Γιατί πρέπει να πληρώνουν φόρους και εισφορές τα ρομπότ

Έτσι, ο συνδυασμός της σημαντικής αύξησης του επιπέδου της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων και της μείωσης του κόστους εργασίας στην μεταποίηση οδήγησε – σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ρομποτικής – στο να χρησιμοποιούνται περισσότερα από τέσσερα εκατομμύρια βιομηχανικά ρομπότ, σε όλον τον κόσμο.

Σημαντική άνοδο καταγράφει το απόθεμα βιομηχανικών ρομπότ στην Κίνα, φτάνοντας τις 2.027.000 μονάδες το 2024. Το νούμερο αυτό αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 50% της παγκόσμιας ζήτησης, σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ρομποτικής. Η Κίνα καταγράφει ταχύτερους ρυθμούς εγκατάστασης βιομηχανικών ρομπότ, από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο.

Οι ΗΠΑ, που είναι η τρίτη σε αριθμό χώρα στον τομέα ρομποτικής, εγκατέστησαν μόλις 34.000 ρομπότ το ίδιο έτος – πενταπλάσια διαφορά σε σχέση με την Κίνα. Σε ό,τι αφορά την ΕΕ, η Ένωση εκτιμάται ότι έχει πυκνότητα ρομπότ 219 μονάδων ανά 10.000 υπαλλήλους. Η ΕΕ προωθεί ενεργά τη βιομηχανία ρομποτικής μέσω χρηματοδοτικών προγραμμάτων και στρατηγικών συνεργασιών.

Η ultra-τεχνολογική αυτή πραγματικότητα της ρομποτοποίησης των οικονομιών και των επιχειρήσεων στο άμεσο και απώτερο μέλλον, επηρεάζει σημαντικά την σχέση τεχνολογίας και εργασίας. Μέχρι το 2030 εκτιμάται ότι τα ρομπότ θα υπερβούν την ευφυία και την δεξιότητα του εργαζόμενου. Θα αυτονομηθούν λειτουργικά, θα αυτό-επισκευάζονται και τέλος εκτιμάται θα αντικαταστήσουν ένα μεγάλο ποσοστό των θέσεων εργασίας, με αποτέλεσμα να απωλεσθούν μισθοί της τάξης των 15 τρισ. ευρώ.

Πιο συγκεκριμένα, στην Βρετανία για παράδειγμα, αντικαθίστανται οι ταμίες στα σουπερμάρκετ από μηχανές. Οι τράπεζες αντικαθιστούν τους οικονομικούς αναλυτές από αλγόριθμους και τεχνητή νοημοσύνη, με συνέπεια την απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας. Το δε συνδικάτο εργαζομένων της Hyundai στη Νότια Κορέα εξέφρασε πρόσφατα ανησυχίες, προειδοποιώντας ότι η ανάπτυξη ρομπότ χωρίς την έγκριση του, θα προκαλέσει “σοκ στην απασχόληση”.

Οι επιπτώσεις από τα ρομπότ

Στο πλαίσιο αυτών των εξελίξεων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, η μαζική εισαγωγή των ρομπότ θα έχει ως επιπτώσεις:

• Πρώτον, την κατάργηση σημαντικού αριθμού θέσεων εργασίας.
• Δεύτερον, την αύξηση της ανεργίας.
• Τρίτον, την απώλεια φορολογικών εσόδων.
• Τέταρτον, την απώλεια ασφαλιστικών εισφορών.
• Πέμπτον, την αύξηση των εισοδηματικών και κοινωνικών ανισοτήτων.

Τόσο οι ασκούμενες όσο και οι σχεδιαζόμενες πολιτικές απασχόλησης και κοινωνικής ασφάλισης σε όλες σχεδόν τις χώρες, χαρακτηρίζονται από την μη αξιολόγηση των επερχόμενων επιπτώσεων της ρομποτοποίησης-αυτοματοποίησης της παραγωγής. Επίσης, χαρακτηρίζονται και από την παντελή έλλειψη εναλλακτικών προτάσεων προστασίας της απασχόλησης, των μισθών και της χρηματοδότησης του κρατικού και κοινωνικού προϋπολογισμού.

