώλο Ορθογραφία!