Λιβυκό ή Νότιο Κρητικό Πέλαγος;

Παρ’ όλα αυτά, σε σχολικά βιβλία, σχολικούς χάρτες, αλλά και σε δημόσιο λόγο, συνεχίζει συχνά να εμφανίζεται η παρωχημένη ονομασία “Λιβυκό Πέλαγος”, δημιουργώντας σύγχυση και αναπαράγοντας έναν γεωγραφικό χαρακτηρισμό, που δεν ανταποκρίνεται πλέον στην επίσημη ελληνική ονοματολογία. Πρόκειται για μια ονομασία που επικράτησε κυρίως τη δεκαετία του 1950, και η οποία, σταδιακά, εγκαταλείφθηκε από τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες. Σήμερα πλέον, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για αυτήν τη σύγχυση. Το ζήτημα δεν είναι ούτε συμβολικό, ούτε δευτερεύον.

Τα γεωγραφικά ονόματα αποτελούν στοιχείο εθνικής γεωγραφικής πολιτικής, εκπαιδευτικής συνέπειας και διεθνούς παρουσίας μιας χώρας. Ιδίως όταν πρόκειται για θαλάσσιες περιοχές, που συνδέονται με κυριαρχικά δικαιώματα, θαλάσσιες ζώνες και διεθνείς οριοθετήσεις, η ορθή και ενιαία χρήση των ονομασιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η ίδια η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού είχε επιβεβαιώσει ήδη από το 2014 ότι χρησιμοποιεί την ονομασία “Νότιο Κρητικό Πέλαγος” στους έντυπους και ηλεκτρονικούς ναυτικούς χάρτες της για πάνω από μία δεκαετία. Παράλληλα, σε επίσημους χάρτες της Υδρογραφικής Υπηρεσίας εμφανίζεται καθαρά η ονομασία αυτή νότια της Κρήτης. Ακολούθησαν και άλλα επίσημα έγγραφα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του ΓΕΕΘΑ, τα οποία επιβεβαιώνουν την καθιέρωση του όρου. 

Το 2025 το θέμα έκλεισε πλέον οριστικά σε θεσμικό επίπεδο. Σε απάντηση κοινοβουλευτικού ελέγχου, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, δήλωσε επισήμως προς τη Βουλή των Ελλήνων, ότι η ονομασία “Νότιο Κρητικό Πέλαγος” είναι η επίσημη ονομασία που χρησιμοποιείται σε έντυπους και ηλεκτρονικούς ναυτικούς χάρτες από τη δεκαετία του 1980, ενώ περιλαμβάνεται και στο Εθνικό Γεωγραφικό Λεξικό που κατατέθηκε από την Ελλάδα στον ΟΗΕ το 2023. Και όμως, παρά όλες αυτές τις επίσημες τοποθετήσεις, τα σχολικά βιβλία και οι σχολικοί χάρτες εξακολουθούν σε αρκετές περιπτώσεις να αναπαράγουν την παλιά ονομασία, που η ίδια η ελληνική πολιτεία έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει.

Μαθητές της Ε΄ Δημοτικού και της Β΄ Γυμνασίου συνεχίζουν να διδάσκονται όρους, που δεν συμβαδίζουν με την επίσημη κρατική γεωγραφική πολιτική. Το πρόβλημα δεν είναι απλώς εκπαιδευτικό, είναι και θεσμικό. Δεν είναι δυνατόν άλλα να αναγράφουν οι επίσημοι κρατικοί ναυτικοί χάρτες και άλλα να διδάσκει το ίδιο το κράτος στα σχολεία του. Το Υπουργείο Παιδείας έχει ήδη ενημερωθεί επανειλημμένα για το θέμα. Μάλιστα, τον Νοέμβριο του 2025 το Υπουργείο διαβίβασε επισήμως σχετική επιστολή προς το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, ζητώντας εισήγηση για τη “Διόρθωση Σχολικών Βιβλίων και Χαρτών”. Αυτό σημαίνει ότι το θέμα όχι μόνο είναι γνωστό, αλλά βρίσκεται ήδη εντός της διοικητικής διαδικασίας.

Ποιες ενέργειες απαιτούνται άμεσα

Η καθυστέρηση πλέον δεν δικαιολογείται. Τα γεωγραφικά ονόματα έχουν ιστορική, πολιτισμική αλλά και γεωπολιτική σημασία. Οι θάλασσες και τα πελάγη διαχρονικά συνήθως παίρνουν το όνομα τους από τις περιοχές που περιβάλλουν ή από τα κυρίαρχα γεωγραφικά χαρακτηριστικά τους. Έτσι έχουμε το Κρητικό Πέλαγος, το Ιόνιο Πέλαγος, το Θρακικό Πέλαγος, το Μυρτώο, το Καρπάθιο. Η θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης περιβάλλει την Κρήτη και όχι τη Λιβύη. Η χρήση της ονομασίας “Νότιο Κρητικό Πέλαγος” δεν αποτελεί αυθαίρετη επινόηση, αλλά φυσική, γεωγραφική και πλέον επίσημα καταγεγραμμένη ονομασία.

Η διατήρηση του όρου “Λιβυκό Πέλαγος” δημιουργεί μια εσφαλμένη γεωγραφική αντίληψη και καλλιεργεί σύγχυση σε νέες γενιές μαθητών. Σε μια εποχή κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο γεωπολιτικών εξελίξεων, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει με αδιαφορία ακόμη και τέτοιες λεπτομέρειες. Η ελληνική πολιτεία οφείλει να μιλά με μία φωνή.

Δεν μπορεί το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η Υδρογραφική Υπηρεσία, οι ναυτικοί χάρτες και το Εθνικό Γεωγραφικό Λεξικό του ΟΗΕ να χρησιμοποιούν τον όρο “Νότιο Κρητικό Πέλαγος” και τα σχολικά βιβλία να επιμένουν σε διαφορετική ονομασία. Η διόρθωση πρέπει να γίνει άμεσα σε όλα τα σχολικά εγχειρίδια, στους σχολικούς χάρτες και στις ψηφιακές εκπαιδευτικές πλατφόρμες. Όχι μόνο για λόγους γεωγραφικής ακρίβειας, αλλά και για λόγους θεσμικής συνέπειας, εθνικής σοβαρότητας και εκπαιδευτικής αξιοπιστίας.

Το Υπουργείο Παιδείας και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής οφείλουν να προχωρήσουν άμεσα:

• στη διόρθωση των σχολικών βιβλίων, 
• στην επικαιροποίηση των σχολικών χαρτών, 
• στην έκδοση σαφών οδηγιών προς τους εκπαιδευτικούς, 
• και στην υιοθέτηση της επίσημης κρατικής ονομασίας “Νότιο Κρητικό Πέλαγος”. 

Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να διδάσκει στα παιδιά της όρους, που η ίδια η επίσημη πολιτεία έχει εδώ και δεκαετίες αντικαταστήσει.