Βουλιάζει στα χαρακώματα της Ουκρανίας η Ευρώπη!

Η δεύτερη διαπίστωση είναι ότι οι μέχρι τώρα διαπραγματεύσεις, που δρομολόγησε ο Τραμπ, δεν έχουν φέρει αποτέλεσμα και ούτε αναμένεται να φέρουν. Όχι μόνο, επειδή ο Ζελένσκι αρνείται να παραδώσει το τμήμα του Ντονιέτσκ που ακόμα ελέγχει το Κίεβο, αλλά και επειδή η Μόσχα δύσκολα θα υποχωρήσει από τη στρατηγική επιδίωξή της να μετατρέψει την Ουκρανία σε κράτος-μαξιλάρι, σε κράτος που δεν θα είναι εχθρικό προς τη Ρωσία.

Η τρίτη διαπίστωση είναι ότι η διπλωματική διελκυστίνδα Κρεμλίνου-Λευκού Οίκου έχει φθάσει σε οριακό σημείο. Ο Πούτιν συνεχίζει να παίζει το χαρτί Τραμπ, προσδοκώντας την αναγνώριση του ρόλου της Ρωσίας ως μεγάλης δύναμης στη “μεγάλη εικόνα”, αλλά δεν μπορεί για πολύ να παραβλέπει ότι οι ΗΠΑ είναι εμπλεκόμενη στον πόλεμο υπέρ της Ουκρανίας κι όχι ένας ουδέτερος τρίτος. Οι επιθέσεις του Κιέβου βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν, χωρίς τις αμερικανικές επιχειρησιακές πληροφορίες.

Η τέταρτη διαπίστωση είναι ότι ο χρόνος δεν δουλεύει μόνο εναντίον της Ουκρανίας, που έχει πληρώσει τεράστιο τίμημα σε υλικές και ανθρώπινες απώλειες. Δουλεύει και εναντίον της Ρωσίας. Όχι μόνο, επειδή κι αυτή τις δικές της απώλειες, αλλά και επειδή όσο παρατείνεται ο πόλεμος, χωρίς ξεκάθαρη στρατιωτική νίκη, τόσο φθείρεται η εικόνα της ως μεγάλη δύναμη.

Η πέμπτη διαπίστωση, με την οποία και θα ασχοληθούμε αναλυτικότερα σ’ αυτό το άρθρο είναι το αδιέξοδο, στο οποίο έχει περιέλθει η Ευρώπη. Όπως είναι γνωστό, το 2022 προσχώρησε με ενθουσιασμό στον ολοκληρωτικό ιδεολογικοπολιτικό και οικονομικό πόλεμο, τον οποίο κήρυξαν οι ΗΠΑ εναντίον της Ρωσίας, χωρίς να σκεφτεί σοβαρά τις επιπτώσεις. Και τώρα, με τον Τραμπ, πληρώνει τις οικονομικές και πολιτικές συνέπειες. Όπως χαρακτηριστικά έχει δηλώσει ο Ντράγκι, τα γεγονότα απομυθοποίησαν το αφήγημα “Ευρώπη μεγάλη δύναμη”.

Η διπλή διάψευση

Η υποκατάσταση του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου από το πολύ πιο ακριβό αμερικανικό LNG, όπως και άλλων πρώτων υλών, σε συνδυασμό με τη διακοπή των εισαγωγών αγροτικών προϊόντων από την Ρωσία, διόγκωσε το κύμα της ακρίβειας. Αυτό έχει επιπτώσεις για τις ταλαιπωρημένες από την πανδημία ευρωπαϊκές οικονομίες και το βιοτικό επίπεδο των μικρομεσαίων κοινωνικών στρωμάτων. Ενώ συνολικά η Ευρώπη έχανε αργά αλλά σταθερά έδαφος στις διεθνείς αγορές, η απώλεια της φθηνής ρωσικής ενέργειας επιδείνωσε την αρνητική τάση.

Η πυκνοκατοικημένη Γηραιά Ήπειρος δεν διαθέτει αρκετές πρώτες ύλες για να καλύψει τις ανάγκες της. Αυτό ισχύει όχι μόνο για τα ορυκτά καύσιμα, αλλά και για άλλα βασικά υλικά. Με άλλα λόγια, είναι εγγενώς εξαρτημένη από τέτοιες εισαγωγές, πολλές εκ των οποίων τις έκανε από τη Ρωσία, η οποία ταυτοχρόνως ήταν μια μεγάλη αγορά για τα ευρωπαϊκά βιομηχανικά προϊόντα.

Οι κυρώσεις αποδείχθηκαν πιο επώδυνες για την Ευρώπη (πρωτίστως για τη Γερμανία) παρά για τη Ρωσία, η οποία κατάφερε να βρει εναλλακτικές αγορές (κυρίως Κίνα και Ινδία), στις οποίες εξάγει πετρέλαιο με σημαντικές εκπτώσεις. Είναι ενδεικτικό ότι η ρωσική οικονομία, αντί να καταρρεύσει όπως προεξοφλούσαν στη Δύση το 2022, το 2024 είχε ρυθμό ανάπτυξης 4,1%, μεγαλύτερο από κάθε δυτική οικονομία. Το 2025 ο ρυθμός ανάπτυξης έπεσε πολύ, λόγω και της πολιτικής της ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, αλλά σε καμία περίπτωση δεν τίθεται θέμα κατάρρευσης και κατ’ επέκταση αποσταθεροποίησης του καθεστώτος Πούτιν.

