Μπορούμε να συζητάμε για ΜΟΕ εν μέσω των προκλήσεων στη νεκρή ζώνη;

Η φιλοδοξία αυτή του Γκουτέρες, αν και λογικά θεωρείται εφικτή, αντιμετωπίζει μεγάλες δυσκολίες, λόγω των εξελίξεων επί του εδάφους, όπως αυτές καταγράφονται με τις ενέργειες της κατοχικής δύναμης στη νεκρή ζώνη. Παράλληλα, είναι σαφές ότι πρέπει να μπουν στην εξίσωση και τα όσα διαδραματίζονται στην ευρύτερη περιοχή. Εξελίξεις, που διαμορφώνουν ένα νέο σκηνικό, το οποίο επηρεάζει και άλλα διεθνή ζητήματα, όπως είναι το Κυπριακό. 

Προ ημερών βρισκόταν στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, η Προσωπική Απεσταλμένη του Γ.Γ. στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία συναντήθηκε και με τον Αντόνιο Γκουτέρες. Οι δυο αξιολόγησαν τα δεδομένα και συμφώνησαν στο γενικό πλαίσιο δράσης, αξιολογώντας και τα όσα διαδραματίζονται στο νησί, με βάση την ενημέρωση που τυγχάνουν από την Κύπρο. Σε αυτό που έχουν συμφωνήσει είναι ότι ο Διεθνής Οργανισμός είναι δεσμευμένος να προσπαθήσει, ώστε να αρχίσει μια διαδικασία διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό και σε αυτή τη βάση εργάζονται όλοι.

Αυτό θα γίνει, όπως εκτιμάται, με πρώτο σημαντικό σταθμό, την πραγματοποίηση μιας άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό, που χρονικά θα πρέπει να τοποθετείται τον Σεπτέμβριο. Εκτιμάται ότι η άτυπη Πενταμερής θα γίνει στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Μέχρι τότε ενδέχεται να έλθει στο νησί η Ολγκίν, πολύ πιθανόν τον Ιούλιο, για να προετοιμάσει το έδαφος και να αξιολογήσει τα δεδομένα, όπως διαμορφώνονται. 

ΜΟΕ και προκλήσεις στη νεκρή ζώνη

Είναι σαφές πως στην προσπάθεια συντήρησης μιας κινητικότητας, οι όποιες συζητήσεις επικεντρώνονται στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Είναι η εύκολη οδός για να μην ανακηρυχθεί αδιέξοδο, ή να συνεχισθούν οι όποιες συζητήσεις, την ώρα κατά την οποία τα σημαντικά βήματα πάγωσαν εν πολλοίς με πρωτοβουλία της Ολγκίν και την ενθάρρυνση της κατοχικής πλευράς. Με τη γνωστή δικαιολογία ότι δεν μπορούν να γίνουν διαπραγματεύσεις στη διάρκεια της κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ (πρώτο εξάμηνο 2026), αλλά και ενόψει του γεγονότος ότι θα διεξαχθούν βουλευτικές εκλογές στις 24 Μαΐου στην Κύπρο!

Ωστόσο, τι συζητήσεις μπορούν να διεξαχθούν, έστω και ΜΟΕ, όταν η κατοχική Τουρκία προχωρεί μεθοδευμένα με ενέργειες στη νεκρή ζώνη να επιβάλλει νέα τετελεσμένα; Μπορεί να συζητείται, για παράδειγμα, η διάνοιξη νέων διόδων διέλευσης ένθεν κακείθεν της γραμμής κατοχής και να σημειώνονται παραβιάσεις στη νεκρή ζώνη; Προφανώς και δεν είναι εύκολο, αν όχι αδύνατο, να γίνονται παράλληλες συζητήσεις, όταν επιχειρείται επιβολή νέων τετελεσμένων.

Θα είναι ως να κρύβονται οι προκλήσεις κάτω από το χαλί και όλοι να σφυρίζουν αδιάφορα. Η Λευκωσία δεν έχει τέτοια πρόθεση. Είναι  σαφές ότι η έλλειψη διαδικασίας, προσφέρει στην κατοχική πλευρά, ευκαιρία για προώθηση τετελεσμένων επί του εδάφους. Και αυτό γίνεται διαχρονικά.