Παγιδευμένη από τις δικές της ελίτ η Ευρώπη

Η Ρωσία, παλιά αυτοκρατορία και αυτή, δεν κατάφερε να ξεφύγει από την χρεοκοπία ως Σοβιετική Ένωση. Ασφαλώς πιέστηκε ασφυκτικά από την κυβέρνηση Ρήγκαν, δαπανώντας χρήματα που δεν έφταναν και υποβάθμισαν τελικά τη ζωή των πολιτών της. Ο Γκορμπατσώφ ήρθε αργά και η προδοσία του Γιέλτσιν αποτελείωσε τον κόκκινο γίγαντα. Όμως στάθηκε τυχερή που ανέλαβε τα ηνία ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ανακτώντας όλη την κρατική περιουσία από τους άρπαγες ολιγάρχες, δημιουργώντας μια χώρα με άλματα προόδου και θωρακισμένη από εκβιασμούς και εμπορικούς πολέμους.

Μια χώρα που στα 17 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα της έκτασής της κρύβει τεράστιο πλούτο. Με λίγα λόγια, μπορούμε να πούμε ότι σε καμιά άλλη χώρα της Δύσης η πολιτική εξουσία δεν είναι τόσο ισχυρή και ανεξάρτητη από επιχειρηματικά συμφέροντα, όσο στην Κίνα και τη Ρωσία. Άλλωστε, ιστορικά και οι δύο αυτές χώρες δεν βίωσαν δημοκρατία Δυτικού τύπου ποτέ στην ιστορία τους. Πλην όμως, το μειονέκτημα του μονοκομματισμού, ειδικά της Κίνας, έχει γίνει καθοριστικής σημασίας πλεονέκτημα στην εποχή που ζούμε, όπου τα ιδιωτικά Δυτικά συμφέροντα εργαλειοποιούν τον πόλεμο για να υπερισχύσουν. 

Το 1945, ο Φραγκλίνος Ρούζσβελτ, ένας από τους ισχυρότερους προέδρους των ΗΠΑ, είχε προειδοποιήσει: «Η Ελευθερία της Δημοκρατίας δεν είναι δεδομένη. Αν οι πολίτες ανεχθούν τα ιδιωτικά συμφέροντα να γίνουν πιο ισχυρά από τις κυβερνήσεις τους, τότε θα καταλήξουμε αυτά τα συμφέροντα να αποκτήσουν την ιδιοκτησία των κυβερνήσεων και να βάλουν τέρμα στη Δημοκρατία». Και αυτό δεν το βλέπουμε μόνο στην Αμερική, αλλά και σε όλες τις μεγάλες Ευρωπαϊκές χώρες, με κυβερνήσεις που αδιαφορούν για την κοινωνία των πολιτών, περικόπτοντας δαπάνες σε Παιδεία, Υγεία, Συντάξεις, προς όφελος ισχυρών επιχειρηματιών και μάλιστα εκείνων που έχουν συμφέροντα από πολεμικές συγκρούσεις. 

Η αποτυχία των Αμερικανών και τα χρέη της Δύσης

Η στρατηγική επιλογή των Αμερικανών να διαλύσουν την Σοβιετική Ένωση πέτυχε, αλλά αποτυγχάνει να διαλύσει τη Ρωσία του Πούτιν και να ανακόψει την πρόοδο της Κίνας προς την κορυφή, ως ισχυρότερη οικονομική δύναμη του κόσμου. Μιας δύναμης που στηρίζεται στην πολιτική  σταθερότητα, τον εθνικισμό, την παραγωγή, τις καινοτομίες, τις επιστήμες, απαλλαγμένη από θρησκευτικό σκοταδισμό.

Και για του λόγου το αληθές, η πρόσφατη κατάταξη της Leiden, που αξιολογεί τα πανεπιστήμια με βάση τον όγκο και τον αντίκτυπο της επιστημονικής παραγωγής τους, το περίφημο Χάρβαρντ υποχώρησε στην τρίτη θέση, ενώ οκτώ από τα δέκα (!) κορυφαία πανεπιστήμια στον κόσμο είναι πλέον κινεζικά! Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο αριθμούς. Αποτυπώνει μια βαθύτερη μετατόπιση στη διεθνή ισορροπία της γνώσης και της επιστήμης. Και για να ευδοκιμούν αυτά, απαιτείται ελευθερία σκέψης. Πολύ περισσότερο που η σημερινή Αμερική, διχασμένη από τον αυταρχισμό του Τραμπ, απειλείται κυρίως από το εσωτερικό της. 

