Η Ευρώπη των Βρυξελλών απέναντι στην Ευρώπη των λαών

Οι ελίτ των Βρυξελλών ζουν σε μια γνωσιολογική φούσκα που αυτάρεσκα αποκαλούν “κανονικότητα,” δηλαδή, επιτρέπει μόνο πληροφορίες, απόψεις και ενέργειες που επιβεβαιώνουν το αφήγημα των Βρυξελλών. Κυριαρχεί η γραμμική σκέψη του νεοφιλελευθερισμού που φαντασιωνόταν το “τέλος της ιστορίας,” σε αντίθεση με τη εμπειρία της ανθρώπινης ύπαρξης, που είναι μια “ιστορία χωρίς τέλος” με επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά (ακμή, παρακμή, εποχές, κύκλος ζωής).

H μόνη διέξοδος είναι η ολοκληρωτική κατεδάφιση της θεσμικής και γνωσιολογικής υποδομής του καθεστώτος των Βρυξελλών και των κυβερνήσεων που το υποστηρίζουν, και όχι η προσδοκία ότι η προχωρημένη δυσλειτουργία του θα το εξαναγκάσει σε εθελουσία αποχώρηση. Μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος είναι εγκλωβισμένο μεταξύ μοιρολατρίας και βολέματος, και δεν φαίνεται να το απασχολεί η εξεύρεση λύσης στο αδιέξοδο που δημιουργήθηκε με την ανοχή αν όχι τη συμμετοχή του. 

Μοιραία, το μέλλον της Ευρώπης συνοψίζεται σ΄ένα ερώτημα:  Είναι η πολιτισμική σήψη τόσο εμπεδωμένη στην ήπειρο που απλά δεν υπάρχουν αρκετοί πατριώτες για να κερδίσουν εκλογές;

Ψευδαίσθηση ευρωπαϊκής αυτοδιάθεσης

Οι αποστασιοποιημένες ευρω-ελίτ αδυνατούν να δουν τη συνολική εικόνα. Η ιδεολογία και το συμφέρον τους το καθιστούν δομικά ανέφικτο. Ενεργούν στα πλαίσια της αφοσίωσης τους στη διατλαντική τάξη, αγνοώντας εντελώς τη συστημική ζημιά που συσσωρεύεται έξω από το οπτικό τους πεδίο. Με τα σημερινά δεδομένα, τα τεκταινόμενα στην Ευρώπη καθορίζονται από δύο διατλαντικές ομάδες: 

Χρηματοπιστωτική ελίτ: Ο ορίζοντας της δεν είναι το έθνος-κράτος, ούτε η ίδια η ΕΕ, αλλά το αμερικανικό οικονομικό σύστημα στο οποίο είναι ενσωματωμένη. Χρηματοοικονομικοί γίγαντες (BlackRock, Vanguard) ελέγχουν πάνω από το 25% των ευρωπαϊκών επενδυτικών κεφαλαίων. Αυτό τους επιτρέπει να έχουν διαρθρωτικό έλεγχο και αποφασιστικές παρεμβάσεις. Η BlackRock δημοσίευσε “Oδικό χάρτη για αναπτυσσόμενες ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές”, δηλαδή, μια ξένη ιδιωτική εταιρεία συντάσσει την χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική της Ευρώπης.

Πολιτική ελίτ: Λειτουργεί σ’ ένα πιο ρηχό επίπεδο επιρροής. Όταν επαγγέλλεται ευρωπαϊκή αυτοδιάθεση (π.χ., ο Μακρόν ζητά «η Ευρώπη να απορρίψει την ευτυχισμένη υποτέλεια στις ΗΠΑ»), δεν οδηγεί στον διαρθρωτικό αναπροσανατολισμό της Ευρώπης, αφού κάτι τέτοιο δε συμφέρει τη χρηματοπιστωτική ελίτ. Είναι μια εικονική αυτοδιάθεση, που ο Καναδός πρωθυπουργός Κάρνεϊ χαρακτήρισε «αποδοχή υποταγής στις ΗΠΑ» (Davos2026). 

