Φόνοι από ψυχασθενείς – Η ευθύνη της Πολιτείας

Σήμερα ένας 46χρονος σκότωσε τον 80χρονο πατέρα του. Ο δράστης όταν ήταν 34 ετών είχε σκοτώσει και τη μητέρα του. Όμως το πρόβλημα με τους ασθενείς αυτούς, που τελικά σκοτώνουν άτομα του περιβάλλοντός τους, είναι ότι η πολιτεία δεν τους παρακολουθεί, όπως σε άλλα κράτη, ούτε επισπεύδει τα αιτήματα αναγκαστικού εγκλεισμού που υποβάλλουν συγγενείς τους. Παράλληλα επαφίεται σε γέροντες ή γερόντισσες να “υποχρεώνουν” τους ασθενείς (κόρες ή γιους) να παίρνουν τα φάρμακά τους, κάτι που πρακτικά είναι αδύνατον.

Σε άλλες χώρες οι ψυχικά νοσούντες που έχουν επιθετική συμπεριφορά, ναι μεν παίρνουν εξιτήριο, αλλά κάθε μήνα υποχρεούνται σε εργαστηριακές εξετάσεις για να διαπιστωθεί αν παίρνουν την αγωγή τους ή όχι. Όταν την έχουν διακόψει, εγκλείονται αυτομάτως ξανά σε κλινική. Μια άλλη μέση λύση, που δεν βάζει τους νοσούντες σε “γκέτο” ή πίσω από κάγκελα, αλλά ούτε και αφήνει ανυπεράσπιστους τους οικείους τους, είναι η στενότερη παρακολούθηση των ασθενών με κινητές μονάδες.

Αυτό όμως απαιτεί κονδύλια για την ψυχική υγεία. Όταν η Ελλάδα έχει στείλει στα Τάρταρα την ενδονοσοκομειακή περίθαλψη, σίγουρα δεν θα φροντίσει για την εξωνοσοκομειακή… Και το πρόβλημα είναι πολύ μεγάλο, γιατί υπάρχουν πάνω από 100.000 άνθρωποι στην πατρίδα μας που βασανίζονται από ψυχικό νόσημα, χωρίς βέβαια να είναι φονιάδες.

“Δεν προκάμουμε” και λάθη

Στον τόπο μας, ακόμα κι όταν οι συγγενείς σηκώνουν τα χέρια ψηλά και καταφεύγουν στις αρχές για υποχρεωτικό εγκλεισμό του ασθενούς, η διαδικασία ακολουθεί… ελληνικούς ρυθμούς. Στο έγκλημα στη Μακρυνίτσα, όπου ψυχασθενής σκότωσε την 28χρονη σύζυγό του και τον 30χρονο αδελφό της με μαχαίρι προ τετραετίας, η άτυχη γυναίκα είχε υποβάλει αίτημα για τον εγκλεισμό του χαρακτηρίζοντας τον άνδρα της επικίνδυνο ένα μήνα πριν από το έγκλημα. Όμως η υπόθεση δεν “πρόλαβε” να εκδικασθεί.

Εις βάρος 50χρονου εκκρεμούσε από καιρό εισαγγελική παραγγελία για υποχρεωτικό εγκλεισμό του σε ψυχιατρική κλινική και τον έπιασαν όταν κατά σύμπτωση επιτέθηκε με μαχαίρι σε αστυνομικό στην Καλλιθέα. Σε άλλες περιπτώσεις δυστυχώς το αίτημα εξετάζεται εγκαίρως, αλλά απορρίπτεται, όπως στην περίπτωση 80χρονου ψυχωσικού στην Αλεξανδρούπολη, που τελικά σκότωσε τη γυναίκα του, όταν εκείνη επέμεινε να πάρει τα φάρμακά του.

Η άτυχη γυναίκα και η κόρη του ζευγαριού είχαν ζητήσει 15 μέρες πριν από το έγκλημα να εξεταστεί ο δράστης από ψυχίατρο για υποχρεωτικό εγκλεισμό και αναγκαστική χορήγηση αγωγής, αλλά ο εισαγγελέας δεν το έκρινε σκόπιμο. Πιθανόν ο εισαγγελέας να έκρινε ότι επρόκειτο για “απλή” γεροντική άνοια, πλην όμως αυτή οδηγεί σε ψυχωσικά επεισόδια και τη βαρύτητα της κατάστασης, καθώς και την επικινδυνότητά της, μπορεί να την αξιολογήσει μόνον ψυχίατρος.

