Το who is who του κυβερνήτη της Γροιλανδίας

Αν και οι Γροιλανδοί ουσιαστικά είναι αυτόνομοι, αλλά όχι ανεξάρτητοι αφού για όλα τα σημαντικά θέματα αποφασίζει μόνον η Δανία, εντούτοις οι εκλογές έχουν νόημα. Παίζει ρόλο το ποιος θα είναι ο ηγέτης της κυβέρνησής τους ή ο επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου – έτσι αποκαλείται ο τρόπον τινά πρωθυπουργός τους, διότι πρωθυπουργός είναι η Φρεντέρικσεν της Δανίας. Ποιον διάλεξαν λοιπόν ως κυβερνήτη οι Γροιλανδοί; Έπαιξε ρόλο ότι ήταν πρωταθλητής του μπάτμινγκτον; Τι άλλο ήξεραν για αυτόν;

Υπάρχει βέβαια το ερώτημα αν διάλεξαν πρόσωπο ή κόμμα. Μετά τις απειλές του Τραμπ πέρσι, οι ψηφοφόροι των κομμάτων που ήταν δεδηλωμένα “υπέρ της ανεξαρτησίας από τη Δανία το συντομότερο δυνατόν”, μούδιασαν. Πολλοί ένιωσαν αγωνιώδη αμηχανία, παρότι μέχρι τότε στήριζαν ένθερμα οι πιο πολλοί να γίνει δημοψήφισμα για πλήρη ανεξαρτοποίηση.

Το κόμμα του για την ανεξαρτησία

Πέραν του bullying του Τραμπ, ο τόπος έμεινε για πολλούς λόγους επί δεκαετίες αναξιοποίητος παρά τον πλούτο που κρύβει, οπότε ο πληθυσμός συντηρείται κυριολεκτικά από τη Δανία. Η αυτάρκεια είναι ένα μακρινό όνειρο για τους Γροιλανδούς και εκεί ουσιαστικά σκοντάφτει η ανεξαρτοποίηση. Πάνω στις αμφιβολίες τους λοιπόν για το αν θα μπορούσαν να σταθούν όρθιοι οικονομικά ανεξαρτοποιούμενοι από τους Δανούς πλήρως, προστέθηκε στα καλά καθούμενα ένας επιπλέον πονοκέφαλος: Eκείνος των ΗΠΑ. Θα μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους με τον Τραμπ;

Πιθανόν λοιπόν να μην εξέλεξαν ως πρωθυπουργό τον πρωταθλητή στο μπάτμινγκτον, αλλά απλά να πριμοδότησαν το κόμμα των Δημοκρατικών, επειδή αυτό ήταν πάντα συγκρατημένο στα περί ανεξαρτησίας. Δημοσκόπηση που έγινε πέρσι μετά τις αρχικές απειλές Τραμπ, αλλά πολύ πριν από την σημερινή σουρεαλιστική κατάσταση, δίνει μηνύματα αμφίσημα για την ανεξαρτησία.

Ναι μεν το 84% τασσόταν υπέρ αυτής, το 9% κατά, και το 7% δήλωνε αναποφάσιστο, αλλά μόνον το 25% του συνόλου ήθελε να ξεκόψει από την Δανία, ανεξαρτήτως οικονομικών συνεπειών. Το άλλο 14% είπε “θα ήθελα ανεξαρτησία, έστω και αν είχε ΜΙΚΡΟ αντίκτυπο στα οικονομικά μου” το δε 45% ήταν κάθετο: “Θα ψήφιζα για ανεξαρτησία μόνον αν δεν είχε ΚΑΝΕΝΑ αντίκτυπο στα οικονομικά μου”. Οπότε αν προστεθούν σε αυτές τις πρακτικά αδύνατες προϋποθέσεις, τα “όχι”, οι αρνητικοί στην ουσία είναι πάνω από το 54% για καθαρά οικονομικούς λόγους – τα πάνω από δύο δισ. που δίνει η Δανία, χώρια τα νέα έξοδα για την άμυνα λόγω Τραμπ.