Στο Ευρωκοινοβούλιο και στη Κομισιόν κυριαρχεί ο “μέγας συνασπισμός των συγκεντρωτικών,” που θεωρεί την ατέρμονη ολοκλήρωση ως ανώτερη αξία από την εθνική αυτοδιάθεση. Αρμοδιότητες που, θεωρητικά, είναι κοινές μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών (εσωτερική αγορά, ενέργεια, ελευθερία λόγου, ασφάλεια, δικαιοσύνη) ασκούνται, στην πράξη, από την ΕΕ και μόνο.

Σχηματισμός μαζών και αντικείμενα άγχους

Τα τελευταία χρόνια την Ευρώπη ταλαιπωρεί το κοινωνικό φαινόμενο του “σχηματισμού μαζών.” Τα αδιέξοδα μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων (φοβίες, άγχη, ψυχαναγκασμοί) επιτείνονται: «Η κρίση ψυχικής υγείας κοστίζει στις ευρωπαϊκές οικονομίες 76 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως» (EuroNews). Οι ευάλωτοι πληθυσμοί εύκολα οδηγούνται σε ενστικτώδη μαζική ψύχωση και τυφλή αφοσίωση στο συλλογικό αφήγημα της κεντρικής εξουσίας των Βρυξελλών.

Αυτό γίνεται μέσω κατασκευασμένων αφηγημάτων που υποδεικνύουν στο κοινό τα αντικείμενα άγχους. Το “αφήγημα της Ναγιρά” έμεινε στην ιστορία σαν κλασική προπαγάνδα ανύπαρκτων εγκλημάτων πολέμου (MiddleEastWatch): «Ιρακινοί στρατιώτες έβγαλαν τα νεογνά από τις θερμοκοιτίδες, και τα πέταξαν στο κρύο πάτωμα να πεθάνουν». Στόχος του η διέγερση των συναισθημάτων του παγκόσμιου κοινού υπέρ του πολέμου του Κόλπου το 1991.

Όπως αποκάλυψαν οι NewYorkTimes, η εταιρεία στρατηγικής επικοινωνίας Hill & Knowlton πληρώθηκε για να σκηνοθετήσει την εμφάνιση της Ναγιρά σαν μια ηρωική νοσοκόμα, ενώ στη πραγματικότητα ήταν πλούσια Κουβετιανή που ζούσε στην Ουάσινγκτον. Μελετώντας τις αντιδράσεις του κοινού σε διάφορα αντικείμενα άγχους, η εταιρεία κατέληξε στο αφήγημα της θερμοκοιτίδας σαν το πιο αποτελεσματικό στην διέγερση των ανθρώπινων συναισθημάτων.

Με παρόμοια αφηγήματα (το πιο επίκαιρο, η ρωσοφοβία) επιτυγχάνεται η ιδεολογική ριζοσπαστικοποίηση του ευρωπαϊκού κοινού ώστε να θυσιάσει πρόθυμα το βιοτικό του επίπεδο (περικοπές κοινωνικής μέριμνας, αύξηση κόστους ζωής) προς χάρη του μιλιταρισμού. Σηματοδοτεί την ευρύτερη υλικοτεχνική και ψυχολογική οχύρωση της Δύσης σε μια διαρκή κατάσταση σύγκρουσης με διάρθρωση κυρώσεων ως μόνιμη συνθήκη πολέμου. 

Η τυφλή αφοσίωση στο συλλογικό αφήγημα μεγάλου τμήματος του εκλογικού σώματος το κάνει να χάνει την κριτική του σκέψη και να γίνεται βαθιά μισαλλόδοξο απέναντι στους διαφωνούντες, ανοίγοντας το δρόμο στον σύγχρονο ευρωπαϊκό ολοκληρωτισμό. Όταν το αφήγημα φτιάξει ένα συγκρουσιακό κλίμα, υπάρχουν πολλές επιλογές για να χειραγωγηθεί το κοινό συναισθηματικά, πολιτικά, οικονομικά. Ακόμη και άνθρωποι με υψηλό μορφωτικό επίπεδο τυφλώνονται εντελώς ως προς ορισμένα γεγονότα όταν έρχονται σε αντίθεση με την ιδεολογία στην οποία πιστεύουν. Για να διαπιστώσουν μια μέρα ότι η αλληλεγγύη τους με το συλλογικό αφήγημα σημαίνει έλλειψη αλληλεγγύης με τους συνανθρώπους τους.

