Φορτώθηκε σε C-17 για τον Κόλπο το 20-25% των ελληνικών πυραύλων Patriot
15/03/2026
Κι ενώ ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απέναντι στο Ιράν δεν δείχνει το παραμικρό σημάδι αποκλιμάκωσης, ένα από τα πλέον κομβικά ερωτήματα που εξετάζονται στη δημόσια συζήτηση παγκοσμίως είναι αυτό των πυραυλικών αποθεμάτων και ιδιαίτερα αυτών σε βλήματα αναχαίτισης για τα αντιαεροπορικά – αντιβαλλιστικά συστήματα.
Όπως πληροφορείται το Defence Point, η Ελλάδα δεν έμεινε ανεπηρέαστη, καθώς παραχωρεί μερικές δεκάδες (40-50) βλήματα αναχαίτισης από το απόθεμα του συστήματος Patriot που διαθέτει στο οπλοστάσιό της. Υπενθυμίζεται, ότι, όπως είχε ανακοινωθεί στις 19 Φεβρουαρίου 1999, όταν υπεγράφη μεταξύ της τότε Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών (ΓΔΕ, νυν ΓΔΑΕΕ) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της αμερικανικής εταιρείας Raytheon (νυν RTX), ως κύριας αναδόχου, η ύψους 1,139 διs δολαρίων (περίπου 960,26 εκατ. ευρώ) σύμβαση για την προμήθεια τεσσάρων μονάδων πυρός (FU: Fire Unit) PAC-3 των έξι εκτοξευτών Μ901 η καθεμία, και δύο κέντρων πληροφοριών και συντονισμού (ICC), με προαίρεση αγοράς (option) δύο επιπλέον μονάδων πυρός, η οποία ενεργοποιήθηκε το Νοέμβριο του 1999, περιλαμβανόταν και 200 βλήματα PAC-2 GEM.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στην αεροπορική βάση της Τανάγρας, στην 114 Πτέρυγα Μάχης, προσγειώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα γιγαντιαίο αεροσκάφος στρατηγικών μεταφορών τύπου C-17 Globemaster, προερχόμενο από το Μπαχρέιν, το οποίο και παρέλαβε τα πρώτα 24 βλήματα. Η έκπληξη είναι ότι το αεροσκάφος δεν ανήκε στην αμερικανική Αεροπορία (USAF), αλλά σε αυτή του Εμιράτου του Κατάρ! Το πολύτιμο στις τρέχουσες συνθήκες της Μέσης Ανατολής φορτίο, είχε προορισμό την αεροπορική βάση Al Udeid.
Η αεροπορική βάση φιλοξενεί 8-10.000 στελέχη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, καθώς είναι το προκεχωρημένο στρατηγείο της Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM: Central Command). Υπενθυμίζεται, ότι πρώην αρχηγός ΓΕΑ (αντιπτέραρχος Χρήστος Βαΐτσης – από 27 Φεβρουαρίου 2015 έως 16 Ιανουαρίου 2017), κατέχει υψηλόβαθμη θέση συμβούλου στην αεροπορική δύναμη του Εμιράτο. Δεν έχει γίνει γνωστό εάν έχει παίξει παρασκηνιακά κάποιον ρόλο στην ολοκλήρωση της συμφωνίας.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα εκείνης της εποχής, ο αντιπτέραρχος Βαΐτσης φέρεται να είχε απορρίψει την πρόταση που υπήρχε κατατεθειμένη να αναλάβει ως πρώτος Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Επέλεξε να παραμείνει στο πόστο του και τη θέση ανέλαβε (1η Αυγούστου 2019) ο αντιναύαρχος Αλέξανδρος Διακόπουλος (παρέμεινε μέχρι τις 20 Αυγούστου 2020), ο οποίος σήμερα είναι Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ).
Patriot στο Κατάρ, όχι στα Εμιράτα
Το Defencepoint είχε αναφερθεί στην περίπτωση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), μια χώρα με την οποία η Ελλάδα έχει υπογράψει αμυντικό σύμφωνο στο οποίο μάλιστα περιέχεται ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης. Όπως είχε αναφερθεί, στην κρίση του 2020 το Άμπου Ντάμπι είχε στείλει σημαντικό αριθμό προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών F-16 Block 60 στην 115 Πτέρυγα Μάχης στην Κρήτη.