Η μεγάλη αυτή διπλή διάψευση αντί να λειτουργήσει ως αφετηρία ενός στρατηγικού αναστοχασμού των αρχουσών ευρωπαϊκών ελίτ, τις εξώθησε με ανορθολογικό τρόπο στα άκρα. Επί Μπάιντεν, η λάθος επένδυση στην ήττα της Ρωσίας κάπως καλυπτόταν, επειδή οι Ευρωπαίοι συμπεριφέρονταν σαν βασιλικότεροι του Αμερικανού βασιλέως. Όταν, όμως, επανεξελέγη ο Τραμπ και ειδικά όταν έκανε το άνοιγμα στον Πούτιν, έχασαν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους, μένοντας πολλαπλώς μετέωροι.

Αταβιστικός αντιρωσισμός

Προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι η Ευρώπη έχασε την ικανότητά της να σταθμίζει ορθολογικά τα συμφέροντά της και να πράττει αναλόγως. Η εξάρτησή της από τις ΗΠΑ αποδεικνύεται πολύ πιο βαθιά και ουσιαστική, απ’ ό,τι εκ πρώτης όψεως φαινόταν. Το ίδιο και ο αταβιστικός αντιρωσισμός της. Αυτές είναι οι δύο κύριες αιτίες της συμπεριφοράς της στο Ουκρανικό. Και σαν να μην έφθανε αυτό, ενώ η Ευρώπη είναι στρατιωτικά νάνος, θέλει να εκλαμβάνεται σαν γίγαντας!

Στο πλαίσιο αυτό και σε συνθήκες οικονομικής δυσπραγίας, η Ευρώπη έχει ήδη διοχετεύσει πάρα πολλούς πόρους στην Ουκρανία (οικονομική βοήθεια, εξοπλισμό και εκπαίδευση) και τώρα αναλαμβάνει τη δέσμευση να πληρώσει η ίδια τα τεράστια ποσά που χρειάζεται το Κίεβο για να συνεχίσει τον πόλεμο, αλλά και τα ακόμα πιο τεράστια που απαιτούνται για τη δημιουργία μίας αξιόπιστης ευρωπαϊκής άμυνας. Για να πείσουν, μάλιστα, οι ελίτ τις ευρωπαϊκές κοινωνίες καλλιεργούν με φανατισμό πολεμικό κλίμα με αφηγήματα ότι “ο Πούτιν μετά την Ουκρανία θα εισβάλει στην Ευρώπη”.

Η ειρωνεία της υπόθεσης είναι πως τα ίδια στόματα διαβεβαιώνουν ότι η Ρωσία είναι ετοιμόρροπη και πως εάν οι Ουκρανοί συνεχίσουν τον πόλεμο για κάποιο διάστημα ακόμα, ο Πούτιν ή θα καταρρεύσει ή θα υποχρεωθεί να διαπραγματευθεί από μειονεκτική θέση! Είναι εξόφθαλμη η αντίφαση. Δεν μπορεί να ισχύει ότι ο ρωσικός στρατός θα κινηθεί προς Δυσμάς εάν κερδίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία και ταυτοχρόνως να ισχύει ότι η Ρωσία είναι ετοιμόρροπη. Στην πραγματικότητα δεν ισχύει τίποτα από τα δύο, αλλά οι ευρωπαϊκές ηγεσίες είναι τυφλωμένες και από τις ιδεοληψίες, αλλά και από την προσπάθειά τους να επιβιώσουν πολιτικά μετά τη μεγάλη διάψευσή τους.

Ευρώπη και “ηθικός ολοκληρωτισμός”

Σ’ αυτό το υστερικό κλίμα επελέγη για “υπουργός Εξωτερικών” της ΕΕ η Εσθονή Κάγια Κάλας, το μόνο “προσόν” της οποίας είναι ο ακραίος αντιρωσισμός της, η προτίμησή της στη συνέχιση του πολέμου και η φαντασίωσή της ότι θα κατακερματίσει τη Ρωσία! Σε προηγούμενη σύνοδο κορυφής της ΕΕ είχε δηλώσει: ​​«Σταματήστε να πιέζετε τον Ζελένσκι να προχωρήσει σε ειρηνευτικές συνομιλίες»! Το σύνθημα “Η Ρωσία δεν πρέπει να κερδίσει” έχει διαποτίσει τις ευρωπαϊκές πολιτικές ελίτ, κι αυτό φάνηκε στα πολεμικά ψηφίσματα του Ευρωκοινοβουλίου. Έτσι, οποιαδήποτε διαπραγμάτευση και περισσότερο οποιαδήποτε συμφωνία για ειρήνη παρουσιαζόταν σαν “νίκη του Πούτιν”!

