Η στρατηγική Hellscape της Ταϊβάν έχει να διδάξει πολλά την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, η οποία αντιμετωπίζει μια διαχρονική στρατηγική πρόκληση από την Τουρκία στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, η ιδέα μιας πολυεπίπεδης άμυνας βασισμένης σε φθηνά, αλλά πολυάριθμα μη επανδρωμένα μέσα, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αν και οι γεωγραφικές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά από εκείνες του Στενού της Ταϊβάν, υπάρχουν ορισμένες ομοιότητες: Για παράδειγμα – όπως ακριβώς η Ταϊβάν, η Ελλάδα καλείται να αντιμετωπίσει έναν πολύ μεγαλύτερο αντίπαλο, με περισσότερους ανθρώπινους και βιομηχανικούς πόρους.

Επομένως, Ελλάδα-Ταϊβάν καλούνται να διατηρήσουν την αποτρεπτική τους ισχύ απέναντι σε Τουρκία-Κίνα, δύο χώρες με σημαντικά μεγαλύτερο πληθυσμό και αμυντική βιομηχανία. Πάντως, η μαζική χρήση drones, αυτόνομων θαλάσσιων συστημάτων, αισθητήρων και πυραύλων ακριβείας θα μπορούσε να ενισχύσει την άμυνα των ελληνικών νησιών και να αυξήσει το κόστος οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας. Παράλληλα, η εμπειρία της Ταϊβάν υπογραμμίζει ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί· απαιτείται συνδυασμός ισχυρών ενόπλων δυνάμεων, κοινωνικής ανθεκτικότητας και αξιόπιστων συμμαχιών.

Η στρατηγική “Hellscape” της Ταϊβάν

Καθώς η ένταση γύρω από την Ταϊβάν συνεχίζει να αυξάνεται, αξιωματούχοι της νήσου αναζητούν τρόπους για να αποτρέψουν, ή να αντιμετωπίσουν μια πιθανή κινεζική εισβολή. Τα τελευταία χρόνια, μία από τις πιο πολυσυζητημένες ιδέες είναι η λεγόμενη στρατηγική “Hellscape” (Κόλαση), η οποία βασίζεται στη μαζική χρήση φθηνών, μη επανδρωμένων συστημάτων – αεροπορικών και ναυτικών drones, θαλάσσιων ναρκών και πυραύλων – ώστε να μετατραπεί το Στενό της Ταϊβάν σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο πεδίο μάχης για τις κινεζικές δυνάμεις.

Η λογική πίσω από αυτή τη στρατηγική είναι απλή. Η Κίνα διαθέτει συντριπτική στρατιωτική υπεροχή έναντι της Ταϊβάν και βρίσκεται μόλις 180 χιλιόμετρα μακριά από το νησί. Σε περίπτωση εισβολής, οι ΗΠΑ θα δυσκολεύονταν να επέμβουν άμεσα, καθώς θα εξαρτώντο από απομακρυσμένες βάσεις και αεροναυτικές δυνάμεις, που θα έπρεπε να επιχειρούν σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον. Για τον λόγο αυτό, ο διοικητής της αμερικανικής Διοίκησης Ινδο-Ειρηνικού, ναύαρχος Σάμιουελ Παπάρο, πρότεινε το 2024 μια προσέγγιση που θα στηριζόταν σε χιλιάδες μη επανδρωμένα συστήματα, ικανά να προκαλέσουν τεράστιες απώλειες σε έναν εισβολέα.

Οι υποστηρικτές της στρατηγικής αντλούν έμπνευση από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Εκεί, σχετικά φθηνά drones και πυραυλικά συστήματα κατάφεραν να προκαλέσουν σημαντικές απώλειες σε έναν ισχυρότερο αντίπαλο. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η Ταϊβάν θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο αμυντικό δίκτυο που θα δυσκόλευε τόσο πολύ μια κινεζική απόβαση, ώστε το Πεκίνο να αποθαρρυνόταν από το να επιχειρήσει την κατάληψη του νησιού.

Διαδοχικά επίπεδα άμυνας

Η στρατηγική προβλέπει τέσσερα διαδοχικά επίπεδα άμυνας. Το πρώτο θα λειτουργεί σε μεγάλη απόσταση από τις ακτές της Ταϊβάν και θα χρησιμοποιεί πυραύλους κατά πλοίων, επιθετικά drones μεγάλης εμβέλειας και μη επανδρωμένα σκάφη για να πλήττει τον κινεζικό στόλο, από τα πρώτα στάδια της επιχείρησης. Το δεύτερο επίπεδο, γνωστό ως “λασπωμένη ζώνη”, θα βασίζεται σε θαλάσσιες νάρκες που θα αναγκάζουν τα κινεζικά πλοία να κινούνται σε συγκεκριμένες διαδρομές, όπου θα γίνονται στόχος επιθέσεων από δεκάδες, ή εκατοντάδες drones.

