Γιατί ξανάκλεισε το Ορμούζ – Αντί “νίκης” σε αδιέξοδο ο Τραμπ

Όπως και αν κανείς θέλει να διαβάζει τα πράγματα, αντικειμενικά υπάρχουν μόνον δυο ερμηνείες της αμερικανικής επιβολής εκεχειρίας στο Λίβανο: Είτε οι ΗΠΑ επιδιώκουν οπωσδήποτε μια κάποια συμφωνία απεμπλοκής (όχι ακριβώς όπως θα εξηγήσουμε) είτε ήθελαν απλώς να ανοίξουν τα Στενά έστω προσωρινά, ή και τα δυο μαζί, και πάντως δεν έχουν το πάνω χέρι. Πληροφορίες από Τεχεράνη θέλουν της απόφασης Τραμπ να προηγήθηκε απειλή ότι θα επαναλάβει τα πλήγματα σε Ισραήλ, που πρακτικά θα ακύρωναν τη διαδικασία ειρήνευσης. Ποιος ξέρει…

Στο μεταξύ για να μη δείξει αδυναμία, σε απάντηση του ξανακλεισίματος των Στενών, ο Τραμπ ξεκίνησε ναυτικό αποκλεισμό τον οποίο δήλωσε ότι συνεχίζει και μετά το άνοιγμα των Στενών από το Ιράν που είναι προφανέστατα δεύτερη παραβίαση της συμφωνίας εκεχειρίας. Ακόμη χειρότερα οι Αμερικανοί απειλούν ότι θα ελέγχουν ιρανικά πλοία ανά την υδρόγειο. Και επειδή οι Φρουροί της Επανάστασης δεν “παίζουν” (ούτε είναι σαν τον Μόντι της Ινδίας) ξαναέκλεισαν τα Στενά. Μέχρι ο Τραμπ να χωνέψει ότι όσο συνεχίζει να “παίζει” πάνω στην αποτυχία του ανόητου πολέμου που ξεκίνησε, τόσο λιγότερο αλώβητος θα βγει από αυτή.

Το θέατρο σκιών Τραμπ με τα πυρηνικά

Από τη συμφωνία εκεχειρίας μέχρι σήμερα όλες οι δηλώσεις Τραμπ και Βανς σχετικά με το διακύβευμα της ειρήνευσης αφορούν τα πυρηνικά. Όμως αυτά που κυρίως ενδιαφέρουν τους Ιρανούς και πιέζονται να αποδεχτούν οι Αμερικανοί, και αυτά που τελικά συζητoύνται είναι άλλα. Αν το κύριο ζήτημα για τις ΗΠΑ ήταν τα πυρηνικά, τη συμφωνία την είχαν ήδη στα χέρια τους στη Γενεύη, πριν ξεκινήσουν τον πόλεμο, και οι σχετικές δηλώσεις του υπουργείου Εξωτερικών του Ομάν δεν έχουν διαψευστεί. Ο πόλεμος ξεκίνησε, όπως όλοι γνωρίζουμε, με άσχετους προς τα πυρηνικά στόχους, που αφορούσαν κατά σειρά σπουδαιότητας την αλλαγή καθεστώτος ή κατάρρευση του Ιράν, το μετασχηματισμό της Μέσης Ανατολής, την απομείωση των δυνατοτήτων του Ιράν….

Η επικοινωνιακή μονοπώληση γύρω από τα πυρηνικά οφείλεται στο ότι είναι το μόνο πεδίο στο οποίο ο Τραμπ θα μπορέσει ίσως να ισχυριστεί ότι νίκησε. Γιατί όλα τα άλλα θα αφήσουν πικρή γεύση. Πρόκειται δηλαδή για θέατρο σκιών. Συγκεκριμένα, και τώρα και στη Γενεύη η συμφωνία για μεν τον Τραμπ πρέπει να ΦΑΙΝΕΤΑΙ χειρότερη από τη JCPOA για το Ιράν, για δε τους Ιρανούς πρέπει να ΕΙΝΑΙ καλύτερη για το Ιράν από τη JCPOA.

Γίνεται αυτό; Γίνεται! Γιατί τα κρίσιμα σημεία είναι διαφορετικά για τους μεν και τους δε. Για τον Τραμπ το φαίνεσθαι αφορά τους περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα, για τους Ιρανούς αυτό που τους καίει είναι ένα αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα άρσης των δευτερογενών και πρωτογενών (δεν θα αίρονταν με τη JCPOA) κυρώσεων, αμερικανικών και άλλων. Συνεπώς, λύση εδώ βρίσκεται και πρακτικά είχε σχεδόν βρεθεί ήδη στη Γενεύη.

Όπως είπε κάποιος, οι Αμερικανοί θα έχουν καταφέρει να αλλάξουν τους Ταλιμπάν με τους Ταλιμπάν, τον Χαμενεΐ με τον Χαμενεΐ και την JCPOA με την JCPOA.

Τι θέλουν ΗΠΑ, Ιράν, Ισραήλ, Κίνα

Τέσσερις θα είναι οι βασικότεροι παίκτες των από δω και πέρα εξελίξεων: ΗΠΑ, Ιράν, Ισραήλ και Κίνα. Η Ρωσία έχει ρόλο σχεδόν αουτσάιντερ, συγκριτικά με Κίνα και όχι ακριβώς στην ίδια κατεύθυνση. Ρόλο παίζουν επίσης οι Χούθι (μπαλαντέρ) και το Πακιστάν. Ο μεσολαβητικός ρόλος του τελευταίου ανάμεσα σε ΗΠΑ-Ιράν διαμεσολαβεί κατά πρώτο λόγο την Κίνα και λιγότερο τη Σαουδική Αραβία, και δεν αρέσει σε Ινδία και Ισραήλ. Άλλες χώρες του Κόλπου, αν και μέρος της σύγκρουσης, ελάχιστο ρόλο διαδραματίζουν, και η υπόλοιπη Δύση σχεδόν κανένα.

Οι ΗΠΑ βασικά θέλουν να απεμπλακούν με ή χωρίς συμφωνία. Για να γίνει αυτό πρέπει να ανοίξουν τα Στενά. Για να ανοίξουν τα Στενά πρέπει να ικανοποιηθούν κάπως ορισμένα από τα αιτήματα των Ιρανών. Θεωρητικά οι Ιρανοί μπορούν να ανοίξουν τα Στενά εισπράττοντας διόδια, χωρίς να έχει υπάρξει συμφωνία. Θα ήταν λάθος τους με βάση το πλεονέκτημα των κλεισμένων Στενών ως μοχλό πίεσης στις ΗΠΑ. Παρέχοντας στην Ουάσιγκτον μια δίοδο διαφυγής με τα πυρηνικά, μπορούν να αποσπάσουν με συμφωνία όσα τους αναλογούν από την ατυχή για τις ΗΠΑ έκβαση του πολέμου.

Συνεπώς, το Ιράν στην παρούσα φάση έχει λόγους να επιθυμεί μια συμφωνία περισσότερο από τις ΗΠΑ. Η εκεχειρία έδωσε στον Τραμπ τη θεωρητική δυνατότητα να αποχωρήσει από τον πόλεμο άνευ συμφωνίας και από αυτήν την άποψη φέρνει σε χειρότερη θέση τους Ιρανούς, αν δεν αξιοποιήσουν ξανά το κλείσιμο των Στενών. Η Ουάσινγκτον εφόσον άνοιγαν τα Στενά μπορούσαν να αποσυρθούν από τον πόλεμο, ίσως μετά από έναν τελευταίο γύρο βομβαρδισμών ή άλλης κλιμάκωσης. Μόνο τα Στενά είναι αυτά που θα τους εξανάγκαζαν σε κάτι άλλο. Ο ναυτικός αποκλεισμός κόντρα στον αποκλεισμό των Ιρανών, εκτός των άλλων, είναι πολύ αδύναμος μπροστά στο κλείσιμο των Στενών, γιατί οι χρόνοι που το κλείσιμο θα γίνει ανυπόφορο για την παγκόσμια οικονομία και άρα τον Τραμπ είναι πολύ πιο κοντά από τους χρόνους που ο αμερικανικός αποκλεισμός θα αρχίσει να πιέζει τους Ιρανούς.

Το Ισραήλ δεν θέλει οποιαδήποτε συμφωνία. Και ειδικά δεν θέλει μια συμφωνία που θα αίρει τις κυρώσεις και θα δίνει ανάσες στην ιρανική οικονομία, ή και θα στερεί από το Ισραήλ το ελεύθερο να πλήττει το Ιράν κατά το δοκούν από το 2024 και μετά, όπως το έκανε για χρόνια σε Συρία και Λίβανο. Η επιβολή εκεχειρίας στο Λίβανο από Τραμπ και η άκομψη ανάρτησή του «Το Ισραήλ δεν θα βομβαρδίζει άλλο το Λίβανο. Του το απαγορεύουν οι ΗΠΑ. Φτάνει πιά!!!» μπορεί να σόκαρε τους Ισραηλινούς και να δημιουργεί εσωτερικό πρόβλημα σε Νετανιάχου, αλλά έχει τόση αξία όσο και άλλες δηλώσεις Τραμπ. Δέκα μέρες εκεχειρία είναι άλλωστε…

Η Κίνα έχει ήδη κερδίσει μακροπρόθεσμα το μεγαλύτερο μέρος από όσα θα κέρδιζε από το λάθος των ΗΠΑ με τον πόλεμο στο Ιράν. Συνεπώς δεν έχει λόγους να επιθυμεί μια παράταση, ή κλιμάκωση της κρίσης. Το αντίθετο. Αυτό που απομένει είναι η διαχείριση κινδύνων. Ο μεγαλύτερος είναι οι δυνατές επιπλοκές σε άλλα Στενά, κυρίως στα Στενά της Μαλάκκας, ή μια ευρύτερη επιθετική πολιτική των ΗΠΑ στην παγκόσμια εμπορική ναυσιπλοΐα. Υπάρχουν ήδη τα προηγούμενα με τη Διώρυγα του Παναμά και με τις οχλήσεις του ρωσικού εμπορικού στόλου. Η Κίνα δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη το εναλλακτικό δίκτυο οδεύσεων του BRI στην Ευρασία, χερσαίων και με λιμάνια δυτικά της Ινδίας, ούτε διαθέτει τέτοιο στόλο και δίκτυο βάσεων για προβολή ισχύος μακριά από την Κίνα.

Ένας δεύτερος κίνδυνος είναι να καταλήξουν Τραμπ και Γκαλιμπάφ με ρουφηχτά φιλιά, κάτι όπως με τη Ροντρίγκεζ στη Βενεζουέλα, με άρση των πρωτογενών αμερικανικών κυρώσεων, εμπόριο και επενδύσεις από ΗΠΑ και συνεκμετάλλευση των Στενών. Δεν θα πάνε σε αυτήν την περίπτωση κουβά μόνο τα περί πετρογουάν, αλλά μειώνεται η εξάρτηση του Ιράν από Κίνα. Φαντάζει απίθανο, αλλά δεν είναι μακριά από τη λογική Τραμπ, όπως και των λεγόμενων μετριοπαθών του Ιράν. Το εβραϊκό λόμπι δεν θα το επιτρέψε, όπως και οι Φρουροί. Πάντως η σχετική διάθεση στο Ιράν από μια πτέρυγα υπήρχε τις προηγούμενες δεκαετίες και ήταν αποκλειστικά ο μαξιμαλισμός των ΗΠΑ που έφερε τα πράγματα εδώ που τα έφερε.

Μερικές σκόρπιες παρατηρήσεις

-Κατσάδα μέσω τουιτ έφαγαν Αραγτσί και Γκαλιμπάφ από τους Φρουρούς της Επανάστασης για την ήπια στάση στο ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ και το άνευ όρων άνοιγμα των Στενών. Και τα ξανάκλεισαν. Δίκιο είχαν. Διαφωνία είχε υπάρξει και για τη συμφωνία εκεχειρίας. Δεν γνωρίζουμε για τί ακριβώς. Αν ήταν για να μην υπάρξει καμιά εκεχειρία είχαν άδικο. Αν ήταν για περισσότερο αυστηρούς όρους εκεχειρίας, ώστε οι ανάξιοι κάθε εμπιστοσύνης Αμερικανοί να μην τολμήσουν όσα πράγματι έκαναν (άφησαν το Ισραήλ για μέρες να βομβαρδίζει στο Λίβανο και ξεκίνησαν νατοϊκό αποκλεισμό), δίκιο πάλι είχαν.

