Πώς οι κυρώσεις οδηγούν σε ράλι στην αγορά χρυσού

Όμως το μεγαλύτερο μέρος των αγορών τους παραμένει αδήλωτο, ίσως για να μην αποκαλυφθεί το μέγεθος της φοβίας τους για γεωπολιτικές και χρηματοοικονομικές ανατροπές και πλήγματα, που τροφοδοτεί την ζήτηση των τραπεζών. Ο τριπλασιασμός των αγορών μετά τα μέσα του 2022, αυξάνει τους όγκους σε 10 εκατομμύρια ουγγιές ανά τρίμηνο, συνιστά πλέον τον βασικό πυλώνα της ανόδου των τιμών του πολύτιμου μετάλλου, χωρίς να εμφανίζονται κάποια σημεία αναστροφής της τάσης.

Μία προσεκτικότερη έρευνα στο ζήτημα της αύξησης των αδήλωτων αγορών χρυσού εξηγεί το πως οι αγορές των κεντρικών τραπεζών τριπλασιάζονται μετά τα μέσα του 2022, σε σχέση με τις ανάλογες της περιόδου 2021-2022, ενώ οι δηλωμένες αγορές παραμένουν σταθερές. Τα επίσημα αποθέματα χρυσού των κεντρικών τραπεζών αναδυόμενων οικονομιών έχουν μάλιστα μεγαλύτερα περιθώρια να αυξηθούν, από την στιγμή που αποτελούν κατά μέσο όρο το 6% του συνόλου των αποθεματικών τους, όταν στις αντίστοιχες των αναπτυγμένων οικονομιών, φθάνουν το 12%.

Επιπλέον η ιστορία διδάσκει πως οι σοβαρές χρηματοοικονομικές και γεωπολιτικές ανατροπές, ωθούν τις κεντρικές τράπεζες αναδυόμενων οικονομιών σε αγορές χρυσού, όπως λόγω χάρη το 2009 στην Κίνα, όπου ο τότε πρωθυπουργός Wen Jiabao εκφράζει τις σοβαρές του ανησυχίες για τις κινεζικές επενδύσεις στο αμερικανικό χρέος. Μάλιστα απευθύνει δημόσια μία δραματική έκκληση προς τους αρμόδιους Αμερικανούς αξιωματούχους να διαχειριστούν με σοβαρότητα την οικονομία της χώρας τους και να σεβαστούν την υποχρέωσή τους να εγγυηθούν την ασφάλεια των κινεζικών επενδύσεων στο χρέος του αμερικανικού δημοσίου.

Η Κίνα, εξηγεί ο Wen Jiabao, συσσωρεύει έναν τεράστιο όγκο ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου και ανησυχεί για την ασφάλεια των επενδύσεών της, οπότε υποχρεούται να προτρέψει τις ΗΠΑ να τιμήσουν τις υποχρεώσεις τους και να εγγυηθούν την ασφάλεια των κινεζικών επενδύσεων, παραμένοντας μία απόλυτα αξιόπιστη χώρα (τότε η Κίνα διαθέτει ελαφρά περισσότερα από $1,5 τρισεκατομμύρια σε τίτλους του αμερικανικού δημοσίου). Τον ακολουθεί η Κεντρική Τράπεζα Κίνας που προτείνει την μετατόπιση του κέντρου βάρους από το αμερικανικό δολάριο με την έννοια του αποθεματικού νομίσματος, με αποτέλεσμα να τριπλασιάζονται από τότε τα επίσημα δηλωθέντα αποθέματα χρυσού της.

Αθέατες αγορές παρά τις κυρώσεις

Στο γεωπολιτικό μέτωπο, οι κυρώσεις και η δέσμευση μέρους των αποθεματικών της Κεντρικής Τράπεζας Ρωσίας συμπίπτουν με καλπασμό των τιμών του χρυσού. Ο πρώτος γύρος των κυρώσεων κατά της Ρωσίας το 2014, με αφορμή την ενσωμάτωση της Κριμαίας, εξωθούν την κεντρική της τράπεζα να συγκεντρώσει μεγάλους όγκους χρυσού, για να αντισταθμίσει πιθανές ενέργειες εναντίον της, ανάλογες με τις αντίστοιχες κατά της Λιβύης και του Ιράν. Η δέσμευση μέρους των αποθεματικών της το 2022, εξωθεί πολλές κεντρικές τράπεζες να στραφούν σε αγορές χρυσού, συμπεριλαμβανομένης και της Πολωνίας, που αναθεωρούν το πως αντιμετωπίζουν την υποτιθέμενη φιλική πλευρά προς την χώρα, μειώνοντας τις εξαρτήσεις τους.

