Γιατί αξίζει να δείτε τον οσκαρικό “Άμνετ”

Η ταινία” Άμνετ”, αφηγηματικά, διαθέτει μία πρωτοτυπία, ενώ το ατού της είναι η ερμηνεία της Τζέσι Μπάκλεϊ (Jessie Buckley), που κερδίζει επάξια το Όσκαρ Α’ γυναικείου ρόλου, και καθορίζει και ενώνει τις πάμπολλες κινηματογραφικές αμηχανίες της αφήγησης. Η θέαση της ταινίας έγινε χωρίς πριν να έχει διαβαστεί κάτι γι’ αυτήν. Κι αυτό ήταν ένα πλεονέκτημα κι ένα μειονέκτημα ταυτόχρονα.

Πλεονέκτημα επειδή ο σκοπός της σκηνοθέτιδας και της αφήγησης της ταινίας, που στο σενάριό της συμβάλλει και η δημιουργός του σχετικού μυθιστορήματος Μάγκι Ο’ Φάρελ, είναι να χτίσει αυξητικά το δράμα χωρίς να αποκαλύπτει πολλά για την ταυτότητα των εμπλεκόμενων χαρακτήρων, κάτι που επιτυγχάνεται. Το όνομα του πρωταγωνιστή και το τι ακριβώς κάνει στο Λονδίνο που εργάζεται αποκαλύπτεται στο τελευταίο τέταρτο της δίωρης ταινίας.

Μέχρι τότε υπάρχουν αποσπασματικές πληροφορίες, υπαινιγμοί και μία ερωτική, ρομαντική ιστορία που εξελίσσεται σε δράμα, ενώ το ζευγάρι απομακρύνεται καθώς χάνουν αναπάντεχα το μικρό τους γιο. Και σε εκείνα τα σημεία επικρατεί η αμηχανία να καλυφτούν τα κενά και οι ασάφειες του πρωταγωνιστή, καθώς μένει ασαφές το πόσο συχνά λείπει στο Λονδίνο και γιατί ακριβώς (υπάρχουν αναφορές, χωρίς όμως εικόνα), αφήνοντας την αξιαγάπητη γυναίκα του Άνιες με τρία παιδιά πίσω. Η έλλειψη πληροφοριών για ποιο ακριβώς είναι το θέμα της ταινίας παρέμεινε έτσι και μειονέκτημα, επειδή ακριβώς δεν φαινόταν το κρυφό νόημα πολλών σεκάνς, ενώ υπήρχε.

Καθώς οι ευτυχισμένες στιγμές εκλείπουν, η Άνιες- παιδί του δάσους, οριακά στοιχειό του, με ιστορίες γοτθικής εμπνεύσεως να στρώνονται πίσω της με ισχυρούς ψιθύρους και με ένα πορφυρό φόρεμα να την ακολουθεί σχεδόν σε όλην την ταινία (αυτό και αν ήταν αμήχανο), μοιάζει γραμμικά ανακριβές έως ένα σημείο και χωρίς στόχο και σκοπό, ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα, τι θέλει να δείξει η σκηνοθέτιδα, που ακριβώς το πάει. Ο θεατής μπορεί να αντιληφθεί στιγμιότυπα. Στιγμιότυπα δράματος, χαράς, παιχνιδιού, φανταστικών αποχρώσεων δεισιδαιμονιών, σε μία κοινωνία επαρχιακή, που μοιάζει νωρίς αποχριστιανοποιημένη ή προφορικής ιστορίας και μαρτυρίας.

“Άμνετ”

Η ρομαντική ιστορία δύο ερωτευμένων νέων, ενός δασκάλου λατινικών που εργάζεται και στην οικογενειακή επιχείρηση κατασκευής γαντιών, και μίας αλλοπρόσαλλης, άγριας ομορφιάς νεαρής, που η φήμη της ως μάγισσας τρέχει στους λογισμούς μίας δεισιδαιμονικής, επί το πλείστον μικρής επαρχιακής κοινωνίας, φαίνεται να λειτουργεί σε ένα πρώτο επίπεδο. Τα προβλήματα των οικογενειών και της αποδοχής της ξεπερνιούνται γρήγορα, όταν ο πρωταγωνιστής φαίνεται να πνίγεται σε αυτό που έχει ως συνθήκη ζωής, αλλά χωρίς να ξεκαθαρίζεται γιατί.