Τα εμιρατιανά μαχητικά παρέμειναν για μεγάλο χρονικό διάστημα και διεξήγαγαν εκπαιδευτικές δραστηριότητες με ελληνικά μαχητικά, συμβάλλοντας στην αποτρεπτική αξιοπιστία της Ελλάδας. Επίσης, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν παραχωρήσει κρίσιμα ανταλλακτικά για τις φρεγάτες τύπου “S” (Kortenaer) και τα επιθετικά ελικόπτερα AH-64 Apache.
Οι ενέργειες αυτές έδωσαν υπόσταση στο διμερές αμυντικό σύμφωνο, με αποτέλεσμα τώρα που σημαντικά αστικά κέντρα των ΗΑΕ δέχονται επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροχήματα αυτοκτονίας, να τίθεται εξ αντικειμένου θέμα αμοιβαιότητας. Το ότι η παραχώρηση των υπέρ-πολύτιμων βλημάτων έγινε στο Κατάρ αποτελεί σαφώς έκπληξη. Η γενικότερη έλλειψη που παρατηρείται, καθώς ο ρυθμός κατανάλωσης κάθε λογής βλήματος στους πολέμους, αρχικά της Ουκρανίας και εν συνεχεία Ισραήλ-ΗΠΑ με το Ιράν, είναι πολύ υψηλότερος, του αντίστοιχου ρυθμού αναπλήρωσης.
Το πρόβλημα με τους Patriot
Παρά τις συμφωνίες στις ΗΠΑ μεταξύ Λευκού Οίκου και κολοσσών της αμυντικής βιομηχανίας για την κάθετη κλιμάκωση της παραγωγικής δραστηριότητες στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, η αναπλήρωση των αποθεμάτων δεν θα είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Επίσης, τα βλήματα που αξιοποιούνται επιχειρησιακά από την Πολεμική Αεροπορία στην οποία ανήκει το σύστημα Patriot, δεν παράγονται πλέον.
Κατά συνέπεια, το σύστημα χρήζει αναβάθμισης για να μπορεί να αξιοποιεί τα σύγχρονα βλήματα αναχαίτισης που έχουν και αντιβαλλιστικές δυνατότητες. Και η αναβάθμιση και η προμήθεια των νέων βλημάτων είναι όμως εξαιρετικά δαπανηρή υπόθεση, δεδομένο που λογικά πρέπει να έχει ληφθεί υπόψη. Ειδικά τώρα που δρομολογείται η συμβασιοποίηση νέων προμηθειών για συστήματα David’s Sling (στο Ισραήλ θα αντικαταστήσει το Patriot), BARAK MX και SPYDER, στο πλαίσιο του “Θόλου του Αχιλλέα”, εκτιμάται ότι το ζήτημα έχει εξεταστεί και έχουν ληφθεί αποφάσεις.
Υπενθυμίζεται, ότι μια πυροβολαρχία του συστήματος βρίσκεται ήδη εκτός Ελλάδας (Σαουδική Αραβία), έχοντας προφανώς μαζί της αριθμό βλημάτων αναχαίτισης. Δεν έχει γίνει γνωστό εάν στον τελευταίο γύρο της σύγκρουσης με το Ιράν που επλήγη και το σαουδαραβικό έδαφος, παρέστη ανάγκη να επιχειρηθεί κατάρριψη κάποιου στόχου.
Καταληκτικά, οι μεγάλες καθυστερήσεις αναπλήρωσης των αποθεμάτων αναδεικνύεται σε ισχυρό πονοκέφαλο. Διότι θα μπορούσε να προκύψει σημαντικό χρονικό διάστημα με ανεπαρκή κάλυψη του ελληνικού χώρου, το οποίο να εξελιχθεί σε “παράθυρο τρωτότητας” (window of vulnerability). Οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις οπλικών συστημάτων, βλημάτων κάθε είδους και πυρομαχικών είναι ο κανόνας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την προμήθεια συστημάτων Patriot από την Ελβετία που αντιμετωπίζει καθυστερήσεις στην παράδοση περίπου πέντε ετών. Μένει να αποδειχθεί, εάν “έχουν οι φύλακες τη γνώση”.
