Είναι εφικτός ο “Χρυσός Θόλος” που θέλει ο Τραμπ;

Σύμφωνα με νέα εκτίμηση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (Congressional Budget Office – CBO), το συνολικό κόστος ανάπτυξης, εγκατάστασης και λειτουργίας του συστήματος “Golden Dome” θα μπορούσε να φτάσει σχεδόν τα 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια, μέσα στα επόμενα 20 χρόνια. Πρόκειται για ποσό υπερδιπλάσιο από προηγούμενες εκτιμήσεις και πολύ υψηλότερο από τα περίπου 185 δισεκατομμύρια δολάρια που έχει αναφέρει μέχρι σήμερα η κυβέρνηση Τραμπ.

Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε αρχικά τον Ιανουάριο του 2025, με την ονομασία “Iron Dome for America”, εμπνευσμένη από το ισραηλινό σύστημα αεράμυνας Iron Dome. Στη συνέχεια μετονομάστηκε σε “Golden Dome”, με στόχο να δημιουργήσει μια πολυεπίπεδη ασπίδα προστασίας απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους, υπερηχητικά όπλα και άλλες σύγχρονες απειλές. Το σχέδιο περιλαμβάνει τόσο επίγεια, όσο και διαστημικά συστήματα αναχαίτισης πυραύλων.

Το μεγαλύτερο και πιο αμφιλεγόμενο μέρος του προγράμματος αφορά τη δημιουργία ενός τεράστιου δικτύου 7.800 διαστημικών αναχαιτιστών. Αυτοί οι δορυφόροι θα βρίσκονται σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη και θα έχουν τη δυνατότητα να καταστρέφουν εχθρικούς πυραύλους, λίγα μόλις λεπτά μετά την εκτόξευσή τους, κατά τη λεγόμενη “boost phase”, δηλαδή τη φάση επιτάχυνσης του πυραύλου.

Μόνο αυτό το τμήμα του προγράμματος εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 743 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή περισσότερο από το 60% του συνολικού κόστους του Golden Dome. Σύμφωνα με το CBO, η ανάπτυξη των δορυφόρων θα απαιτήσει περίπου 723 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η λειτουργία και συντήρησή τους θα προσθέτει περίπου ένα δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως.

Η λογική πίσω από το σχέδιο είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Οι διαστημικοί αναχαιτιστές θα κινούνται σε χαμηλή τροχιά, σε ύψος περίπου 300 έως 500 χιλιομέτρων από τη Γη. Για να μπορούν να βρίσκονται συνεχώς κοντά σε πιθανά σημεία εκτόξευσης εχθρικών πυραύλων, απαιτείται ένας τεράστιος αριθμός δορυφόρων, που θα καλύπτει διαρκώς διαφορετικά σημεία του πλανήτη. Οι ειδικοί υπολογίζουν ότι το σύστημα θα μπορεί να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα μόλις 10 διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα για το κατά πόσο δικαιολογείται το αστρονομικό κόστος.

Αναγκαίο λέει ο Τραμπ

Το CBO επισημαίνει επίσης ότι οι δορυφόροι αυτοί θα έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής, περίπου πέντε χρόνια, λόγω της φθοράς που προκαλεί η ατμοσφαιρική αντίσταση στις χαμηλές τροχιές. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειάζεται συνεχής αντικατάσταση μεγάλου αριθμού δορυφόρων. Συνολικά, μέσα σε διάστημα 20 ετών, εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν περίπου 30.000 δορυφόροι, ώστε να παραμένουν μόνιμα ενεργοί οι 7.800 στο διάστημα.

Παρά το υψηλό κόστος, η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι το Golden Dome αποτελεί αναγκαία απάντηση στις αυξανόμενες απειλές από χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Βόρεια Κορέα και το Ιράν. Η Υπηρεσία Αμυντικών Πληροφοριών των ΗΠΑ έχει ήδη παρουσιάσει αναλύσεις που δείχνουν ότι οι αντίπαλες δυνάμεις επενδύουν ολοένα και περισσότερο σε υπερηχητικά όπλα, εξελιγμένους βαλλιστικούς πυραύλους και στρατιωτικές δυνατότητες στο διάστημα.

Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του σχεδίου. Το ίδιο το CBO αναγνωρίζει ότι ακόμη και μια τόσο δαπανηρή ασπίδα δεν θα μπορούσε να σταματήσει μια μαζική πυραυλική επίθεση από μεγάλες πυρηνικές δυνάμεις, όπως η Ρωσία ή η Κίνα. Αντίθετα, θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο απέναντι σε περιορισμένες επιθέσεις από μικρότερες χώρες.

Υπάρχουν επίσης φόβοι ότι η ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κούρσα εξοπλισμών. Αντίπαλες χώρες ίσως αυξήσουν ακόμη περισσότερο τα πυρηνικά τους οπλοστάσια, ή αναπτύξουν νέες τεχνολογίες ώστε να παρακάμπτουν τις αμερικανικές άμυνες. Το CBO προειδοποιεί ότι η στρατηγική ισορροπία θα μπορούσε να αποσταθεροποιηθεί σημαντικά.

Το σχέδιο θυμίζει σε πολλούς τη Στρατηγική Αμυντική Πρωτοβουλία (SDI) του Ρόναλντ Ρίγκαν τη δεκαετία του 1980, γνωστή και ως “Πόλεμος των Άστρων”. Και τότε οι ΗΠΑ επιχείρησαν να δημιουργήσουν ένα διαστημικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας, όμως το πρόγραμμα δεν υλοποιήθηκε ποτέ πλήρως, λόγω τεχνικών δυσκολιών και υπέρογκου κόστους.

Το αμφιλεγόμενο σχέδιο τέθηκε σε κίνηση

Σήμερα, όμως, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θεωρούν ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν κάνει πιο ρεαλιστική την ιδέα των διαστημικών αναχαιτιστών. Η Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ έχει ήδη αναθέσει συμβόλαια ύψους 3,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε 12 εταιρείες, για την ανάπτυξη σχετικών τεχνολογιών. Μεγάλες αμυντικές εταιρείες, όπως η Lockheed Martin, η Northrop Grumman και η Anduril εργάζονται ήδη πάνω σε πρωτότυπα συστήματα.

Αμερικανοί στρατιωτικοί υποστηρίζουν ότι η στρατιωτικοποίηση του διαστήματος είναι πλέον αναπόφευκτη, καθώς ανταγωνιστές των ΗΠΑ έχουν ήδη αναπτύξει αντιδορυφορικά όπλα και άλλες επιθετικές δυνατότητες στο διάστημα. Υποστηρίζουν, επίσης, ότι η προστασία των Αμερικανών πολιτών από σύγχρονες πυραυλικές απειλές αποτελεί εθνική προτεραιότητα.

Παρόλα αυτά, το μέγεθος του κόστους συνεχίζει να προκαλεί αντιδράσεις ακόμη και μέσα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι ίσως θα ήταν πιο αποτελεσματικό να επενδυθούν μικρότερα ποσά σε επίγεια αντιπυραυλικά συστήματα, τα οποία ήδη υπάρχουν και μπορούν να αντιμετωπίσουν αρκετές από τις σημερινές απειλές, χωρίς να απαιτείται ένα γιγαντιαίο δίκτυο δορυφόρων.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι το “Golden Dome” αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα και ακριβά αμυντικά προγράμματα στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Το αν θα καταφέρει τελικά να υλοποιηθεί, ή αν θα παραμείνει ένα υπερφιλόδοξο σχέδιο, όπως συνέβη με το πρόγραμμα “Star Wars” του Ρίγκαν, παραμένει ανοιχτό ερώτημα.