Η διπλή ζωή που εξασφαλίζει στο Λονδίνο και το πήγαινε-έλα φέρνει προβλήματα στη σχέση του κι εκεί είναι που οι περιγραφές σκοτεινιάζουν, η αφήγηση μένει αποσπασματική. Η οικογενειακή δυστυχία και δυσφορία εντείνεται με τον άξαφνο χαμό του μικρού τους γιου. Ο Πολ Μεσκάλ αφήνει σε στιγμές να ξεδιπλωθεί το ταλέντο του, αλλά δίπλα στην ερμηνεία της Τζέσι Μπάκλεϊ, δημιουργεί μία απόσταση. Αν και η ταινία θέλει να μας μιλήσει για το προσωπικό δράμα του σημαντικού Άγγλου δημιουργού, τελικά στρέφεται στην Άνιες, τη γυναίκα του, η οποία διαφαίνεται πως δεν ξέρει και δεν καταλαβαίνει τι κάνει ο σύζυγός της στο Λονδίνο.

Όταν θα βρεθεί στην πρεμιέρα του Άμλετ, που είναι η μεταφορά και η δραματική ψυχοθεραπεία του Σαίξπηρ μέσα από την τέχνη της δραματουργίας, θα εντυπωσιασθεί και θα ταυτιστεί με αυτόν που αναγνωρίζει ως τον γιο της που τον βλέπει να πεθαίνει και επί σκηνής. Η ταινία κορυφώνεται σε αυτό το σημείο και αποκαλύπτεται στο σύνολό της όλη η κρυψίνοια και η ασάφεια της προηγούμενης ώρας.

Όλο αυτό το προσωπικό δράμα γίνεται τέχνη. Όταν η Άνιες βρεθεί μπροστά στο θέατρο και αντιληφθεί τι ακριβώς κάνει ο άντρας της στο Λονδίνο αρχικά θα θυμώσει, μετά θα εντυπωσιαστεί και στο τέλος θα συγκινηθεί και μαζί με αυτήν και εμείς. Οι τελευταίες στιγμές της ταινίας ξεπερνούν τις προηγούμενες αμηχανίες, το θέατρο αναδεικνύεται και εδώ άψογα μέσα από το σινεμά, αποκτά μία άλλη σημασία.

Όπως το είδαμε και στον “Εθνικό Θησαυρό” (Σανγκ-ιλ Λι, 2025), το βλέπουμε και εδώ, όπου με τη σκηνοθετική της μαεστρία η Ζάο, καταφέρνει σε μερικά λεπτά να αναδείξει δύο-τρία επίπεδα ανάγνωσης, και το δράμα του ήρωα Άμλετ και το προσωπικό δράμα του πατέρα (Ουίλιαμ) και της μητέρας (Άνιες) που έχασαν το παιδί τους, και τη δύναμη μίας τέχνης σαν τη θεατρική. Τα κοντινά πλάνα στο πρόσωπο της Άνιες και η εκπληκτική ερμηνεία της Μπάκλεϊ σε εκείνο το σημείο είναι εξαιρετικά, συμπληρώνουν και ερμηνεύουν ό,τι είδαμε το προηγούμενο δίωρο.

Τα συν και τα μείον

Η ταινία διαθέτει μία εξαιρετική φωτογραφία, αλλά αυτά τα σκηνοθετημένα επαλειμμένα πλάνα στο δάσος, σε σημεία που μένουν αναπάντητα οριακά κουράζουν, πριν επεξηγηθούν περίτεχνα στο τέλος. Παρότι, δηλαδή, σκηνοθετικά οι επιλογές της Ζάο είναι καινοτόμες και πρωτότυπες, παραμένουν σε σημεία της ατάκτως ειρημένες, σαν ένα σπασμένο μοντάζ, παρά τη συνεχή εντυπωσιακή ερμηνεία της πρωταγωνίστριας. Δεν καταφέρνει, όμως, να εκμεταλλευτεί εξίσου και τον Μεσκάλ, που παρόλα αυτά πείθει, όσο του επιτρέπεται, ως πονεμένος πατέρας που γίνεται Σαίξπηρ, γίνεται ο ίδιος τέχνη για χάρη της απώλειας του γιου του.

Η ταινία κρύβει μία ανισότητα, αλλά και μία σπανιότητα ως σύλληψη για να αφηγηθεί με πρωτότυπο τρόπο και από μία άλλη οπτική έναν μεγάλο δραματουργό της ανθρώπινης ιστορίας. Σε συνδυασμό με την εξαιρετική ερμηνεία της πρωταγωνίστριας, η ταινία κερδίζει σε κριτικές και προτιμήσεις, παρά τις ανισότητές της.