Σημαντική ήταν και η πρόοδος της Ρωσίας, που προετοιμαζόταν για τις σημερινές πιέσεις της Δύσης από το 2014. Για παράδειγμα, έχουμε τις εξελίξεις στον γεωργικό τομέα, που επέτρεψαν στη Ρωσία να γίνει σημαντικός εξαγωγέας γεωργικών προϊόντων το 2020. Για πρώτη φορά στην ιστορίας της, οι ρωσικές εξαγωγές τριπλασιάστηκαν και έφτασαν τα 30 δις δολάρια, ενώ οι εισαγωγές μειώθηκαν στο μισό. Η πολεμική της βιομηχανία εξέπληξε την Δύση, ενώ παράλληλα κατάφερε να αποσυνδεθεί με επιτυχία από το αμερικανικό σύστημα συναλλαγών και να ανεξαρτητοποιήσει το διαδίκτυο. Επίσης, το ποσοστό των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που επέλεξαν να σπουδάσουν μηχανικοί, το 2020 ήταν 23,4%, ενώ στις ΗΠΑ ήταν μόλις 7,2%.

Δεν ξέρω αν οι σημερινοί Ευρωπαίοι ηγέτες θα δώσουν λογαριασμό τους πολίτες τους για το οικονομικό κόστος των επιλογών τους σε ό,τι αφορά την Ουκρανία. Η Ρωσική πλευρά υπολογίζει ότι από την έναρξη του πολέμου, το 2022, μέχρι σήμερα, το κόστος της Ευρώπης φτάνει το 1,3 τρισεκατομμύρια! Σε αυτό συνυπολογίζεται η αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου, με την αυτοκτονική για τα ευρωπαϊκά συμφέροντα ανατίναξη των αγωγών North Stream, το κόστος των εξοπλισμών και των μετρητών προς το Κίεβο, τον μηδενισμό των ευρωπαϊκών εξαγωγών στη Ρωσία, όταν μέχρι το 2020 η ΕΕ είχε εμπορικό πλεόνασμα περί τα 2 δις το μήνα!

Με τι μούτρα -μετά τον πόλεμο- θα επιστρέψουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στη Ρωσία; Οι εξελίξεις τρέχουν. Αναζητώντας νέες αγορές μετά τα καψόνια του Τραμπ, η ΕΕ έκλεισε συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ινδία του 1,5 δις πληθυσμού, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός επισκέφτηκε την Κίνα για να κλείσει νέα εμπορική συμφωνία. 

Ευρώπη δύο ταχυτήτων

Και τώρα τι γίνεται; Ποιοι θα επωμιστούν το ιλιγγιώδες δάνειο των 800 δισ. στην Ουκρανία μετά τον πόλεμο και την ήττα της Δύσης που θυσίασε εκατομμύρια Ουκρανούς άνδρες, νεκρούς και τραυματίες, και έχασε περίπου το 40% του πληθυσμού της σε μετανάστευση; Σε ποιες τσέπες θα καταλήξουν τα εκατομμύρια; Σε ποιους τομείς της καταχρεωμένης  Ευρώπης θα γίνουν περικοπές; Ποιοι και με ποιες δυνάμεις θα αντισταθούν στον κατακτητή Τραμπ, που δηλώνει έτοιμος να αρχίσει πόλεμο με το Ιράν;

Και η φίλη του Κυριάκου, Γερμανία, διασπά την Ευρώπη, καθώς συγκάλεσε τηλεδιάσκεψη με υπουργούς από πέντε ακόμη μεγάλες οικονομίες της ΕΕ, Γαλλία, Πολωνία, Ισπανία, Ιταλία και Ολλανδία, με στόχο να εξεταστεί η προώθηση μιας “Ευρώπης δύο ταχυτήτων”, ώστε να επιταχυνθεί η λήψη αποφάσεων σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Ευτυχώς για μας, που δεν υπάρχει τρίτη ταχύτητα.