Στην ίδια δημοσκόπηση και στο ερώτημα “μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας ποιαν κυρίαρχη δύναμη θα επιλέγατε”, το 85% επέλεξε τη Δανία, το 6% τις ΗΠΑ και και το 9% δήλωσε αναποφάσιστο. Όταν έγινε η δημοσκόπηση του 2025 ο Τραμπ είχε ήδη δηλώσει ότι “θέλει τη Γροιλανδία”. Στις δημοσκοπήσεις οι πολίτες θα μπορούσαν να είχαν ερωτηθεί “Θέλετε την ανεξαρτησία από την Δανία παρότι η χώρα μπορεί να απειληθεί στρατιωτικά από τις ΗΠΑ;”. Δεν ρωτήθηκαν…

Οι γονείς του Νίλσεν

Επανερχόμενοι στο άτομο που εμπιστεύθηκαν την ηγεσία, το μόνο γνωστό ευρέως εκεί για τον Νίλσεν ήταν ότι είχε βγει πρωταθλητής (του νησιού) στο μπάτμινγκτον (αντισφαίριση) και ότι είχε μπαμπά εκπαιδευτικό, μουσικό ίσως και αλιέα. Ορισμένα μέσα αναφέρουν ότι ο πατέρας είχε δουλέψει σε σχολεία και άλλα ότι εξελέγη βουλευτής, αλλά καμία από αυτές τις πληροφορίες δεν διασταυρώνεται επαρκώς και μάλλον πρόκειται για συνωνυμίες. Τα περισσότερα μέσα δηλώνουν άγνοια για το οικογενειακό background του, το μόνο στο οποίο συμφωνούν τα δημοσιεύματα είναι ότι ο μπαμπάς ήταν Δανός που πήγε με τους γονείς του στη Γροιλανδία όταν ήταν δέκα ετών.

Εκεί ο πατέρας του σημερινού κυβερνήτη της Γροιλανδίας παντρεύτηκε μια ντόπια, για την οποία επίσης τηρείται σιγή ιχθύος. Αναφέρεται ως Δανή γενικώς και αορίστως. Δεν είναι σαφές αν είναι όντως αυτόχθων ή μιγάς ή παιδί μεταναστών από την Δανία. Μόνον ένα μέσο την χαρακτηρίζει Ινουίτ. Κάποια μέσα λένε ότι δούλευε στο τμήμα παιδείας του δήμου της πρωτεύουσας και ότι απέκτησε τρία παιδιά. Για τον ίδιο τον πρωθυπουργό τους, άλλοι γράφουν ότι έχει τρία παιδιά και άλλοι, κανένα. Ο ίδιος έχει πει ότι χρωστάει πολλά στη σύντροφό του που τον έχει στηρίξει σε όλα, όμως δεν είπε τη λέξη “σύζυγο”. Οι προηγούμενοι πρωθυπουργοί δημοσίευαν ακόμα και τα ονόματα των παιδιών τους και των γονιών τους. Αυτός, όχι. Υπάρχει ένα πέπλο σιωπής για τα προσωπικά του.

Δούλεψε ποτέ;

Ο Νίλσεν είναι θρήσκος; Είναι πατριώτης; Είναι ρεαλιστής ή ιδεολόγος; Είναι ευέξαπτος ή ψυχρός; Πιστεύει σε κάποιες οικογενειακές αρχές; Έχει βγάλει ποτέ μεροκάματο; Χόμπι εκτός του μπάτμινγκτον; Κάποια μέσα αναφέρουν ότι σαν τον αδελφό και τον πατέρα του, ασχολήθηκε κι αυτός με τη μουσική, για το σκανδιναβικό συγκρότημα Nanook. Ομως δεν είναι βέβαιο. Και πάντως δεν ήταν δουλειά.

