Με αφορμή την αποχώρηση του Κοκοτσάκη από το κόμμα Καρυστιανού

Για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ ήταν σαφές εξαρχής ότι στο μυαλό της Καρυστιανού δεν ήταν ποτέ η οργάνωση ενός λαϊκού κινήματος “από τα κάτω” για τη διεκδίκηση της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης στη χώρα. Αυτό που είχε στο νου της, όσο κι αν προσπαθούσε να το κρύψει με την χρήση του όρου “κίνημα”, ήταν η μετάφραση του ζωντανού, αυθόρμητου, ανοργάνωτου λαϊκού κινήματος υποστήριξης των αιτημάτων απόδοσης δικαιοσύνης για την υπόθεση των Τεμπών, σε πιθανούς καταμετρήσιμους ψήφους. Συνεπώς, στόχος ήταν η ίδρυση ενός ακόμα πολιτικού φορέα, όπου οι πολίτες θα ανέθεταν την “σωτηρία” τους.

Αρκετοί επίδοξοι πολιτευτές ή αφελείς ρομαντικοί, ίσως πλανεμένοι στην αρχή, “είδαν φως και μπήκαν”. Τώρα ορισμένοι μάλλον δεν βλέπουν αρκετό φως και έχουν αρχίσει να βγαίνουν (ίσως δεν τους δόθηκαν εγκαίρως από το στενό κονκλάβιο πόστα, εγγυήσεις και αρμοδιότητες). Ωστόσο, υπενθυμίζουμε ότι πριν την ίδρυση του κόμματος είχαμε ήδη επισημάνει σαφώς ότι δεν επρόκειτο περί “κινήματος”, αλλά περί ενός ακόμα πολλά ή λίγα υποσχόμενου κόμματος. Θυμίζουμε λοιπόν τι είχαμε σημειώσει (SLpress.gr, 11/01/26) αναφορικά με “της Μαρίας την ποδιά όπου σφάζονταν παλικάρια…”

Πολλοί απλοϊκά σκεπτόμενοι άνθρωποι  πιστεύουν πως η ηγετική ιδιότητα εμπεριέχεται στο πρόσωπο, στη φυσιογνωμία, στο ψυχοπολιτικό προφίλ, στην ίδια τελικά την προσωπικότητα του ηγέτη, είτε αυτός εμφανίζεται σαν βασιλιάς, είτε ως ελέω λαού και εκλογών αρχηγός, που οφείλει βέβαια να δημιουργήσει ο ίδιος τις συνθήκες που θα του ανοίξουν το δρόμο για την ηγεσία.

Όμως, στην πραγματικότητα, η ηγετική ιδιότητα και η όποια ισχύς ή αδυναμία του ηγέτη, προκύπτουν πάντα από τη σχέση του με τους άλλους (την αγάπη ή τον φόβο που εμπνέει, τα συμφέροντα, τις επιδιώξεις κλπ. του κόσμου, δηλαδή της ομάδας, της φυλής, του λαού κλπ.). Προκύπτουν συνεπώς, από μια σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους που αναζητούν μια ηγετική φυσιογνωμία για να εκφραστούν πολιτικά και ενδεχομένως να επικρατήσουν των αντιπάλων τους.

Ο ηγέτης

Ο ηγέτης καθίσταται ηγέτης μόνο εξαιτίας του γεγονότος ότι τα συμφέροντα, τα οράματα, οι αγωνίες και οι προλήψεις εκατομμυρίων ανθρώπων αντανακλώνται στο πρόσωπό του κι αυτός έχει την πραγματική δυνατότητα να λειτουργήσει απέναντί τους σαν ο διαμορφωτικός-συνθετικός καθρέπτης που χρειάζονται. Όταν οι σχέσεις αυτές μεταβληθούν από τις εξελίξεις ή αποκτήσουν ρωγμές, τότε ο ηγέτης αποδομείται εκ των πραγμάτων. Άλλοτε μετατρέπεται ταχύτατα σε μια ταλαίπωρη και αμφισβητήσιμου κύρους μετριότητα, συνεπώς, παραμερίζεται ως “ανεπαρκής”. Άλλοτε εξορίζεται, αμφισβητείται ή και δολοφονείται ως επικίνδυνος για τα συμφέροντα κάποιων άλλων ισχυρών.