Το τρίτο επίπεδο θα επικεντρώνεται στην τελική προσέγγιση προς τις ακτές. Καθώς τα αποβατικά σκάφη θα κινούνται προς τα σημεία απόβασης, θα βρίσκονται αντιμέτωπα με πυραύλους μικρότερης εμβέλειας, ρουκέτες και νέες επιθέσεις από drones. Τέλος, στην περίπτωση που κινεζικές δυνάμεις καταφέρουν να αποβιβαστούν, ένα τέταρτο επίπεδο άμυνας θα περιλαμβάνει χιλιάδες drones πρώτου προσώπου (FPV), τα οποία θα λειτουργούν συμπληρωματικά με το πυροβολικό και άλλες χερσαίες δυνάμεις.

Σε θεωρητικό επίπεδο, η στρατηγική φαίνεται ιδιαίτερα ελκυστική. Προσφέρει μια σχετικά οικονομική λύση απέναντι σε έναν πολύ ισχυρότερο αντίπαλο και αξιοποιεί τεχνολογίες που εξελίσσονται με μεγάλη ταχύτητα. Ωστόσο, η εφαρμογή της αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, τόσο στρατιωτικά, όσο και πολιτικά.

Το πρώτο πρόβλημα αφορά τον ίδιο τον στρατό της Ταϊβάν. Παρότι τα τελευταία χρόνια έχει αυξήσει τις επενδύσεις σε ασύμμετρα μέσα, η δομή των ενόπλων δυνάμεών της εξακολουθεί να βασίζεται σε παραδοσιακά οπλικά συστήματα. Η Ταϊβάν διαθέτει εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη, τεθωρακισμένα οχήματα, αντιτορπιλικά και υποβρύχια, αλλά πολύ περιορισμένο αριθμό drones και άλλων μη επανδρωμένων μέσων. Για να εφαρμοστεί πλήρως η στρατηγική Hellscape, θα απαιτούνταν μια ριζική αναδιοργάνωση του στρατεύματος και σημαντική μεταφορά πόρων από τα παραδοσιακά οπλικά συστήματα προς τις νέες τεχνολογίες.

Ταϊβάν: Εμμονή με τις πλατφόρμες

Μια τέτοια αλλαγή όμως δεν είναι εύκολη. Τα κράτη συχνά επενδύουν σε μεγάλα και εντυπωσιακά οπλικά συστήματα, όχι μόνο για στρατιωτικούς λόγους, αλλά και για λόγους κύρους. Για την Ταϊβάν, η ύπαρξη μαχητικών αεροσκαφών, πολεμικών πλοίων και άλλων συμβατικών μέσων αποτελεί επίσης μια συμβολική επιβεβαίωση της κρατικής της υπόστασης απέναντι στην Κίνα. Η αντικατάστασή τους από χιλιάδες μικρά drones θα απαιτούσε μια βαθιά αλλαγή στη στρατιωτική κουλτούρα και στη δημόσια αντίληψη για την άμυνα.

Ένα επιπλέον ζήτημα αφορά την τεχνολογική εξέλιξη του ίδιου του πεδίου μάχης. Όσο τα drones γίνονται φθηνότερα και αποτελεσματικότερα, τόσο αναπτύσσονται και συστήματα αντιμετώπισής τους. Η Κίνα επενδύει σημαντικά σε ηλεκτρονικό πόλεμο, παρεμβολές επικοινωνιών, κατευθυνόμενα ενεργειακά όπλα και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να εντοπίζουν και να καταστρέφουν μη επανδρωμένα μέσα. Αυτό σημαίνει ότι μια στρατηγική βασισμένη αποκλειστικά στα drones, ενδέχεται να χάσει μέρος της αποτελεσματικότητάς της, με την πάροδο του χρόνου.

Το δεύτερο πρόβλημα αφορά την ίδια την κοινωνία της Ταϊβάν. Ακόμη και αν οι πρώτες φάσεις της άμυνας αποτύγχαναν να σταματήσουν πλήρως μια κινεζική εισβολή, η στρατηγική προϋποθέτει ότι οι πολίτες θα συνέχιζαν να αντιστέκονται σε περίπτωση που ο κινεζικός στρατός κατάφερνε να δημιουργήσει προγεφυρώματα, ή να προελάσει προς την πρωτεύουσα Ταϊπέι.