Αντίθετα, η κυρίαρχη τάση των ασκούμενων-σχεδιαζόμενων πολιτικών απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας στην προοπτική της ρομποτοποίησης των οικονομιών σε διεθνές επίπεδο, εστιάζονται στην εξατομίκευση των εργασιακών σχέσεων και στην ultra-κεφαλαιοποίηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Το αναμενόμενο αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής είναι το τεράστιο οικονομικό όφελος (κερδοφορία) να διοχετευθεί στις επιχειρήσεις και το τεράστιο κοινωνικο-οικονομικό κόστος (απώλεια εισοδήματος, ανεργία, μειώσεις συντάξεων κλπ) να επιβαρύνει τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους.

Επικίνδυνη μετάβαση στην εποχή των ρομπότ

Θεωρούμε ότι η εξισορροπημένη μετάβαση από την τρίτη στην τέταρτη τεχνολογική επανάσταση και η ουσιαστική και πλήρη άρση των συνεπειών της “απασχόλησης” των ρομπότ, απαιτεί καταρχήν εννοιολογικά να «αναγνωρισθούν τα ρομπότ ως ηλεκτρονικά πρόσωπα», όπως έχει προτείνει η Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Έτσι, οι ιδιοκτήτες-εργοδότες της αυξανόμενης στρατιάς των ρομποτικών εργατών θα πληρώνουν γι’ αυτά φόρους και ασφαλιστικές εισφορές. Αυτό σημαίνει ότι ο πρόσθετος παραγωγικός πλούτος λόγω της “απασχόλησης” των ρομπότ στην γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία, την βιομηχανία, τις υπηρεσίες κλπ, απαιτείται να κατανεμηθεί ως κοινωνικό κεφάλαιο. Πρώτον, σε είδος με μείωση του χρόνου εργασίας, χωρίς μείωση των αποδοχών. Δεύτερον, σε χρήμα με τη χρηματοδότηση με ασφαλιστικές εισφορές του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και του κράτους με φόρους για την χρηματοδότηση της επανένταξης των ανέργων στην αγορά εργασίας.

«Η βασική ιδέα πίσω από έναν φόρο στα ρομπότ είναι ότι οι εταιρείες θα πληρώνουν φόρο όταν αντικαθιστούν έναν άνθρωπο εργαζόμενο με ένα ρομπότ. Ένας τέτοιος φόρος θα είχε θεωρητικά δύο βασικούς σκοπούς. Πρώτον, θα αποθαρρύνει τις εταιρείες να αντικαταστήσουν τους εργαζόμενους με ρομπότ, διατηρώντας έτσι την ανθρώπινη απασχόληση. Δεύτερον, εάν η αντικατάσταση γινόταν ούτως ή άλλως, ένας φόρος ρομπότ θα δημιουργούσε έσοδα για τη κυβέρνηση που θα κάλυπτε την απώλεια εσόδων από τους φόρους μισθοδοσίας», έχει αρθρογραφήσει σχετικά στο Brookings ο επίκουρος καθηγητής Robert Seamans.

Σε διαφορετική περίπτωση, όπως έχει υποστηρίξει και ο ιδρυτής της Microsoft B. Gates, εάν «δεν φορολογηθεί η εργασία των ρομπότ όπως η ανθρώπινη εργασία», τότε οι κατασκευαστές και οι ιδιοκτήτες των ρομπότ, χωρίς να καταβάλλουν φόρους στο κράτος και ασφαλιστικές εισφορές στα κοινωνικο-ασφαλιστικά ταμεία, θα αποκομίζουν τεράστια κέρδη, τα οποία, μεταξύ των άλλων, θα τροφοδοτούν την ανησυχητική διεύρυνση των οικονομικών, εισοδηματικών και κοινωνικών ανισοτήτων.