Αντι-διπλωματία και μανιχαϊσμός 

Η Ευρώπη απέτυχε να αναπροσαρμοστεί με το ότι η εποχή της μονοπολικής ηγεμονίας έχει τελειώσει και η φθίνουσα ηγεμονία αδυνατεί να της προσφέρει πραγματική ασφάλεια. Η έλλειψη αναπροσαρμογής έχει κάνει ακόμη και ένα υποτελές ευρωπαϊκό κράτος να έχει τη ψευδαίσθηση ότι ανήκει στη “σωστή πλευρά της ιστορίας,” όταν στη πραγματικότητα δεν μπορεί καν να εγγυηθεί την επιβίωση του.

Οι οικολογικές δεσμεύσεις της Ευρώπης υποτάσσονται πλήρως στις απαιτήσεις της πολεμικής βιομηχανίας: «Αυξανόμενες στρατιωτικές δαπάνες θέτουν σε κίνδυνο τους κλιματικούς στόχους» (Nature). Η ΕΕ στηρίζει πολέμους που στοχεύουν την υλική υποδομή του αντιπάλου (ανατινάξεις αγωγών, βομβαρδισμοί διυλιστηρίων, σαμποτάζ πυρηνικών σταθμών) προκαλώντας σοβαρή περιβαλλοντική υποβάθμιση. Η πολεμική σύγκρουση είναι μια οικολογική πολιτική καμένης γης, παράγοντας ένα εντυπωσιακό μερίδιο των παγκόσμιων εκπομπών ρύπων. 

Ο ιδεολογικός μηχανισμός του μανιχαϊσμού (καλού-κακού, πολιτισμένου-βάρβαρου) νομιμοποιεί την αδιαλλαξία και τη βία. Είναι πολλοί, ιδιαίτερα στον Ευρωπαϊκό Βορρά, που θεωρούν τους εαυτούς τους ανώτερους από τον “υπόλοιπο” κόσμο, τρέφοντας βαθιά απέχθεια γι΄αυτόν. Δε διδάχθηκαν από τις μαύρες σελίδες της ιστορίας τους: Η στοχοποίηση κοινωνικών και θρησκευτικών ομάδων έχει ιστορικό προηγούμενο το ναζιστικό μανιχαϊσμό, που επίσης ξεκίνησε με τη στοχοποίηση συγκεκριμένων κοινωνικών και θρησκευτικών ομάδων και κατέληξε στη βιολογική εξόντωση τους.

Κοινωνική μηχανική

Η διαχειριζόμενη κατάρρευση της ελευθερίας λόγου επιτυγχάνεται χάρη στη πρόοδο της κοινωνικής μηχανικής (αλγοριθμική επιρροή, διαμόρφωση τεχνητής νοημοσύνης), που υπαγορεύει τι μπορεί να δει και να σκεφτεί το κοινό. Όταν ένα δημοψήφισμα δεν έχει το επιθυμητό για την ΕΕ αποτέλεσμα, η κοινωνική μηχανική χειραγωγεί το χώρο της πληροφορίας για ένα διάστημα, και το δημοψήφισμα επαναλαμβάνεται εκβιάζοντας το επιθυμητό αποτέλεσμα. 

Τι μπορεί να ελπίζει κανείς όταν οι ψηφοφόροι επιλέγουν ένα Ευρωκοινοβούλιο που τους επιβάλλει το ψευτο-δίλλημα: Είτε η Ευρώπη θα υπάρξει ως ένα ολοκληρωτικό ευρωπαϊκό υπερκράτος ή θα παραιτηθεί από οποιαδήποτε δυνατότητα συνεργασίας. Η προσέγγιση της “μεγαλύτερης συνοχής” προωθείται ως λύση στις αποτυχίες που η ίδια δημιουργεί (επίμονες οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές ανισορροπίες μεταξύ των κρατών μελών).