Ο προηγούμενος πρωθυπουργός, ο Μούτε Έγκεμπε, απεναντίας είχε δουλέψει -στην οικογενειακή επιχείρηση ζωοτροφών. Επτά χρόνια δούλεψε προτού γίνει πολιτικός και ο αμέσως προηγούμενος πρωθυπουργός, ο Κιμ Κίελσεν -ήταν αστυνομικός. Ο Νίλσεν από την άλλη σπούδασε, ενώ οι άλλοι δύο, όχι. Ο μεν αστυνομικός είχε πάει απλώς στην αστυνομική σχολή ο δε Έγκεμπε είχε παρατήσει το πανεπιστήμιο για να απασχοληθεί στην εταιρεία ζωοτροφών του πατέρα του.

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι στον μικρό τόπο όλοι ξέρουν καλά ο ένας τον άλλο και δεν χρειάζονται πολλή ενημέρωση από τα ΜΜΕ για το who is who των πολιτικών. Οι Γροιλανδοί είναι όλοι κι όλοι 57.000 ψυχές, όσοι οι Καλαματιανοί ή οι Αγρινιώτες. Ομως άλλο “μικρός πληθυσμός” και άλλο “μικρός τόπος”.  Επιπλέον η ζωή εκεί δεν είναι σαν της Ελλάδας, με καφέ, καλοκαιρία, κουβεντολόι και ενημέρωση δια ζώσης. Οπότε απορεί κανείς για ποιο λόγο τα ενημερωτικά μέσα των Γροιλανδών ή της Δανίας δεν γράφουν κουβέντα για την προσωπική ζωή ενός ανθρώπου στον οποίο κλήθηκαν να εμπιστευτούν οι Γροιλανδοί ψηφοφόροι την μοίρα τους την ώρα μηδέν.

Γράφουν πολλά πάντως για τις επιτυχίες του στο μπάτμινγκτον και για φωτογραφίες του στο Facebook με έναν τάρανδο που είχε σκοτώσει, σε μια ανάρτηση όπου λέει ότι το κυνήγι είναι παραδοσιακή ενασχόληση και βιοπορισμός. Παρεμπιπτόντως, το κρέας ταράνδου καταναλώνεται σε πολλές χώρες -κυρίως όμως στην Σκανδιναβία, διότι οι υπόλοιποι σκεφτόμαστε τον Ρούντολφ και τον Μπλίτζεν του Άη Βασίλη.

Η πολιτική ως βιοπορισμός

Από 22 ετών έγινε στην ουσία πολιτικός, καθώς τότε διορίστηκε γενικός γραμματέας στο υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Εκκλησιαστικών Υποθέσεων, όταν πρωθυπουργός ήταν ο πρώην αστυνομικός. Παράλληλα ο Νίλσεν διατηρούσε δεσμούς με το νεοφιλελεύθερο κόμμα των Δημοκρατικών. Το 2020, σε ηλικία 30 ετών, εξελέγη πρόεδρος του προαναφερομένου κόμματος. Επανεξελέγη τον Μάρτιο του 2024. Στο μεσοδιάστημα ο Νίλσεν διορίστηκε το 2020, υπουργός Βιομηχανίας και Ορυκτών Πόρων ως μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου.

Στις γενικές εκλογές του 2025, και με ήδη εκπεφρασμένες τις απειλές Τραμπ, ο Νίλσεν έλαβε 4.850 προσωπικές ψήφους. Πήρε δηλαδή περισσότερες ψήφους από τον απερχόμενο πρωθυπουργό Μούτε Έγκεντε, ο οποίος έλαβε 3.276. Πάντως περίπου 4.000 από εκείνους που ψήφισαν το κόμμα του, δεν έβαλαν σταυρό στον ίδιο.

