Θα αναθεωρηθούν συνταγματικές διατάξεις και ποιες;

Η πρόταση συντάχθηκε από επιτροπή με επικεφαλής τον βουλευτή ΝΔ, Ευριπίδη Στυλιανίδη, αλλά παραδόξως στην επιτροπή της Βουλής, που θα επεξεργασθεί τις προτάσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματος, θα προεδρεύσει σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές πληροφορίες ο βουλευτής Μάκης Βορίδης. Στην επιτροπή μετέχουν εκπρόσωποι-βουλευτές των πολιτικών κομμάτων με εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο κατά αναλογία της δυνάμεως τους. 

Σύμφωνα με κυβερνητικές δηλώσεις, η επιτροπή θα ολοκληρώσει τις εργασίες της εντός της θερινής περιόδου και θα καταθέσει τις προτάσεις της, όποτε η Βουλή με απόλυτη πλειοψηφία 151 βουλευτών θα διαπιστώσει την ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος. Στη συνέχεια κατά την πρώτη φάση της διαδικασίας αναθεώρησης θα γίνει συζήτηση και ψηφοφορία κατά άρθρο των αναθεωρούμενων διατάξεων, που θα ολοκληρωθεί από την επομένη Αναθεωρητική Βουλή με συζήτηση και ψηφοφορία κατά άρθρο. Κατά κυβερνητικές πάλι πληροφορίες η πρώτη φάση της διαδικασίας αναθεώρησης θα ολοκληρωθεί μέχρι τις αρχές φθινοπώρου.

Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, που κατατέθηκε στη Βουλή μαζί με τις προτάσεις, αυτές διακρίνονται σε 4 ομάδες:

• οι ταυτοτικές διατάξεις διαμορφώνουν το πολιτικό Σύνταγμα της Ελλάδας προστατεύοντας το κεντρικό αξιακό πυρήνα της εθνικής και πολιτικής ταυτότητας,
• οι κοινωνικές διαμορφώνουν το κοινωνικό Σύνταγμα,
• οι θεσμικές εκσυγχρονίζουν το θεσμικό Σύνταγμα ενισχύοντας τη δομή των ελέγχων και ισορροπιών,
• οι αναπτυξιακές, που οριοθετούν το οικονομικό Σύνταγμα. 

Σύμφωνα με τη διαδικασία και τις πλειοψηφίες, που προβλέπονται από το άρθρο 110Σ., με απόφαση της Ολομέλειας της Βουλής μπορεί να αναθεωρηθούν διατάξεις του Συντάγματος, των οποίων από το Σύνταγμα επιτρέπεται η αναθεώρηση, όπως είναι οι περιλαμβανόμενες στη πρόταση της ΝΔ, χωρίς όμως να αποκλείεται η αναθεώρηση και άλλων, που θα προταθούν κατά τις εργασίες της παραπάνω επιτροπής.

Φυσικά για την αναθεώρηση κάθε άρθρου απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία, είτε κατά τη πρώτη φάση της διαδικασίας από τη παρούσα Βουλή, που οι προτάσεις της ΝΔ θα λάβουν τουλάχιστον 155 ψήφους, με ενδεχόμενο κάποιες να λάβουν 180 ψήφους, είτε κατά τη δεύτερη φάση της διαδικασίας από τη προσεχή Αναθεωρητική Βουλή, που αυτές που έλαβαν 150 ψήφους πρέπει να συγκεντρώσουν 180 ψήφους, αλλά αυτό είναι ζήτημα πολιτικών συγκυριών ή συναινέσεων, με δεδομένο ότι το προσεχές πολιτικό πεδίο είναι ακόμα θολό.

Ποιες διατάξεις μπορούν να αναθεωρηθούν

Κατά τη προσωπική μου γνώμη, οι διατάξεις που μπορεί να εξασφαλίσουν πολιτική συναίνεση και να αναθεωρηθούν τελικά είναι όποιες δεν θέτουν κανόνες στο μέχρι τώρα modus operandi των πολιτικών, όπως:

• η εισαγωγή του άρθρου 5Α για τη τεχνική νοημοσύνη και την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της
• αρθ.14-15 διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης,
• αρθ.16 για την αναγνώριση ΑΕΠ,
• αρθ.17 προστασία της περιουσίας και όχι μόνο της εμπράγματης, δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (Μέγα των εργολάβων κράτος) και η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς,
• αρθ.21 κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη,
• αρθ.24 λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής,
• αρθ.30 μόνο μια εξαετής θητεία για τον Προέδρο της Δημοκρατίας,
• αρ. 44 εισαγωγή κανόνων διενεργείας  δημοψηφισμάτων,
• αρθ.51 άσκηση εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο,
• αρθ.55 δικαίωμα εκλέγεσθαι στην ηλικία 21 ετών για τη γρήγορη πολιτική καριέρα των γόνων !!,
• αρθ.86 η άσκηση ανακριτικών πράξεων και ποινικής δίωξης κατά υπουργού να γίνεται από τον Εισαγγελέα Εφετών, ενώ καταργείται η προανακριτική επιτροπή της Βουλής, που διατηρεί το δικαίωμα άσκησης ποινικής δίωξης κατά υπουργού,
• αρθ.89 η με απόφαση της Βουλής ανάθεση ειδικών καθηκόντων σε δικαστές, αλλά δεν επιτρέπεται η συμμετοχή των δικαστών στη κυβέρνηση ή σε ανεξάρτητες αρχές πριν περάσουν τρία χρόνια από την αφυπηρέτηση τους,
• αρθ.90 η επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή χωρίς ανάμειξη της κυβέρνησης,
• αρθ. 97-99 καταργείται η εκδίκαση πολιτικών αδικημάτων από μικτά  ορκωτά δικαστήρια (θεσμός σε αχρησία) και το δικαστήριο αγωγών κακοδικίας ,
• αρθ.101Α η επιλογή Προέδρου και μελών Ανεξαρτήτων Αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή.