Τον Δεκέμβρη του 2024 αφέθηκε ελεύθερος ένας 33χρονος Γάλλος που τελικά δυο εβδομάδες μετά έπεσε επίτηδες με το ΙΧ του πάνω σε μια άγνωστή του γυναίκα 36 ετών και τη σκότωσε, επειδή θεωρούσε ότι τον απειλούσε. Ο άνδρας έπασχε από παράνοια. Συζούσε με νεαρή Βουλγάρα, η οποία 15 μέρες πριν από το έγκλημα είχε απευθυνθεί στις αρχές καταγγέλλοντάς τον ως επικίνδυνο ψυχασθενή που απειλούσε να την σκοτώσει. Μία εβδομάδα αργότερα εκδόθηκε εντολή ο άνδρας να εξετασθεί από ψυχίατρο, ο οποίος όμως έκρινε ότι ο ασθενής δεν ήταν επικίνδυνος και δεν χρειαζόταν εγκλεισμό.

Κίνδυνος και για μη συγγενείς

Οι ψυχασθενείς με βαριά νοσήματα συνήθως στρέφονται κατά συγγενών πρώτου βαθμού, αλλά όχι πάντα. Τον Οκτώβριο του 2021 ένας 38χρονος ψυχοπαθής πυροβόλησε πέντε φορές προς εργάτες φυσικού αερίου στη Νέα Ερυθραία, χωρίς να τους έχει κάνει ούτε καν παρατήρηση προηγουμένως. Ο ένας εργάτης, δυστυχώς, υπέκυψε στα τραύματά του. Ο δράστης, φορώντας στολή αστροναύτη, όταν τον συνέλαβαν φώναζε: «Με έχουν δέσει με μαύρη μαγεία. Με έβαλε ο Σατανάς να το κάνω!». Η μητέρα του δράστη ήταν κατάκοιτη και προφανώς ανίκανη να τον φροντίσει, ή να του επιβάλει να παίρνει τα φάρμακά του.

Πέρσι τον Οκτώβρη 29χρονος σεφ πυροβόλησε τρεις φορέας έναν 38χρονο υπάλληλο αμυντικής εταιρείας στη Δροσιά. Είπε ότι είχε μεν ερωτική αντιζηλία με το θύμα, αλλά δεν θα έφθανε ποτέ στο σημείο να προσπαθήσει να το σκοτώσει “αν δεν είχε διακόψει την φαρμακευτική αγωγή του”. Τον Απρίλιο του 2025 ψυχασθενής 42 ετών εισέβαλε στα καλά καθούμενα στο σπίτι του θείου του και αιφνιδιάζοντας τον θείο και ένα φίλο του, που κάθονταν στην κουζίνα, τους σκότωσε χτυπώντας τους στο κεφάλι με ένα δοκάρι.

Οι ολιγοήμερες νοσηλείες

Η “ρουτίνα” σε αυτές τις περιπτώσεις, όπου ο ασθενής απειλεί, είναι να διατάσσεται αρχικά προσωρινός εγκλεισμός. Μετέπειτα προχωρούν οι ψυχίατροι σε διάγνωση, χορηγούν φάρμακα για λίγες ημέρες και εν συνεχεία ο ψυχικά ασθενής παίρνει εξιτήριο ως “ρυθμισμένος” με οδηγίες να λαμβάνει την αγωγή. Εκείνος που αναλαμβάνει στην ουσία αυτήn την μεγάλη ευθύνη, είναι κάποιος πρώτου βαθμού συγγενής.

Ακόμα κι αν υπάρχει συγγενής ικανός να εκτιμήσει την σοβαρότητα και την επικινδυνότητα της κατάστασης, όπως στην περίπτωση της άτυχης γυναίκας που δολοφονήθηκε μαζί με τον αδελφό της στο Πήλιο, είναι πρακτικά αδύνατον να αναγκάσει τον ασθενή να λάβει θεραπεία, όταν ο ίδιος (όπως συχνά συμβαίνει) αποφασίζει με δική του πρωτοβουλία να την διακόψει. Παρόμοια ήταν και η περίπτωση 40χρονου που σκότωσε με μαχαίρι στο Βόλο την 36χρονη σύζυγό του στην είσοδο της πολυκατοικίας που διέμεναν, επειδή νόμιζε ότι τον απατούσε.

Όταν συνελήφθη είπε “καλά της έκανα”. Κρυβόταν σε οικόπεδο κοντά στο σημείο του εγκλήματος και μάζευε ρούχα από κάδους απορριμάτων. Ο 40χρονος δράστης φέρεται να αντιμετωπίζει σοβαρά ψυχιατρικά προβλήματα και μόλις πέρσι είχε μεταφερθεί με εισαγγελική εντολή σε κλινική για ψυχιατρική εξέταση, όπου παρέμεινε για νοσηλεία μετά από απόπειρα αυτοκτονίας. Του έδωσαν κι εκείνου εξιτήριο ως “ρυθμισμένου”.