Για να ποσοτικοποιήσει τις γεωπολιτικές ανατροπές, η GOLDMAN SACHS σχεδιάζει έναν δείκτη αμερικανικών χρηματοοικονομικών κυρώσεων, που σε πρώτο στάδιο αναγνωρίζει και καταγράφει τις χρηματοοικονομικού χαρακτήρα εκτελεστικές διαταγές του Αμερικανικού Γραφείου Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (US Office of Foreign Assets Control-OFAC) εναντίον της χώρας που στοχοποιείται. Σε δεύτερο στάδιο υπολογίζει κάθε κύρωση με βάση το μερίδιο της θιγόμενης χώρας στο παγκόσμιο ΑΕΠ, ώστε να υπολογίσει την μεγαλύτερη δυνατή επίδραση όταν πλήττονται μεγάλες οικονομίες. Αναπόφευκτα δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο δείκτης αναρριχάται απότομα μετά το 2026, όταν επιβάλλονται νέες κυρώσεις στην Βενεζουέλα, την Κίνα και την Ρωσία.

Κατά την διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών, παρατηρείται μία θετική επίδραση του “Δείκτη Κυρώσεων”, που ουσιαστικά ανακλά γεωπολιτικές φοβίες στις διεθνείς αγορές χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες. Το συγκεκριμένο φαινόμενο υπογραμμίζει την αξία αντιστάθμισης αντίξοων γεωπολιτικών ενδεχόμενων, στα οποία τα χαρτοφυλάκια τίτλων και μετοχών αποδεικνύονται ιδιαίτερα ευάλωτα.

Ασφαλές καταφύγιο ο χρυσός

Προς το παρόν σχεδόν όλες οι αγορές χρυσού σε φυσική μορφή έχουν πηγή τους αναδυόμενες οικονομίες, με το σχεδόν 30% των αγορών να πραγματοποιούνται από την Κίνα, το 25% από την Ινδία, το 20% από την ευρύτερη Μέση Ανατολή και περίπου 10% από την Ρωσία και χώρες της κεντρικής Ασίας (πρώην ρωσικές Λαϊκές Δημοκρατίες). Η ζήτηση ίσως προέρχεται από εθιμικά πολιτιστικά πρότυπα ή ευκατάστατους ανθρώπους στις αναδυόμενες οικονομίες που δεν εμπιστεύονται τις κυβερνήσεις τους, τους τοπικούς νόμους ή την ακεραιότητα των εγχώριων χρηματοοικονομικών μεσαζόντων.

Οι συγκεκριμένες συνθήκες καθιστούν τον χρυσό ένα φυσικό προορισμό για τις αποταμιεύσεις στις αναδυόμενες οικονομίες και εξηγούν τον λόγο που το πολύτιμο μέταλλο τείνει να συγκεντρώνεται όταν οι αναδυόμενες αγορές αναπτύσσονται, ή πωλείται όταν οι επιχειρηματίες τους αγωνίζονται να επιπλεύσουν. Ούτως ή άλλως επί δύο και πλέον δεκαετίες ο χρυσός χαρακτηρίζεται από τις ιδιότητες του χαμηλού συντελεστή “beta” για τους επενδυτές στην ανάπτυξη των αναδυόμενων οικονομιών, δηλαδή έχει αμυντικό χαρακτήρα που συνεπάγεται μικρότερες διακυμάνσεις από τις ανάλογες των οικονομιών. Ο συντελεστής αποτελεί ένα μέτρο της ευαισθησίας ή του συσχετισμού ενός τίτλου ή ενός χαρτοφυλακίου σε σύγκριση με τις κινήσεις ολόκληρης της αγοράς με βάση τον γενικό δείκτη της.

Για να βαθμονομηθεί το ενδιαφέρον των μικροεπενδυτών στην τελευταία εκρηκτική άνοδο του Ιανουαρίου, απαιτείται να προσεχθεί ο αριθμός των μετοχών εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου (ETF) χρυσού. Από την στιγμή που οι περισσότεροι προσέχουν τους επενδυτές που προκρίνουν επιθετική τακτική, υψηλού κινδύνου και με μεγάλες αποδόσεις, γνωστούς με το ακρωνύμιο YOLO (You Only Live Once) επηρεάζονται από την επικοινωνιακή αφήγηση της “σύγχυσης της ανόδου”.

Τοποθετούνται κατά συνέπεια σε μακροπρόθεσμους τίτλους του δημοσίου ή σε εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου στο Bitcoin, δεν πλησιάζουν τον χρυσό και δεν συμβάλλουν στην άνοδο της τιμής του. Όμως από την άλλη πλευρά οι Κινέζοι μικροεπενδυτές, έχουν μία παράδοση να διακρατούν χρυσό για να μεταφέρουν πλούτο στους κληρονόμους τους και πρόσφατα η ίδια τάση παρατηρείται και στους Ιάπωνες, που διαισθανόμενοι τους κλυδωνισμούς της οικονομίας τους, ακολουθούν την τάση των κεντρικών τραπεζών των αναδυόμενων αγορών και αγοράζουν χρυσό.