Το ευρωπαϊκό αφήγημα έχει μετατρέψει τον πόλεμο σε σταυροφορία εναντίον του. Η Δύση μετέτρεψε τον πόλεμο σε μάχη ανάμεσα στο “καλό” και στο “κακό”! Ο “ηθικός ολοκληρωτισμός” πετάει στον κάλαθο των αχρήστων τη γεωπολιτική πραγματικότητα και τα ορθολογικά στρατηγικά συμφέροντα. Στην πραγματικότητα, από τη δεκαετία του 1990 και μετά, οι πολιτικές ελίτ της Ευρώπης (με κάποιες εξαιρέσεις) δεν λειτουργούν πλέον ως εθνικές ηγεσίες. Έχουν μετατραπεί σε τοπικά παραρτήματα ενός παγκόσμιου διεθνικού πολιτικού συστήματος (η αποκαλούμενη διεθνής φιλελεύθερη τάξη) με κέντρο την προ Τραμπ Ουάσινγκτον. Το δίδυμο ρωσοφοβία-αντιρωσισμός, μάλιστα, λειτουργεί πλέον ως συνεκτικός δεσμός στην Ευρώπη.

Το όραμα του ντε Γκωλ για μια Ευρώπη από τον Ατλαντικό μέχρι τα Ουράλια είναι εδώ και πολλά χρόνια βαθιά θαμμένο. Αλλά ούτε και μια πολιτικά αυτόνομη Ευρώπη υπήρχε στο τραπέζι. Τώρα το συζητούν ως αντίδραση στην πολιτική Τραμπ. Είναι χαρακτηριστικό ότι για τον πόλεμο στην Ουκρανία η Ευρώπη δεν είχε αυτόνομη πολιτική φωνή. Υιοθέτησε το μέχρι πρότινος συστημικό αμερικανικό αφήγημα ότι η κύρια αντίθεση διεθνώς είναι “δημοκρατίες-αυταρχικά καθεστώτα”. Για τον Παγκόσμιο Νότο, όμως, η κύρια αντίθεση διεθνώς συνίσταται στο αν το διεθνές σύστημα θα είναι πολυπολικό ή δυτικοκεντρικό, όπως ήταν τους τελευταίους αιώνες.

Ευρώπη και εγγυήσεις ασφαλείας

Μπορεί ο Τραμπ να είναι τοξικός, να λέει και ξελέει, αλλά παρέκαμψε την ηθικολογική αυτή ρητορική και προσπαθεί να διασώσει ό,τι μπορεί να διασωθεί, εκτιμώντας ότι ο χρόνος εργάζεται υπέρ της Ρωσίας στο Ουκρανικό. Αυτό είναι και ο κύριος στόχος της πρωτοβουλίας του, η οποία υποχρέωσε τους Ευρωπαίους ηγέτες –για καιροσκοπικούς λόγους– να αλλάξουν τροπάρι. Τώρα μιλάνε για “δίκαιη ειρήνη”, εννοώντας ότι το Κίεβο πρέπει να κερδίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων πολλά από αυτά που έχασε στον πόλεμο!

Εκτός αυτού, οι Ευρωπαίοι –λογαριάζοντας χωρίς τον ξενοδόχο, εν προκειμένω το Κρεμλίνο– έχουν αναθέσει στον εαυτό τους ρόλο εγγυητών ασφαλείας της Ουκρανίας και μάλιστα χωρίς να διαθέτουν την αναγκαία στρατιωτική ισχύ! Θέλουν να βάλουν πόδι στη δυτική Ουκρανία για πολιτικούς λόγους κι όχι γιατί μπορούν να προσφέρουν ουσιαστικά. Ο Ζελένσκι έχει συνείδηση, γι’ αυτό και έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι «εγγυήσεις ασφαλείας χωρίς τις ΗΠΑ, δεν επαρκούν για την Ουκρανία».

Στην πραγματικότητα, ο Τραμπ έχει παραγκωνίσει την Ευρώπη, παρά το γεγονός ότι της φορτώνει το κόστος του πολέμου και την υποχρεώνει να αγοράζει αμερικανικά οπλικά συστήματα πολλών δεκάδων δισ. Κι όλα αυτά, όταν λέει ξεκάθαρα στους Ευρωπαίους να μην υπολογίζουν στην αμερικανική αμυντική ομπρέλα και άρα οφείλουν να εκτοξεύσουν τις πολεμικές δαπάνες τους στο 5% του ΑΕΠ τους για να μπορούν να αμυνθούν μόνοι τους. Παρά το εξόφθαλμο αδιέξοδό τους, μόνο πρόσφατα οι Ευρωπαίοι (κυρίως ο Μακρόν) προσπάθησε πολύ δειλά να ανοίξει κανάλι διαλόγου με τη Μόσχα, επιβάλλοντας ταυτοχρόνως, πρόσθετες κυρώσεις!