Μη διεγνωσμένοι

Σε άλλο περιστατικό, στη Ρόδο, 40χρονος πυροβόλησε και σκότωσε 30χρονη γυναίκα με την οποία είχε μέχρι πρόσφατα σχέσεις, και εν συνεχεία αυτοκτόνησε. Ο 40χρονος είχε επισκεφθεί και ψυχολόγο νωρίτερα, αλλά τεκμαίρεται ότι η ψυχολόγος δεν εκτίμησε σωστά το ψυχιατρικό νόσημα του άνδρα, παρότι η όλη συμπεριφορά του επί τουλάχιστον 12 χρόνια ήταν έντονα προβληματική. Ο πατέρας της πρώην συζύγου είχε αναγκαστεί να προσλάβει σεκιουριτά για να προστατεύει την κόρη του.

Ο ίδιος άνθρωπος δημιούργησε σχέση με μια άλλη γυναίκα και γλίτωσε η πρώτη, αλλά έμπλεξε η δεύτερη. Η δεύτερη, 40 ετών, κατέφυγε κι αυτή τελικά στην Αστυνομία. Χώρισε από τον προβληματικό άνδρα και εκείνος σχετίσθηκε με την άτυχη εκπαιδευτικό. Ούτε εκείνη κατάλαβε εξαρχής την σοβαρότητα του προβλήματος, αλλά αγανάκτησε επειδή δεν την άφηνε να βλέπει τηλεόραση και απαιτούσε να κοιμούνται την ίδια ώρα. Τελικά, όταν τον παράτησε, την σκότωσε και αυτοκτόνησε.

Η οπλοφορία

Τρίτο πρόβλημα είναι ο τρόπος με τον οποίο χορηγούνται οι άδειες οπλοφορίας, καθώς, όπως αποδεικνύεται στην πράξη, αυτές δίνονται και σε ψυχικά ασταθή άτομα. Υπενθυμίζεται ότι άνδρας 72 ετών διαπληκτίστηκε με εκπρόσωπο της εταιρείας “Γερμανός” στην Κυπαρισσία, επειδή του είχε έρθει λογαριασμός 143 ευρώ στο κινητό του. Ο δράστης έφυγε δυσαρεστημένος από το κατάστημα και επανήλθε με όπλο, σκοτώνοντας τον 39χρονο επιχειρηματία. Είπε ότι ο λογαριασμός ήταν απαράδεκτος και ότι ήταν “ζήτημα τιμής” να σκοτώσει τον 39χρονο. Ζήτησε μάλιστα να του επιβάλουν ισόβια ή θανατική ποινή…

Σε άλλο περιστατικό, 77χρονος μπήκε στις 08:30 το πρωί στο δήμο Διονύσου Αττικής και σκότωσε εργαζόμενο, επειδή δεν επισκευαζόταν διαρροή νερού στην περιοχή όπου βρισκόταν το ακίνητό του. Θύμα του ηλικιωμένου ήταν ένας 53χρονος δημοτικός υπάλληλος, που βρίσκονταν  στο γραφείο του, στον τομέα της δημοτικής ύδρευσης. Ο δράστης είχε ιστορικό ακραίων αντιπαραθέσεων με γείτονές του.

Η αδυναμία των συγγενών

Ψυχικά ασθενής και ο 46χρονος γιος της 73χρονης ηθοποιού Μαρίας Μπονίκου, στην Αίγινα, που συνελήφθη τον Ιούνιο του 2022 για τη δολοφονία της. Ομολόγησε λέγοντας για τη μητέρα του «δεν τον άφηνε να βγαίνει έξω και να μιλάει». Σε ανακριτή παραπέμφθηκε τις ίδιες μέρες και 58χρονος που σκότωσε τον 69χρονο αδελφό του λέγοντας για το θύμα ότι «έκανε μαγκιές». Ο νεκρός αδελφός ήταν εκείνος που τον φρόντιζε σε όλη τη ζωή τους. Και οι δύο δράστες είχαν διεγνωσμένα ψυχιατρικά ζητήματα.