Η εμπειρία από άλλες συγκρούσεις δείχνει ότι μια παρατεταμένη αντίσταση απαιτεί ισχυρή κοινωνική συνοχή και μεγάλη εμπιστοσύνη στις ένοπλες δυνάμεις. Έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στην Ταϊβάν το 2024 έδειξαν ότι οι πολίτες είναι πολύ πιο πρόθυμοι να πολεμήσουν, όταν πιστεύουν ότι ο στρατός τους μπορεί να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τη χώρα. Αντίθετα, όσοι θεωρούν ότι η άμυνα είναι ανεπαρκής, εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμοι να συμμετάσχουν σε μια μακροχρόνια αντίσταση.

Στρατηγική για πόλεμο φθοράς

Παράλληλα, η πολιτική πραγματικότητα της Ταϊβάν καθιστά δύσκολη την υιοθέτηση μιας τόσο ριζικής στρατηγικής. Τα δύο μεγαλύτερα πολιτικά στρατόπεδα διαφωνούν, όχι μόνο ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης της Κίνας, αλλά συχνά και ως προς το μέγεθος της απειλής που αυτή συνιστά. Η οικοδόμηση ενός σχεδίου, που ουσιαστικά θα μετατρέψει ολόκληρο το νησί σε ένα οχυρωμένο στρατόπεδο, θα απαιτούσε έναν βαθμό πολιτικής συναίνεσης, που σήμερα δεν φαίνεται να υπάρχει.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η στρατηγική Hellscape δεν σχεδιάστηκε για να εξασφαλίσει μια καθαρή στρατιωτική νίκη, αλλά κυρίως για να καταστήσει το κόστος μιας εισβολής απαγορευτικό. Πρόκειται ουσιαστικά για μια στρατηγική αποτροπής μέσω φθοράς. Το ερώτημα είναι κατά πόσο η κινεζική ηγεσία θα θεωρούσε πράγματι αυτές τις απώλειες αποτρεπτικές, εάν κρίνει ότι η πολιτική και στρατηγική αξία της επανένωσης με την Ταϊβάν υπερβαίνει το στρατιωτικό κόστος.

Επιπλέον, πολλοί Ταϊβανέζοι αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό το επιχείρημα ότι η Ουκρανία αποτελεί ιδανικό πρότυπο. Αν και το Κίεβο απέτρεψε μια γρήγορη ρωσική νίκη, το τίμημα υπήρξε τεράστιο: Εκατοντάδες χιλιάδες θύματα, εκτεταμένες καταστροφές και οικονομικές απώλειες εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Για πολλούς κατοίκους της Ταϊβάν, η προοπτική ενός πολέμου φθοράς, αντίστοιχου με εκείνον της Ουκρανίας, δεν αποτελεί ιδιαίτερα ελκυστικό σενάριο.

Το δίδαγμα για την Ελλάδα

Τελικά, η στρατηγική Hellscape αναδεικνύει τόσο τις δυνατότητες, όσο και τα όρια της τεχνολογίας. Τα drones μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την αμυντική ικανότητα της Ταϊβάν και να αυξήσουν το κόστος μιας κινεζικής εισβολής. Ωστόσο, από μόνα τους δύσκολα μπορούν να υποκαταστήσουν τις παραδοσιακές στρατιωτικές δυνάμεις, την πολιτική βούληση και τις διεθνείς συμμαχίες.

Για πολλούς αναλυτές, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ασφάλεια της Ταϊβάν εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών να λειτουργούν ως αποτρεπτική δύναμη απέναντι στην Κίνα. Η τεχνολογία μπορεί να συμπληρώσει αυτή την αποτροπή, αλλά δύσκολα μπορεί να την αντικαταστήσει.

Για την Ελλάδα, το βασικό δίδαγμα είναι ότι τα drones και τα αυτόνομα συστήματα δεν αποτελούν “μαγική λύση”, αλλά λύση πολλαπλασιαστής ισχύος. Όπως η Ταϊβάν εξακολουθεί να χρειάζεται την αμερικανική αποτροπή, έτσι και η Ελλάδα βασίζεται στον συνδυασμό εθνικής ισχύος, τεχνολογικής καινοτομίας και συμμαχιών. Το μέλλον της άμυνας πιθανότατα δεν θα ανήκει, ούτε αποκλειστικά στα παραδοσιακά οπλικά συστήματα, ούτε αποκλειστικά στα drones, αλλά σε μια ισορροπημένη σύνθεση των δύο.