Τουρκικό δημοσίευμα για την συμφωνία Ελληνικής Δημοκρατίας – κοινοπραξίας Chevron – Helleniq Energy

Το δημοσίευμα υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η δήλωση του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας «Σχετικά με τη συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και της εταιρείας Chevron» συνέδεσε τη συμφωνία Αθήνας–Chevron με τον «άξονα Τουρκίας–Ελλάδας», επισημαίνοντας τη βαρύτητα της εν λόγω τοποθέτησης, ιδίως σε αντιδιαστολή προς την απουσία επίσημης αντίδρασης τόσο από το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών όσο και από την αναγνωρισμένη από τα Ηνωμένα Έθνη κυβέρνηση της Λιβύης με έδρα την Τρίπολη.

Σε αντιπαραβολή με τη «νέα εποχή» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, όπως αυτή περιγράφεται βάσει των «μετριοπαθών μηνυμάτων» που εξέπεμψαν ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος Ερντογάν το άρθρο υιοθετεί ρητορική αλληλοεπίρριψης ευθυνών (blame game) για τον «εντεινόμενο ανταγωνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο». Ο ανταγωνισμός αυτός αποδίδεται στην «επιτάχυνση των δραστηριοτήτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία» και στον φερόμενο «αποκλεισμό της Τουρκίας και της ‘Τουρκοκυπριακής κοινότητας’ (σημ. το ψευδοκράτος)», γεγονός που –κατά την τουρκική επιχειρηματολογία– οδήγησε στην υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου το 2019 και στις πρόσφατες δηλώσεις του τουρκικού ΥΠΑΜ για τη συμφωνία Ελλάδας–Chevron.

Χρονισμός και τουρκική αντίδραση

Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στο γεγονός ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπέγραψε τη συμφωνία έρευνας υδρογονανθράκων με την αμερικανική εταιρεία Chevron πέντε ημέρες μετά την επίσκεψή του στην Άγκυρα (11 Φεβρουαρίου), στοιχείο που –κατά το δημοσίευμα– προκάλεσε νέα ένταση μεταξύ των δύο πλευρών. Η Άγκυρα θεωρεί ότι η εν λόγω συμφωνία συνιστά, στην πράξη, παραβίαση της συμφωνίας θαλάσσιας δικαιοδοσίας που υπεγράφη μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης το 2019.

Παράλληλα, σημειώνεται ότι η Chevron, η οποία συνεργάζεται ενεργειακά με το Ισραήλ, την Κυπριακή Δημοκρατία και την Αίγυπτο στην Ανατολική Μεσόγειο, υπέγραψε τον Φεβρουάριο μνημόνια κατανόησης και με την Τουρκία και τη Συρία, γεγονός που προσδίδει πολυδιάστατο χαρακτήρα στην παρουσία της στην περιοχή.

Η σύνδεση της συμφωνίας Αθήνας–Chevron με τον «άξονα Τουρκίας–Ελλάδας» αποδίδεται σε πηγές του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (19 Φεβρουαρίου), χωρίς να υπάρξει αντίστοιχη θεσμική τοποθέτηση από το Υπουργείο Εξωτερικών ή άλλον ανώτερο Τούρκο αξιωματούχο. Το στοιχείο αυτό προβάλλεται ως διαφοροποίηση από την πάγια πρακτική της Άγκυρας να αντιδρά συντονισμένα, μέσω όλων των αρμόδιων θεσμικών φορέων, σε ελληνικές πρωτοβουλίες «σε αμφισβητούμενες περιοχές», κατά το δημοσίευμα.

Η διάσταση της Λιβύης

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Λιβύη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ορισμένα από τα θαλάσσια οικόπεδα που περιλαμβάνονται στη συμφωνία Ελλάδας–Chevron επικαλύπτουν περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας που η Λιβύη έχει γνωστοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη το 2025. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η εσωτερική διαίρεση της Λιβύης –με κέντρα εξουσίας στην Τρίπολη (δυτικά) και στη Βεγγάζη (ανατολικά)– αποδυναμώνει τη διεθνή διαπραγματευτική θέση της κυβέρνησης της Τρίπολης, ιδίως ως προς τις συμφωνίες με την Τουρκία. Υπενθυμίζεται, δε, ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων, με έδρα τη Βεγγάζη, δεν έχει κυρώσει το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης του 2019.

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι η Τουρκία επιδιώκει προσφάτως την εξομάλυνση των σχέσεών της με τη διοίκηση της Βεγγάζης, με στόχο την κύρωση της συμφωνίας θαλάσσιας δικαιοδοσίας από το λιβυκό κοινοβούλιο. Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι κατόπιν ελληνικών πρωτοβουλιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτήρισε την εν λόγω συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.

Η «νέα εποχή» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Το άρθρο σημειώνει ότι η συμφωνία Ελλάδας–Chevron επήλθε σε χρονική συγκυρία επανέναρξης του ελληνοτουρκικού διαλόγου, ο οποίος είχε ανασταλεί επί διάστημα. Παρά την απουσία ουσιαστικής προόδου στα βασικά ζητήματα του Αιγαίου, αμφότερες οι πλευρές φέρονται να εξέπεμψαν ήπια μηνύματα και να δήλωσαν πρόθεση αποφυγής εντάσεων.

Τόσο ο  Μητσοτάκης όσο και ο Πρόεδρος Ερντογάν υπογράμμισαν ότι η κυριαρχία των χωρών τους δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση και ότι θα προασπίσουν τα δικαιώματα και τα συμφέροντά τους. Ο Τούρκος Πρόεδρος αναφέρθηκε, εξάλλου, στη συνάντησή του με τον Έλληνα Πρωθυπουργό κατά τις δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 23ης Φεβρουαρίου.