Τραγικότερη όλων η υπόθεση της Θάσου το 1996, που πάντως δεν άλλαξε κάτι στην αντιμετώπιση της πολιτείας ως προς αυτό το εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα. Τότε ένας 24χρονος φοιτητής, ο Θεόφιλος Σεχίδης, σκότωσε μάνα, πατέρα, αδελφή, θείο και γιαγιά. Ψυχασθενής με πολύ σοβαρή μορφή σχιζοφρένειας ήταν και η αδελφή του. Πρώτο θύμα ήταν ο θείος. Ζούσε στο Βέλγιο, αλλά είχε πάει στη Θάσο μετά από παράκληση του 55χρονου αδελφού του: Έπρεπε να πείσουν τον νεαρό φοιτητή να πάει σε ψυχίατρο. Πήγαν να συζητήσουν στην Ακρόπολη και συνεπλάκησαν με αποτέλεσμα ο θείος να “πέσει” σε γκρεμό. «Κατέβηκα κάτω και τον είδα να ψυχορραγεί. Και για να μην βασανίζεται άλλο, του ‘κοψα με το μαχαίρι το κεφάλι», είπε αργότερα ο ψυχασθενής νεαρός.

Στη συνέχεια, ο 24χρονος πήγε σπίτι του και σκότωσε πρώτα τον πατέρα του στο μπάνιο και μετά του έκοψε και τον λαιμό. Λίγο μετά, μπήκε στο σπίτι η 48χρονη μητέρα του Μαρία. «Κρατούσε κι αυτή μαχαίρι» είπε ο δράστης. Ακολούθησε η 27χρονη αδελφή του Έμμυ, που άρπαξε ένα τασάκι για να αμυνθεί. Ο Θ. Σεχίδης υποστήριξε πως κρατούσε και εκείνη μαχαίρι. Αφαίρεσε τους εγκεφάλους των θυμάτων και τους τοποθέτησε σε πιάτο στο ψυγείο: «Είχα κάποιες ψυχιατρικές και ιατρικές γνώσεις και ήθελα να εξετάσω την ανατομία του ανθρώπινου εγκεφάλου», είπε.

Το επόμενο πρωί, ανυποψίαστη η 75χρονη γιαγιά του Ερμίονη, επισκέφθηκε το σπίτι. «Άρπαξε ένα μαχαίρι να με χτυπήσει. Τι να έκανα κι εγώ; Την σκότωσα». Πήρε δύο αλυσοπρίονα και ειδικά ψαλίδια και τεμάχισε τα πτώματα, που τα έβαλε σε σακούλες σκουπιδιών και τα πέταξε σε χωματερή. Ο δράστης πέθανε από έμφραγμα στα 46 του χρόνια στο Ψυχιατρείο των φυλακών.  Ήταν υπέρβαρος και από δεκαετίας είχε παρουσιάσει βαριά καρδιοπάθεια και του χορηγείτο αγωγή. Όσο για τα ψυχιατρικά φάρμακα, του χορηγούνταν πλέον ενέσιμα, μια φορά το μήνα. Το 2016 είχε ζητήσει να αποφυλακιστεί για να ζήσει με μια ξαδέλφη που του είχε απομείνει στη Θάσο. Όμως η ξαδέλφη δεν ήθελε. Και χωρίς συγγενή, η αίτηση απορρίφθηκε.

Κινδυνεύουν και οι ασθενείς

Ένας 20χρονος, που σκότωσε με μαχαίρι την μητέρα του στο Αιγάλεω την ίδια χρονιά, ήταν κι εκείνος ψυχικά ασθενής. Ο νέος, δυστυχής και αυτός, μετά το έγκλημα, αυτοκτόνησε. Τραγικό τέλος και για έναν ψυχασθενή στη Γορίτσα, που βρέθηκε νεκρός 42 ημέρες μετά την εξαφάνισή του από την Ψυχιατρική Κλινική, από όπου είχε διαφύγει. Να προσθέσουμε εδώ την ολιγωρία των αρχών. Ο άνδρας ήταν νεκρός εκεί πάνω από 35 μέρες. Όμως οι αρχές αποφάσισαν να ψάξουν επισταμένως μετά από 42 μέρες και τότε ο άτυχος άνδρας εντοπίστηκε από εκπαιδευμένο σκύλο.

Όμως η απελπισία των συγγενών που δεν μπορούν να διαχειριστούν το πρόβλημα, οδηγεί σε δράματα και εις βάρος των ασθενών. Στην Πυλαία 67χρονος πυροβόλησε και σκότωσε με κυνηγετική καραμπίνα τον ηλικίας 32 ετών γιο του, ύστερα από οικογενειακό επεισόδιο, τον Απρίλιο του 2020. Ο γιος ήταν ψυχασθενής και είχε χτυπήσει τη μητέρα του πριν το μοιραίο επεισόδιο.