Πετρέλαιο: Μετά την εξάντληση των στρατηγικών αποθεμάτων τί;

Η τρέχουσα κατάσταση: Η ζήτηση αργού πετρελαίου μειώνεται κατά 9% στην Κίνα, μέγεθος που αντιστοιχεί σε 1,5 εκατομμύρια αργού πετρελαίου ανά ημέρα, με τους καταναλωτές να στρέφονται στην ηλεκτροκίνηση, αλλά το βασικό ερώτημα της αγοράς αφορά το μέγεθος της ελλείπουσας προσφοράς που θα επανέλθει στην αγορά, μετά την λήξη της κρίσης στον Περσικό Κόλπο.

Οι Αμερικανοί καταναλωτές καταβάλλουν στο τρίμηνο Μαρτίου-Μαΐου επιπλέον $40 δισεκατομμύρια για βενζίνη, με τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ να μειώνονται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983. Στην γριφώδη προς το παρόν εξέλιξη της αγοράς, οι τιμές του αργού πετρελαίου δεν εκτινάσσονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, παρά το γεγονός ότι σοβεί η χειρότερη ιστορικά ανατροπή στην αγορά ενέργειας.

Η σχετική ηρεμία οφείλεται στο γεγονός ότι η αγορά εξακολουθεί να προσδοκά μία άμεση επίλυση του προβλήματος του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, όταν παράλληλα τα στρατηγικά αποθέματα παρέχουν ένα ανάχωμα ασφαλείας. Μάλιστα ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού πετρελαίου, η Κίνα δεν αγοράζει σε τιμές ημέρας (spot) και επιπλέον και όχι το λιγότερο, η καταστροφή της ζήτησης επιταχύνεται σε περιβάλλον αυξητικής τάσης των τιμών.

Πέραν του χάους της βραχυπρόθεσμης προσφοράς και των αντιφατικών σημάτων από τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή, οι αναλυτές διερωτώνται για το μέγεθος της καταστροφής στην τρέχουσα ζήτηση θα παραμείνει και μετά την ειρηνική διευθέτηση της κρίσης.

Το ζήτημα των στρατηγικών αποθεμάτων

Η υπερπροσφορά που αντιμετωπίζει η αγορά πριν από την έκρηξη του πολέμου στο Ιράν βοηθά προς το παρόν στην απομείωση των ανοδικών πιέσεων στις τιμές του αργού πετρελαίου, ενώ η κρίση εισέρχεται στον τέταρτο μήνα της. Όμως τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα, με εξαίρεση της Κίνας, εξαντλούνται με ταχύτατο ρυθμό και το ανάχωμα που σχηματίζουν διαβρώνεται συνεχώς, με συνέπεια το πραγματικό μέγεθος της απώλειας στην προσφορά να αναμένεται σύντομα να πλήξει την αγορά.

Με εξαίρεση την Κίνα, που συγκεντρώνει κατά το 2025, ένα απόθεμα της τάξης των 1,2 δισεκατομμυρίων βαρελιών, ο υπόλοιπος κόσμος, σύμφωνα με τα δεδομένα του ειδικού σε θέματα ενέργειας οίκου KPLER, εξαντλεί τα στρατηγικά του αποθέματα, με επιταχυνόμενο ρυθμό. Ο οίκος υπολογίζει αξιοποίηση 1,5 εκατομμυρίων βαρελιών ανά ημέρα από τις αρχές Μαΐου, που αυξάνονται σε 1,7 εκατομμύρια βαρέλια από τις αρχές Ιουνίου, μεταβολή που συνεπάγεται εντεινόμενη πίεση στα εναπομείναντα στρατηγικά αποθέματα.

Με τα στρατηγικά αποθέματα να μειώνονται, οι τιμές υπερβαίνουν το επίπεδο των $100 ανά βαρέλι για να επανέλθουν στην ζώνη των $92 έως $98 ανά βαρέλι, προδίδοντας μία είσοδο σε φάση αναμονής. Οι καταναλωτές στην Ασία υποχρεώνονται να περιορίσουν τις καταναλώσεις σε περιβάλλον απότομης ανόδου των τιμών και κυβερνητικών μέτρων μείωσης της κατανάλωσης καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης της εβδομάδας τεσσάρων ημερών εργασίας, αλλά και τηλεργασίας, όπως κατά την περίοδο της υγειονομικής κρίσης. Όμως και οι καταναλωτές στη Ευρώπη και στις ΗΠΑ περιορίζουν την ζήτηση, λόγω των αυξημένων τιμών στα πρατήρια, αλλά και στα εισιτήρια των αεροπορικών εταιρειών.

Στις ΗΠΑ η σωρευτική αύξηση του κόστους της βενζίνης από την έναρξη των επιχειρήσεων στο Ιράν την 1η Μαρτίου επιβαρύνει με $40 δισεκατομμύρια τους καταναλωτές. Σύμφωνα με επικεφαλής των αναλυτών της αγοράς του αργού πετρελαίου της Gasbuddy Patrick De Haan, επιπλέον ποσά της τάξης των $400 έως $600 εκατομμυρίων ανά ημέρα τους τελευταίους τρείς μήνες πιέζουν σχεδόν αφόρητα τους Αμερικανούς. Ταυτόχρονα, όπως αποκαλύπτει ο De Haan, τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ φθάνουν στο κατώτατο επίπεδο του Αυγούστου του 1983, επίπεδο που δεν παρατηρείται άλλη φορά από το 1977, όταν η κυβέρνηση αποφασίζει τον σχηματισμό στρατηγικών αποθεμάτων.

Η καταστροφή της ζήτησης

Με το αυξανόμενο κόστος να απειλεί τους καταναλωτές, οι αγορές καυσίμων αντιμετωπίζονται με νέο πρίσμα και με την συνεχή μείωση των αποθεμάτων, οι τιμές τείνουν να διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα. Όμως η καταστροφή της ζήτησης προς το παρόν αντισταθμίζει σε ένα βαθμό τις αυξήσεις τιμών. Η απροθυμία της Κίνας να προβαίνει σε αγορές με τιμές ημέρας (spot), βασίζεται στο γεγονός ότι διατηρεί την πολυτέλεια να αξιοποιεί τουλάχιστον επί ένα τετράμηνο ακόμα τα τεράστια αποθέματά της.

Οι στρατηγικοί αναλυτές της αγοράς αργού πετρελαίου της J. P. Morgan, Natasha Kaneva, Lyuba Savinova και Artem Fakhretdinov, προσδιορίζουν την μείωση της κατανάλωσης καυσίμων κατά την διάρκεια των τελευταίων τριών μηνών στην Κίνα στο 9% λόγω ηλεκτροκίνησης, μέγεθος που αντιστοιχεί σε 1,5 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα. Όπως παρατηρούν, η μείωση έρχεται απότομα, απροσδόκητα και χωρίς να προκαλεί ανατροπές στην εγχώρια αγορά, προδίδοντας πως η χώρα προχωρεί αθόρυβα σε μία οικονομική επιλογή, που κυριολεκτικά παραμένει απαρατήρητη.

Οι καταναλωτές στον υπόλοιπο κόσμο υιοθετούν ανάλογες οικονομικές επιλογές, δαπανώντας μικρότερα ποσά για καύσιμα, ενώ αυξάνονται από την άλλη πλευρά οι αγορές ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Ασία και στην Ευρώπη. Οι Αμερικανοί καταναλωτές, αν και δεν στρέφονται προς την ηλεκτροκίνηση λόγω έλλειψης κινήτρων από το ομοσπονδιακό δημόσιο, περιορίζουν τις μετακινήσεις τους και αξιοποιούν περισσότερο μέσα μαζικής μεταφοράς, πιστοποιώντας πως οι υψηλότερες τιμές βενζίνης σε σχέση με τη προηγούμενη τετραετία, προκαλούν μεταβολή της καταναλωτικής συμπεριφοράς.

Το μεγαλύτερο ερώτημα για τους αναλυτές και την αγορά του αργού πετρελαίου αφορά το γεγονός του εάν και κατά πόσον σε μεσοπρόθεσμο έως μακροπρόθεσμο ορίζοντα η ζήτηση πρόκειται να επιστρέψει στα προ της κρίσης επίπεδα, ή εάν οι κυβερνήσεις και οι σχεδιαστές πολιτικής θα στρέψουν τους καταναλωτές στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και στον εξηλεκτρισμό, για να μην αιφνιδιασθούν από την επόμενη γεωπολιτική κρίση και τα πλήγματα στο αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Μειώνονται τα στρατηγικά αποθέματα… 

Μάλιστα οι αναλυτές στον τομέα της ενέργειας της J. P. Morgan, στην πρόσφατη έρευνά τους διερωτώνται εάν και κατά πόσον ο κόσμος έχει την δυνατότητα να λειτουργήσει με μείωση των προμηθειών αργού πετρελαίου κατά 10%. Προς παρόν πάντως διαφαίνεται ότι δεν υπάρχουν άλλες επιλογές και με τα Στενά του Ορμούζ σε καθεστώς αποκλεισμού, τα στρατηγικά αποθέματα μειώνονται σε επικίνδυνα πλέον επίπεδα. Κατά συνέπεια οι καταναλωτές σε διεθνές επίπεδο εγκαταλείπουν τα καύσιμα και στρέφονται στην ηλεκτροκίνηση, ή μειώνουν τις μετακινήσεις τους, περιορίζοντας ταυτόχρονα και τις ανάλογες αεροπορικές.

Όσον θα επιμηκύνεται η διάρκεια της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, τόσον θα επιδεινώνονται οι ανατροπές στην πλευρά της προσφοράς, εξαναγκάζοντας τις κυβερνήσεις σε μόνιμες και συγκροτημένες προσπάθειες να αποφύγουν την εξάρτησή τους από το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Μέσης Ανατολής. Από την άλλη πλευρά η μερική καταστροφή της ζήτησης, που αρχικά αποτελεί απλώς μία αντίδραση στην κρίση, ίσως εξελιχθεί σε μόνιμη μείωση της κατανάλωσης.

Παράλληλα η υποχώρηση της ζήτησης ενισχύει προς το παρόν την ύπαρξη ορίων στην άνοδο των τιμών και οι αναλυτές στην αγορά αγαθών της Goldman Sachs, στην τελευταία ενημέρωση των επενδυτών εκτιμούν πως η μείωση της κατανάλωσης λόγω των υψηλών τιμών, μετριάζει το πλήγμα από τους φυσικούς περιορισμούς των αγορών αργού πετρελαίου. Όμως τα στρατηγικά αποθέματα εξαντλούνται ταχύτατα και ακόμα και η Κίνα αρχίζει να χρησιμοποιεί τα δικά της, οπότε η προσφυγή της σε αναζήτηση μεγαλύτερων όγκων τους επόμενους μήνες θα οδηγήσει τιμές σε υψηλότερα επίπεδα κατά την θερινή περίοδο, όταν θα συνδυασθεί και με την εμφάνιση πραγματικών ελλειμμάτων.