Η σημερινή καταρρέουσα ελληνική κοινωνία ή μάλλον ένα σημαντικό τμήμα της, που είναι αηδιασμένο από την πολύπλευρη, πολιτική, οικονομική, πολιτισμική και δημογραφική κρίση της χώρας, από την μαφιοποίηση του καθεστώτος, καθώς και από την ανικανότητα του κοινοβουλευτικού συστήματος να διαχειριστεί τις τύχες και τα πεπρωμένα του ελληνικού λαού, ψάχνει εναγωνίως: α) τις ιστορικές πηγές της κακοδαιμονίας και β) κάποιες διεξόδους στα χρόνια, όλο και πιο επείγοντα προβλήματα, η λύση των οποίων συνδέεται με την επιβίωση των λαϊκών στρωμάτων και την πραγματική υπαρξιακή αγωνία τους.  

Η ιδεολογική μετάλλαξη της Αριστεράς και η ένταξή της στο μετανεωτερικό, κοινωνιακό (και όχι πλέον κοινωνικό-ταξικό) αφήγημα του ατομοκεντρικού δικαιωματισμού, κοσμοπολιτισμού και εθνομηδενισμού συνέβαλε στη σταδιακή αύξηση του ποσοστού των πολιτών που σε όλο το δυτικό κόσμο αποστασιοποιήθηκαν από τις παραδοσιακές, δημοκρατικές διαδικασίες των εκλογών και προτίμησαν την ιδιώτευση. Έτσι, ο περιβόητος “καημός της Ρωμιοσύνης”, ως συλλογική συνείδηση, κοντεύει να γίνει “παιχνίδι στα χέρια των μεγάλων παιδιών”. Έχει, λοιπόν, μεταφερθεί στην τρέχουσα συζήτηση περί του ιστορικά αναγκαίου, σχεδόν μεσσιανικού ηγετικού προφίλ που “μας έλλειψε”, ή που μας χρειάζεται, για να συμπληρωθεί η ημιτελής επανάσταση του 1821 και το συλλογικό όραμα της ανεξαρτησίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και  πολιτικής ελευθερίας.

Συνοπτικά, με ευθύνη των Μεγάλων Δυνάμεων και των κοτζαμπάσηδων που κατά την εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση έβαλαν τα ταξικά συμφέροντά τους πάνω από τα λαϊκά και τα εθνικά, μας έλειψε –όπως λέει το αφήγημα– ένας ηγέτης του διαμετρήματος του Καποδίστρια. Στην ομώνυμη ταινία που έσπασε ταμεία και έχει ενοχλήσει τους γνωστούς, βλαχοκοσμοπολίτικους, εθνομηδενιστικούς κύκλους), ο Σμαραγδής δείχνει ότι ο “Μπαρμπα-Γιάννης” του φτωχού ελληνικού λαού, θυσιάστηκε χωρίς να ολοκληρώσει το πολιτικό του πρόγραμμα.

Τι απαιτούν οι καιροί

Σχεδόν δύο αιώνες μετά, τίθεται πάλι το ερώτημα που αφορά πλέον το παρόν και το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας: Ποιος έχει σήμερα το συγκινησιακά φορτισμένο “αντισυστημικό” ηγετικό προφίλ και ταυτόχρονα την επιμονή και τα επικοινωνιακά χαρίσματα που απαιτούν οι σημερινές ιστορικές περιστάσεις, για να εμπνεύσει τον ενθουσιασμό και να πλαισιώσει τον συλλογικό εαυτό του πολιτισμικά εξαντλημένου, πολιτικά και κοινωνικά διχασμένου και απογοητευμένου ελληνικού λαού; Ποιος μπορεί να δώσει ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο και αξιοπρέπεια στην καθημερινότητα της ρημαγμένης ελληνικής κοινωνίας;

Ποιος δηλώνει απερίφραστα την άρνησή του να συμβιβαστεί με το κατεστημένο πολιτικό σύστημα και την άδικη δικαιοσύνη του; Ποιος διαθέτει την αμεσότητα της έκφρασης κατά την εκφορά ενός λόγου πολιτικού, τουλάχιστον ως προς το όραμα της αποκατάστασης της δημοκρατίας, παρά τις όποιες ελλείψεις ή ανεπάρκειές του στα επιμέρους ζητήματα; Μα προφανώς, η Καρυστιανού, που ως μητέρα αδικοχαμένου παιδιού ενσαρκώνει στη συνείδηση εκατομμυρίων Ελλήνων την κραυγή της απόγνωσης, τη δήλωση “δεν έχω οξυγόνο”, την απόφασή της να διορθώσει τα πράγματα.

Θα έλεγε, λοιπόν, κανείς πως γύρω από την εμβληματική, “μητρική” φυσιογνωμία της Καρυστιανού, που εκφράζει το αίτημα δικαιοσύνης εκ μέρους του “κινήματος των Τεμπών”, οι περιστάσεις είναι ιδιαιτέρως ευνοϊκές για την ανάπτυξη ενός παλλαϊκού κινήματος για τη δικαιοσύνη και τη δημοκρατία. Κατά μείζονα λόγο, επειδή το υπαρξιακής σημασίας κίνημα του αγροτικού και κτηνοτροφικού κόσμου αγωνίζεται για το αυτονόητο δικαίωμά του να παράγει εγχώρια τρόφιμα και να μην καταστρέφεται από τις πολιτικές της ΕΕ που πριμοδοτούν τις εισαγωγές τροφίμων από τη Λατινική Αμερική, αλλά και την εντομοφαγία.

Η αβεβαιότητα για το μέλλον των ευρωπαϊκών λαών ενισχύεται από την πολεμική αντιρωσική υστερία με όρους πολιτικοστρατιωτικούς και πολιτισμικούς που θυμίζουν έντονα και αποτελούν προεκτάσεις της ιστορικής, δυτικοευρωπαϊκής εχθρότητας κατά της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Διότι, χρήματα για την επιδότηση του καθεστώτος Ζελένσκι προφανώς βρίσκονται. Οι ηγεμονεύουσες αστικές τάξεις της Ευρώπης, άλλωστε, είναι τόσο στραμμένες στη στρατιωτική ενοποίηση της ΕΕ, που δηλώνουν ότι στην Ευρώπη σήμερα “δεν μιλάει ο Μπετόβεν ή ο Μπαχ, αλλά τα όπλα”!

Αντίθετα, οι επιδοτήσεις της εγχώριας αγροτικής παραγωγής, όταν δεν τρώγονται από τις συμμορίες των διαφόρων ΟΠΕΚΕΠΕ, αποτελούν ένα βάρος που “δεν αντέχουν οι προϋπολογισμοί”! Έτσι, στην Ελλάδα, η κυβέρνηση όχι μόνο σφάζει τα κοπάδια με το πρόσχημα της ευλογιάς, αλλά και προσπαθεί με κάθε τρόπο να απομονώσει κοινωνικά τους αγωνιζόμενους αγρότες, να τους διασπάσει, επιδοτώντας επιλεκτικά ορισμένες περιφέρειες, να τους τρομοκρατήσει με διώξεις και πρόστιμα.

Κεφάλαιο Καρυστιανού: Κίνημα ή κόμμα

Ωστόσο, το “κίνημα των Τεμπών”, μέχρι σήμερα τουλάχιστον, δεν φάνηκε να συν-κινείται (κυριολεκτικά και μεταφορικά) με το αγροτοκτηνοτροφικό κίνημα. Προφανώς, παρά τις κινηματικές εξαγγελίες του, τείνει μονόπλευρα στην ίδρυση του κόμματος Καρυστιανού. Προς αυτήν την κατεύθυνση εξάλλου ωθούν συστηματικά τον αντι-συστημικό του δυναμισμό, όχι μόνο όλα τα παραδοσιακά συστημικά μέσα (δημοσιογραφικά και πολιτικά), αλλά και οι διάφοροι “συνομιλητές” και οι “σοφοί σύμβουλοι” της Καρυστιανού.

Όλοι εκείνοι δηλαδή που δεν την θέλουν καθόλου λαοπρόβλητη “Κυρά Μαρία” (στην προέκταση του “Μπαρμπα-Γιάννη” Καποδίστρια), αλλά ηγετική φυσιογνωμία ενός νέου κόμματος που θα επιτρέψει στους ίδιους να “τρουπώσουν” στο σύστημα που καταγγέλλουν. Αρχικά, ως βουλευτές. Ίσως, ποιος ξέρει, αργότερα, και ως υπουργοί… Κάποιος μάλιστα από τους υποψήφιους παρατρεχάμενους που αλληλοσπρώχνονται στους διαδρόμους, δήλωσε πως η Καρυστιανού είναι “από μηχανής Θεός”… Για όλους αυτούς τους δήθεν αντισυστημικούς, “ιδεαλιστές” και πραγματιστές, “δεξιούς” και “αριστερούς”, η Καρυστιανού είναι το όχημα για την εκπλήρωση  των προσωπικών τους φιλοδοξιών. Σε αυτές τις συνθήκες, αντί μιας λαοφιλούς “Κυρά Μαρίας” στο πλαίσιο ενός παλλαϊκού κινήματος αμφισβήτησης, το εγχείρημα κινδυνεύει να καταλήξει σε μια ακόμα πολιτικά “κουτσή Μαρία” του Κοινοβουλίου…

Όπως ξέρουμε από την ιστορία, η εμπιστοσύνη και η υποστήριξη που δείχνει το πλήθος είναι δίκοπο μαχαίρι. Οι άνθρωποι όσο δύσκολα γοητεύονται, τόσο εύκολα απογοητεύονται. Η ιδεολογική και πολιτική ανομοιογένεια ενός εν δυνάμει κοινωνικού κινήματος για τη δικαιοσύνη, αντί να κινητοποιήσει τη λαϊκή βάση του και να συντονιστεί με τα ζωντανά κοινωνικά κινήματα “από τα κάτω”, μετατρέπεται εκ των άνω και όπως-όπως σε κόμμα. Αυτό θα καταστήσει το νέο κόμμα εσωτερικά ασταθές και θνησιγενές. Θα πρόκειται για κόμμα, στο οποίο οι πολίτες, ως ψηφοφόροι πλέον, θα αναθέτουν την “σωτηρία” ή έστω την επίλυση των προβλημάτων τους.

Κάτι που σε τελευταία ανάλυση θα λειτουργήσει στο δημοκρατικό πατριωτικό χώρο διχαστικά και εκτονωτικά – κάπως όπως το “αριστερό” εγχείρημα γύρω από τον αμερικανόφερτο Κασσελάκη ή τον κεντροαριστερό Θεοδωράκη με το “Ποτάμι” του. Άλλωστε, το πρόβλημα επιλογής των στελεχών του υπό κόμματος παραμένει ακανθώδες: Πως και μέσα από ποιες διαδικασίες θα επιλεγούν οι πολιτικά “άφθαρτοι” που θα διαμορφώσουν το πρόγραμμα του νέου κόμματος; Και τι θα περιέχει άραγε αυτό το πρόγραμμα;

Το ασαφέστατο πολιτικό στίγμα του υπό διαμόρφωση σχηματισμού, με τις αερολογίες “περί φροντίδας” στις ευπαθείς ομάδες, αλλά και η επίμονη σιωπή γύρω από τα θέματα που ενέχουν συγκρουσιακή κοινωνιοπολιτική δυναμική. Τέτοια θέματα είναι π.χ. το αίτημα της μείωσης άμεσων και έμμεσων φόρων, της αύξησης της παραγωγής και της εξασφάλισης της διατροφικής επάρκειας, ενδεχομένως με μέτρα προστατευτισμού, της βελτίωσης των μισθών και της κατάργησης κάθε μορφής εντατικοποίησης της απλήρωτης εργασίας, το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης, το ζήτημα των σχέσεων της χώρας με ΝΑΤΟ και ΕΕ κλπ.

Η σιωπή επιτρέπει στη ρητορική της κάθαρσης να ακουστεί από χιλιάδες ανθρώπους χωρίς “παράσιτα”! Ωστόσο, η Καρυστιανού θα έκανε μεγάλο λάθος αν υπερτιμούσε τις κοσμοπλημμύρες για το θέμα των Τεμπών ή τα ποσοστά που της δίνουν οι δημοσκοπήσεις. Δεν αποτελούν ασφαλές πολιτικό έρεισμα. Ούτε ένα μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας θα αρκούσε προφανώς από μόνο του για να επιλύσει συσσωρευμένα προβλήματα. Ωστόσο, μια παλλαϊκή κινητοποίηση που θα έβαζε φρένο στους σχεδιασμούς του καθεστώτος ή θα το ανέτρεπε, θα ήταν ένα πρώτο βήμα για τη ριζική αλλαγή πορείας επί του σημερινού καταστροφικού μονόδρομου. Το κόμμα της μοιάζει δυστυχώς να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.