Αβεβαιότητα στην Τουρκία για την επόμενη μέρα στο Ιράν

Ωστόσο, ο ιρανικός μηχανισμός αντίδρασης ενεργοποιήθηκε άμεσα. Τα αντίποινα εξελίσσονταν ώρα με την ώρα, με ακρίβεια, συντονισμό και αυξανόμενη ένταση σε πολλαπλά μέτωπα. Αυτό δείχνει ότι η δομή διοίκησης παραμένει λειτουργική, ψύχραιμη και πιο συνεκτική σε σύγκριση με προηγούμενες κρίσεις.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ο Χαμενεΐ είναι νεκρός, δηλώνοντας παράλληλα ότι οι αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν θα συνεχιστούν. Τα ιρανικά κρατικά μέσα απέρριψαν αρχικά τον ισχυρισμό ως παραπληροφόρηση, κάνοντας λόγο για πιθανή ψυχολογική ή μυστική επιχείρηση. Μία εκδοχή ήθελε την ανακοίνωση να στοχεύει στον εντοπισμό της πραγματικής τοποθεσίας του Χαμενεΐ. Μια άλλη ερμηνεία τη έβλεπε ως προσπάθεια αποσταθεροποίησης του εσωτερικού μετώπου: να δημιουργηθεί η εντύπωση κατάρρευσης της ηγεσίας, ώστε να πληγεί το ηθικό και να ενθαρρυνθεί το κάλεσε σε εξέγερση.

Παράλληλα, αναφορές κάνουν λόγο για εξουδετέρωση ανώτερων στελεχών, μεταξύ των οποίων ο Ali Shamkhani. Το τι συμβαίνει πλήρως σε ένα καθεστώς πολλών υψηλόβαθμων αξιωματούχων παραμένει ασαφές. Ο Ιρανός πρόεδρος έκανε δημόσια εμφάνιση.

Ιράν: Τί σηματοδοτεί ο θάνατος Χαμενεΐ

Παρά τον θάνατο του Χαμενεΐ, οι πυραυλικές επιχειρήσεις συνεχίζονται σε διαδοχικά και εντονότερα κύματα. Αυτό δείχνει ότι αποκεντρωμένοι μηχανισμοί διοίκησης και ελέγχου λειτουργούν. Η θεσμική δομή της Ισλαμικής Δημοκρατίας φαίνεται επιχειρησιακά ενεργή, ακόμη και εν μέσω αβεβαιότητας. Η εξουσία ενδέχεται ήδη να έχει διανεμηθεί μεταξύ επιζώντων κέντρων ισχύος.

Το κρίσιμο ερώτημα αφορά τη διαδοχή. Πιθανά πρόσωπα που συζητούνται στο εσωτερικό της ιρανικής ελίτ είναι ο Χασάν Ρουχανί και ο Mοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ— εφόσον παραμένουν πολιτικά και φυσικά ενεργοί. Ένα σενάριο «μετασχηματισμού» θα προέκυπτε μέσω εσωτερικής διαπραγμάτευσης των ελίτ.

Αντίθετα, αλλαγή καθεστώτος θα απαιτούσε μαζική λαϊκή κινητοποίηση — κάτι δύσκολο, εκτός εάν υπάρξει βεβαιότητα για την απώλεια της ηγεσίας και αδυναμία καταστολής.

Η τουρκική οπτική

Για την Άγκυρα, λίγη σημασία έχει το τέλος του Χαμενεΐ, αλλά τι είδους Ιράν θα προκύψει. Το αποδυναμωμένο, μετά την 7η Οκτωβρίου, Ιράν ήταν μια κατάσταση διαχειρίσιμη για την Τουρκία. Δημιούργησε μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών στο Ιράκ και στον Νότιο Καύκασο. Σε συνδυασμό με την απομάκρυνση του Άσαντ, διαμορφωνόταν ένα στρατηγικά ευνοϊκό περιβάλλον.

Η πλήρης κατάρρευση, όμως, δεν αποτελεί ιδανικό σενάριο για την Άγκυρα. Ένα κενό ισχύος στην Τεχεράνη θα μπορούσε να προκαλέσει περιφερειακή αστάθεια, απρόβλεπτες ανακατατάξεις ισχύος και ενδεχομένως αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ασφάλεια και στις ισορροπίες της Μέσης Ανατολής. Με άλλα λόγια, η Τουρκία είχε προσαρμοστεί σε ένα ελεγχόμενα αποδυναμωμένο Ιράν — όχι σε ένα Ιράν σε κατάσταση αποσύνθεσης ή εσωτερικής σύγκρουσης.

Η κατάσταση παραμένει ρευστή. Η πορεία του Ιράν μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ,  μπορεί να κινηθεί από ελεγχόμενη διαδοχή έως εσωτερική αναμέτρηση ισχύος ή σταδιακή διάβρωση.
Για την Τουρκία, το διακύβευμα δεν είναι απλώς ποιος κυβερνά στην Τεχεράνη αλλά αν η μετάβαση θα είναι ελεγχόμενη ή χαοτική.
Προς το παρόν, η αβεβαιότητα είναι ο βασικός παράγοντας που καθορίζει τις εξελίξεις.