Γιατί το ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού παράγει ρουσφέτι!

Ο στόχος του Πρωθυπουργού είναι να παταχθεί η παραγόμενη από το ισχύον καθεστώς διαφθορά. Ακόμα και εάν δεν παταχθεί η παραγόμενη διαφθορά, παρά τις καλές προθέσεις του Πρωθυπουργού, η πρότασή του να αλλάξει αυτό το καθεστώς αποτελεί, συγχρόνως και μια επίσημη παραδοχή ότι, παρά τις προσπάθειές του να την πατάξει, αυτή, αντικειμενικά, παράγεται.

Το ερώτημα που προκύπτει τώρα είναι: ο νέος θεσμός θα απαλείψει την παραγόμενη σήμερα διαφθορά; Με το νέο καθεστώς, ο εκάστοτε πρωθυπουργός θα είναι απελευθερωμένος από τις υπαρκτές πιέσεις πολιτικών παραγόντων, προερχόμενες από την οικογενειοκρατία ή δημοφιλών βουλευτών (βουλευτές που ψηφίζονται από μεγάλο αριθμό ψηφοφόρων) ή ακόμα από ισχυρούς παράγοντες της οικονομίας, δηλαδή, το μεγάλο κεφάλαιο; Προφανώς και δεν θα είναι, ενώ υπάρχει ο κίνδυνος ο Πρωθυπουργός να εξελιχθεί σε ηγεμόνας.

Το παράδειγμα της εκλογής του Τραμπ και η εξέλιξή του επιβεβαιώνει την ύπαρξη μιας τέτοιας δυνατότητας, όπου ολόκληρος ο μηχανισμός του κόμματος να μετασχηματίζεται σε αγέλη του. Όπως η αξιωματική αρχή της res Publica οδηγεί σε ολιγαρχία, έτσι και το νέο καθεστώς μπορεί να εξελιχθεί σε βασίλειο του ενός. Τέτοια παραδείγματα έχουμε αρκετά, ιδίως σε χώρες όπου βασίλεψε ή βασιλεύει ο κομμουνισμός.

Η παραπάνω εξέλιξη είναι η χειρότερη που μπορεί να συμβεί. Οι πιο συνηθισμένες εξελίξεις είναι αυτές όπου τίποτα δεν αλλάζει και τα πράγματα κινούνται όπως και πριν με βελτιωμένες τις συνθήκες παραγωγής διαφθοράς. Και αυτό γιατί, το κόμμα θα τοποθετεί τους δικούς του ανθρώπους σε θέσεις υπουργών, οι οποίοι θα είναι πιο αναλώσιμοι από πριν, γιατί δεν θα διαθέτουν βουλευτικό αξίωμα με ισχυρές επιρροές στην κοινωνία και άρα πιο επιρρεπείς προς την κατεύθυνση μετατροπής τους σε γέφυρα ρουσφετολογικών περασμάτων, εάν επιθυμούν να διατηρήσουν την καρέκλα τους, που, ούτως ή άλλως, τους ανοίγει καλύτερες προοπτικές για μελλοντικές θέσεις στο κοινοβούλιο ή δημαρχείο και αλλού.

Η εκλογή ως μέσο διαφθοράς

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το μέσο παραγωγής διαφθοράς και πάσης μορφής διαπλοκής είναι η χρήση της εκλογής για την ανάδειξη πολιτικών αξιωματούχων και όσο αυτή παραμένει το μέσο ανάδειξης σε αξιώματα η διαπλοκή και η διαφθορά, αντικειμενικά, θα βασιλεύει. Τα στοιχεία του ΟΗΕ αναφέρουν πως το μαύρο χρήμα ανέρχεται ετησίως σε ένα και μισό τρις δολάρια και το ένα τρις από αυτά ξοδεύονται για αγορά κυβερνητικών αξιωματούχων.

Ενδεικτική είναι η μελέτη του καθηγητή του Χάρβαρντ, στην οποία γίνεται αναφορά στις επενδύσεις χημικών και φαρμακευτικών εταιρειών σε πολιτικούς των ΗΠΑ, των οποίων οι αποδόσεις ανέρχονται σε 220 $ για κάθε δολάριο που επενδύουν σε αυτούς. Οι δαπάνες τους, κατά μέσο όρο, για την εκλογή ενός βουλευτή ανέρχονται σε 120 χιλιάδες δολάρια, οπότε τα κέρδη τους, φυσιολογικά, ανέρχονται σε αστρονομικά ποσά.

Οι θαμώνες της ολιγαρχίας ισχυρίζονται πως η αρχή της πολιτικής ισότητας της δημοκρατίας ικανοποιείται δια της αρχής: μια ψήφος ίσης αξίας για κάθε πολίτη, αν και αυτό καταστρατηγείται με τα διάφορα μπόνους σε έδρες στο πρώτο κόμμα, οπότε διασφαλίζεται έτσι η λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Αυτός ο ισχυρισμός θα είχε βάση, εάν η δημοκρατία ήταν συνάρτηση μιας μεταβλητής.

Όμως, η δημοκρατία είναι συνάρτηση περισσότερων μεταβλητών της μιας. Ο όρος δημοκρατία σημαίνει, με βάση την οικουμενική αρχή της ισοκρατίας, ότι οι πολίτες έχουν ίσον κράτος, ίση ισχύ, με στόχο να είναι σε θέση να ικανοποιούν τις βασικές αξιωματικές αρχές της δημοκρατίας περί ελευθερίας, ισότητας ευκαιριών, ισότητας μπροστά στο νόμο, ισότητας πολιτικής για όλους τους πολίτες και όχι μόνον για τους λίγους (ολιγαρχική θέση) ή τους πολλούς (μαρξιστική θέση).

Με την προϋπόθεση, όμως ότι, όλες αυτές οι αρχές πρέπει να ικανοποιούνται, συγχρόνως, για όλους. Άρα, η μία ψήφος για κάθε πολίτη για την ανάδειξη πολιτικών αξιωματούχων, ενώ ικανοποιεί την αρχή της πολιτικής ισότητας, επηρεάζει, συγχρόνως, ποικιλοτρόπως, με βάση τα αποτελέσματα, την αρχή της ισότητας στους άλλους τομείς. Γι’ αυτό το λόγο, η χρήση της εκλογικής διαδικασίας για την ανάδειξη πολιτικών αξιωματούχων κρίνεται ως ακατάλληλη. Για το πώς όλες οι αξιωματικές αρχές είναι δυνατόν να ικανοποιούνται ταυτοχρόνως, βλ. Δούρειος Ίππος της Δημοκρατίας, εκδόσεις Άμμων, βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών.