“Φρεναπάτη”: Το θεατρικό του Κορνέιγ σε νέα έκδοση
27/04/2026
Ο πατέρας του γαλλικού κλασικού θεάτρου, Πιερ Κορνέιγ, γεννήθηκε το 1606 και πέθανε το 1684. Έγραψε 32 θεατρικά έργα, όπου επηρέασε σημαντικά τη λογοτεχνία και το θέατρο του 17ου αιώνα.
Το συγκεκριμένο βιβλίο ιδιαίτερης αισθητικής από την ΚΑΠΑ εκδοτική, αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος περιέχει την πλήρη έμμετρη μετάφραση 1688 στοίχων και στο δεύτερο μέρος είναι η διασκευή του σε μικρότερο μέγεθος, όλα σε μετάφραση του Δημήτρη Μαυρικίου. Επίσης στην αρχή του βιβλίου του Κορνέιγ υπάρχει ένας εξαιρετικός πρόλογος από την καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, Μαίρη Μπαϊρακτάρη, όπου λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο κλασσικό έργο του συγγραφέα και τον σύγχρονο αναγνώστη, μέσω του εξαιρετικού μεταφραστή.
Η “Φρεναπάτη” δεν είναι απλώς ένα θεατρικό έργο, αλλά ένα παιχνίδι με την ίδια την φύση της πραγματικότητας. Ο Κορνέιγ στήνει έναν κόσμο όπου η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται, αλλά κατασκευάζεται μπροστά στα μάτια μας, μέσα από διαδοχικά επίπεδα ψευδαίσθησης. Σαν το θέατρο να μην μιμείται απλά την ζωή, αλλά να την αντικαθιστά. Το έργο χτίζεται πάνω σε ένα ευφυές τέχνασμα, όπου ένας μάγος παρουσιάζει σε έναν γονιό τη ζωή του χαμένου γιού του, σαν θεατρική παράσταση. Η μητρική αγωνία δεν ζητά την αλήθεια, αλλά ζητά μια εκδοχή της, που να αντέχεται. Έτσι, η ψευδαίσθηση δεν παρουσιάζεται ως απάτη, αλλά ως αναγκαία συνθήκη της ανθρώπινης φύσης κι εμπειρίας.
Το έργο κινείται σε μια παράξενη ρευστότητα ανάμεσα στο τραγικό και το παιγνιώδες. Εκεί που περιμένεις μια κορύφωση δραματική, παρεμβάλλεται ειρωνεία, σαν ο συγγραφέας να υπενθυμίζει διαρκώς πως όλα είναι τελικά ρόλοι. Η αστάθεια αυτή δεν αποδυναμώνει το έργο, αντίθετα το καθιστά βαθύτερα ανησυχητικό. Αφού, όλα είναι θέατρο, τότε και ο πόνος είναι σκηνικός, αλλά όχι λιγότερο πραγματικός.
Η μεγαλύτερη δύναμη της “Φρεναπάτης” βρίσκεται στο τέλος, όπου η αποκάλυψη δεν λύνει την πλάνη, αλλά την επεκτείνει. Ο αναγνώστης δεν επιστρέφει ποτέ σε μια σταθερή βεβαιότητα. Αντίθετα, αφήνει το κείμενο με την αίσθηση ότι η ίδια του η αντίληψη είναι ευάλωτη και έτοιμη να παρασυρθεί από κάθε πειστική αφήγηση.
Ο Κορνέιγ μοιάζει να ψιθυρίζει ότι η πραγματικότητα δεν είναι κάτι που απλά υπάρχει, είναι κάτι που παίζεται. Εύχομαι σύντομα να δούμε το έργο να παίζεται σε αθηναϊκό θέατρο!
Μετάφραση και διασκευή Δημήτρης Μαυρίκιος.
Πρόλογος Μαίρη Μπαϊρακτάρη.