Διακρατική αλληλεγγύη, βαθύτερη συνεργασία και διαπολιτισμική επαφή γίνεται δύσκολο να διατηρηθούν, αφού όλες οι εξουσίες συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες που επιβάλλουν ολοένα και περισσότερο ιδεολογικά υποκινούμενες πολιτικές στα κράτη μέλη. Ελέγχουν τομείς που βάσει των ευρωσυνθηκών έπρεπε να παραμείνουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών (π.χ., οικογενειακό δίκαιο). 

Το πνευματικό, ηθικό και επιχειρηματικό δυναμικό της Ευρώπης των Βρυξελλών παραμένει ασφυκτικά περιορισμένο από την εκθετικά αυξανόμενη γραφειοκρατία και τις αντιφατικές πολιτικές που παράγει η ΕΕ. Ακόμη και αυτοί που υπερηφανεύονται για την προσωπική τους ολοκλήρωση διαπιστώνουν, αργά ή γρήγορα, ότι εκατομμύρια συνειδητοποιημένων ατόμων δεν συνθέτουν μια συνειδητοποιημένη κοινωνία. 

“Κανονικότητα” σημαίνει αποσύνδεση από την προγονική σοφία που απέκτησαν πραγματικοί άνθρωποι που αγωνίστηκαν για να χτίσουν τον πολιτισμό που κληρονόμησαν οι σημερινοί ευρωπαίοι. Απορρίπτεται η πραγματική εμπειρία της ανθρώπινης ιστορίας σαν μια επαναλαμβανόμενη διαδικασία, όπου νέες πολιτικές τάξεις και συστήματα αξιών δημιουργούνται διαρκώς, καλλιεργούνται, εξελίσσονται, κάποια διατηρούνται, άλλα εξαντλούνται. 

Η ιστορία δημιουργεί γενιές-οι γενιές δημιουργούν ιστορία

Η δυσφορία που εκπέμπουν τα παραπάνω δεν οφείλεται μόνο στη καταστροφική πολιτική της ΕΕ, αλλά και στο ότι η αντίληψη της πραγματικότητας από μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος είναι παραμορφωμένη σε σημαντικό βαθμό. Ζουν με ψευδαισθήσεις, που όμως εξαντλούνται και μαζί τους τελειώνει και η γενιά που τις δημιούργησε.

Στο ραντεβού με το πεπρωμένο, πολλοί ψηφοφόροι δεν ενοχλούνται από τα κακώς κείμενα, και δεν πείθονται να στηρίξουν τις αναγκαίες συστημικές αλλαγές. Δύσκολο να πειστεί κάποιος, όταν ο μισθός του εξαρτάται από το να μη πειστεί. 

Μόνη ελπίδα η ενδεχόμενη ανάδυση μιας γενιάς ψηφοφόρων που θα αλλάξει ριζικά τη διάθεση και τη συμπεριφορά της κοινωνίας, σφυρηλατώντας μια συλλογικότητα που θα εκλέξει πολιτικούς (τοπικές κυβερνήσεις και Ευρωκοινοβούλιο) που θα αντισταθούν στο συγκεντρωτισμό των Βρυξελλών, θα καταγγείλουν τους μηχανισμούς τους, θα αποδομήσουν τα συλλογικά αφηγήματα τους. Προτεραιότητές τους, να αποκατασταθεί η αυτοδιάθεση, το συλλογικό όφελος, η διαπολιτισμική συνεργασία, η μη υποταγή στις αγορές, το γνήσιο ενδιαφέρον για το περιβάλλον.

Γι’ αυτή τη συνειδητοποιημένη και με εσωτερική συνοχή κοινωνία, οι παραδόσεις των λαών θα αποτελέσουν γνωσιολογικά πλεονεκτήματα. Κάθε λαός θα μπορεί να επιλέξει τη δική του αναπτυξιακή λογική στηριγμένη στις παραδοσιακές αξίες και βάσεις γνώσεων του, τις οποίες θα αναβαθμίσει θεσμικά και με πολιτική σαφήνεια: Γιατί όπως είπε ο Τσώρτσιλ «Όσο πιο πίσω κοιτάς, τόσο πιο μπροστά θα δεις».