– Το ξανακλείσιμο των Στενών είναι περισσότερο τακτική κίνηση επίδειξης ορίων και του ποιος έχει το πάνω χέρι, παρά στρατηγική κλιμάκωσης. Ακόμη και αν ήταν για εσωτερική κατανάλωση, δεν μπορεί παρά να κάνει περήφανο κάθε πατριώτη Ιρανό, όποια και αν είναι η πολιτική του στάση για το καθεστώς. Μόνο από αυτό είναι βέβαιο ότι οι Φρουροί κέρδισαν κάμποσες μονάδες κύρους. Εσωτερικά και διεθνώς. Δεν είναι ας πούμε όπως το “κόκκινη γραμμή μας τα έξι ναυτικά μίλια” που σε κάνει να ντρέπεσαι…

– Ξαφνικά το πρόβλημα έγινε μόνο η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ άνευ διοδίων. Δεν είναι ο πόλεμος κατά του Ιράν, τα εγκλήματα πολέμου κατά Ιράν και Λιβάνου, ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ που αποτελεί παραβίαση του Δικαίου της Θάλασσας, παραβίαση της εκεχειρίας και πράξη πολέμου. Ούτε ο μερικός αποκλεισμός Βενεζουέλας και Κούβας, ούτε οι κρατικές πειρατικές ενέργειες σε ρωσικά πλοία, ούτε, ούτε… Ο κοσμοπολίτικος ραγιαδισμός δεν έχει όρια.

– Το κλείσιμο των Στενών ή τα διόδια παραβιάζουν την UNCLOS, την οποία όμως οι Ιρανοί δεν έχουν επικυρώσει. Επειδή είναι βέβαιο ότι γίνονται αναγωγές στο γεγονός ότι η Τουρκία δεν έχει υπογράψει την UNCLOS, να διευκρινίσουμε προληπτικά ότι αυτό δεν της επιτρέπει στο ελάχιστο να αποτρέπει την άσκηση δικαιωμάτων της Ελλάδας σε διεθνή ύδατα που απορρέουν από την UNCLOS, όπως η επέκταση των χωρικών μας υδάτων. Η περίπτωση του τμήματος των Στενών του Ορμούζ που είναι πάνω σε ιρανικά χωρικά ύδατα, εφόσον δεν έχουν αποδεχτεί την UNCLOS οι Ιρανοί, είναι διαφορετική περίπτωση. Ελπίζουμε να είναι αντιληπτό. Αν θέλει κανείς οπωσδήποτε κάποια αναγωγή, είναι ότι οι ΗΠΑ που επίσης δεν την έχουν επικυρώσει αναφέρονται επανειλημμένα στην UNCLOS για τον Περσικό και για όλες τις θάλασσες του κόσμου. Για όλες εκτός από το Αιγαίο. Ούτε μια φορά…

– Στο Πακιστάν επικρατεί με μικρά διαλείμματα στρατιωτικό καθεστώς από τον καιρό της ανεξαρτησίας, και όχι τύπου Νάσερ, Καντάφι ή Τσάβες. Μοιάζει με τη σημερινή μετα-Νάσερ Αίγυπτο, ή την Τουρκία μέχρι τις αρχές του αιώνα. Αλλά όταν λες “στρατηγοί” δεν γεμίζει το στόμα σου, όπως όταν λες “μουλάδες”. Δεν μιλάμε για τους βασιλείς και εμίρηδες του Κόλπου.

– Μερτζ: «Το μήνυμά μας στο Ιράν είναι ότι πρέπει να τερματίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα(!) και πρέπει να σταματήσει να επιτίθεται στο Ισραήλ(!!)». Συμπέρασμα: Παρ’ όλο το φτύσιμο διαρκείας Τραμπ στην Ευρώπη (τι άλλο να κάνει ο άνθρωπος;) δεν υπάρχει σωτηρία…