Επικεφαλής κυβέρνησης συνασπισμού

Μετά τις εκλογές, οι Δημοκρατικοί σχημάτισαν μια ευρεία κυβέρνηση συνασπισμού που αντιπροσώπευε περίπου το 75% των κοινοβουλευτικών εδρών, μαζί με τα κόμματα Siumut, το Inuit Ataqatigiit και το Atassut. Μόνο το κόμμα Naleraq, το οποίο υποστηρίζει μεγαλύτερη συνεργασία με τις ΗΠΑ, αποκλείστηκε του συνασπισμού και παραμένει στην αντιπολίτευση.

Το κόμμα αυτό υπέγραψε πάντως κοινή δήλωση με όλα τα άλλα ότι η Γροιλανδία “δεν πωλείται” και δεν επιδιώκει να προσαρτηθεί η χώρα από τις ΗΠΑ. Η διαφωνία με τα άλλα κόμματα έγκειται στο ότι παζαρεύεται ο τόπος μεταξύ Δανών και ΗΠΑ, ενώ ο Τραμπ κατά τη γνώμη του Naleraq θα έπρεπε να συνομιλεί μόνον με Γροιλανδούς. Αυτό το κόμμα είναι κεντροδεξιό και πατριωτικό, αλλά προφανώς αισθάνεται (μάλλον ατόπως) ότι η Γροιλανδία θα μπορούσε να συνδιαλλαγεί επί ίσοις όροις με τον Τραμπ, χωρίς τις όποιες πλάτες της Δανίας.

Στις περσινές εκλογές το Naleraq ήρθε δεύτερο με 24,8 των ψήφων ενώ οι Δημοκρατικοί έλαβαν για πρώτη φορά το 30%. Τρίτο κόμμα ήρθε το Ινουίτ (αριστερό) με 21,7%, τέταρτο με 15% το Σιουμούτ (σοσιαλδημοκράτες που από το 1979 έρχονταν κάθε φορά πρώτοι στις εκλογές με μείωση ποσοστών μετά το 2009) και πέμπτο το Ατασούτ (νεοφιλελεύθεροι κι αυτοί, σχετικά υπέρ της Δανίας) με 7,4%. Από τις 31 έδρες, τις δέκα έλαβε το Δημοκρατικό, οκτώ το Ναλεράκ, επτά το Ινουίτ, τέσσερις το Σιουμούτ και δύο το Ατασούτ.

Το κόμμα του Νίλσεν αυτοπαρουσιάζεται ως φιλοεπιχειρηματικό, κοινωνικό φιλελεύθερο κόμμα που βασίζεται στη δημιουργία μιας κοινωνίας με τον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό προσωπικής ελευθερίας και πολιτικής αυτοδιάθεσης. «Το Demokraatit θέλει εμείς οι Γροιλανδοί να αναλάβουμε την εξουσία στη χώρα μας. Δεν έχει νόημα να αντιγράφουμε ασταμάτητα ό,τι γίνεται στη Δανία και σε άλλες χώρες» έχει πει ο ίδιος ο Νίλσεν προεκλογικά, με κεντρικό μήνυμα την “ενότητα”.

Υποστηρίζει την ανεξαρτησία από τη Δανία ως μακροπρόθεσμο στόχο και ως κάτι που πρέπει να γίνει σταδιακά στο απώτερο μέλλον. Ο Nίλσεν επανέλαβε αυτή τη θέση κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του, λέγοντας ότι δεν θέλουν ανεξαρτησία «αύριο», αλλά μάλλον προτιμούν να χτίσουν μια «γερή οικονομική βάση πρώτα». Η προσέλευση στις κρίσιμες εκλογές ήταν 71%, περίπου 5% παραπάνω από τις προηγούμενες εκλογές. Δικαίωμα ψήφου εκεί έχουν όσοι είναι Δανοί στην υπηκοότητα, υπό την προϋπόθεση να δηλώνουν μόνιμοι κάτοικοι Γροιλανδίας – 40.369 άτομα είναι εγγεγραμμένα. Οι Γροιλανδοί δεν έχουν γροιλανδικό διαβατήριο, ή δική τους υπηκοότητα.