Αντίθετα, νομίζω ότι οι παρακάτω διατάξεις δεν είναι δυνατόν να πετύχουν την απαραίτητη πολιτική συναίνεση, γιατί μπορεί να υποκρύπτουν πολιτικές παγίδες:

• αρθ.29 η δυνατότητα θέσπισης νόμου, που ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος,
• αρθ. 41 καταργείται η διάλυση της Βουλής για εθνικούς λόγους, που θα γίνεται με δήλωση της κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής,
• αρθ.47 καταργείται η παροχή αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα με νόμο,
• αρθ.54 το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας,
• αρθ.56-57 προσδιορισμός κωλυμάτων και ασυμβιβάστων βουλευτών (με τη παρατήρηση ότι η μη άσκηση επαγγέλματος από βουλευτή, που θεσπίστηκε με την ΑΣ το 2001 καταργήθηκε με την ΑΣ το 2009 δηλαδή μονά-ζυγά δικά μας),
• αρθ.60 θέσπιση ασυμβιβάστου μεταξύ υπουργού και βουλευτή και ο θεσμός του αναπληρωτή βουλευτή (ρεπαντζής),
• αρθ.103 αξιολόγηση  δημοσίων υπαλλήλων με άρση της μονιμότητας, που αποτελεί ταμπού για τους πολιτικούς.

Νομίζω ότι το άρθρο 102, που ρυθμίζει θέματα ΟΤΑ με παροχή “νομοθετικής”εξουσίας στους ΟΤΑ για επιβολή τοπικών φόρων (rates) θα δημιουργήσει αξεπέραστα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα στους δημότες και δεν πρέπει να θεσπιστεί ως προς την επιβολή των φόρων.

Η δικαιοσύνη

Σχεδόν σε όλες τις χώρες  λειτουργεί Συνταγματικό Δικαστήριο, που ελέγχει κυρίως τη συνταγματικότητα των νόμων, η ίδρυση του οποίου θεωρείται για τη χώρα μας απαραίτητη, αλλά συνάντησε την αντίδραση του ΣΤΕ.

• Με το άρθρο 29 – Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο θα ελέγχει τις προϋποθέσεις συμμετοχής πολιτικού κόμματος στις εκλογές
• αρθ.77 – Παραπομπή ζητημάτων αντισυνταγματικότητας νόμων στο ΑΕΔ,
• αρθ.100- Πρόβλεψη αρμοδιότητας στο ΑΕΔ για προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας νομοσχεδίων, η απόφαση του οποίου παράγει δεσμευτικότητα για τον έλεγχο συνταγματικότητας δημιουργείται ένα μόρφωμα Συνταγματικού Δικαστηρίου, που μαζί με τις άλλες αρμοδιότητες του ΑΕΔ θα παράγει συνταγματικό έργο.

Με το από 11-02-2026 άρθρο μου είχα προτείνει όπως κατά την αναθεώρηση του Συντάγματος θεσπιστούν οι ως κατωτέρω χρήσιμες για τη λειτουργία της δικαιοσύνης και τον έλεγχο των δημοσιονομικών δαπανών διατάξεις:

• την αύξηση του ορίου αποχώρησης των δικαστών για μεν τους ανώτατους στα 70 έτη ηλικίας για δε τους λοιπούς στα 67,
• οι δικαστές να επιθεωρούνται και από δικαστικούς σχηματισμούς,
• να κατοχυρωθεί συνταγματικά και θεσπιστεί εκ νέου ο προληπτικός έλεγχος των δημοσιονομικών δαπανών από το Ελεγκτικό Συνέδριο με τη φρούδη ελπίδα, ότι κάποιο από τα πολιτικά κόμματα θα τα προτείνει κατά την αναθεωρητική διαδικασία.

Κλείνοντας με τη γενικότερη παρατήρηση ότι ο διάβολος κρύβεται στη λεπτομέρεια, που είναι οι συνταγματικοί νόμοι, που εκδίδονται άπαξ σε εκτέλεση συνταγματικής διάταξης (όπως ο νόμος ορίζει), με την οποία υλοποιούνται οι συνταγματικές επιταγές, σύμφωνα με τα πολιτικά συμφέροντα του τότε ισχυρού ή δεν εκδίδονται, όπως συμβαίνει με τη λαϊκή νομοθέτηση (αρθ.73παρ.6Σ), που ο εκτελεστικός νόμος δεν εκδόθηκε ακόμα.