Ανεβαίνει πίστα ο πόλεμος στην Ουκρανία

Την ίδια μέρα και τρεις μέρες μετά την αιφνιδιαστική επίσκεψη στη Μόσχα του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, οι ρωσικές Στρατηγικές Πυραυλικές Δυνάμεις πραγματοποίησαν επιτυχημένη εκτόξευση διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου από το κοσμοδρόμιο Plesetsk προς το πεδίο δοκιμών Kura. Ήταν σύμπτωση ή απάντηση σε κάποια απειλή;

Ο πυρηνικός φόβος του Κάρλσον εδράζεται στην δήλωση που είχε κάνει ο Τραμπ τον Απρίλιο, σύμφωνα με την οποία, αν η Τεχεράνη δεν αποδεχόταν τις αμερικανικές απαιτήσεις «ένας ολόκληρος πολιτισμός» θα μπορούσε να πεθάνει εκείνο το βράδυ. Το σχετικό τελεσίγραφο απορρίφθηκε τότε από τους Ιρανούς και ευτυχώς δεν ακολούθησε το αδιανόητο.

Όμως, στο αδιέξοδο που έχουν φθάσει οι ΗΠΑ σε αυτόν το πόλεμο, το δραματικό του κόστος και η κατάρρευση της δημοτικότητας του προέδρου δυο μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές, δεδομένου του χαρακτήρα του, μπορεί να τον οδηγήσουν σε ακρότητες. Άλλωστε, η αμερικάνικη θεωρία για τη Χιροσίμα σύμφωνα με την οποία η ατομική βόμβα ρίχτηκε για να σταματήσει τον πόλεμο εξακολουθεί να είναι στη βιβλιοθήκη των δυνατοτήτων. Για όσους δεν κατάλαβαν τότε, επανέλαβαν το έγκλημα στο Ναγκασάκι. Ίσως ο Ράτκλιφ να πήγε γι’ αυτό στη Μόσχα, για “να κόψει αντιδράσεις”.

Σε κάθε περίπτωση, η εννιάωρη επίσκεψή του στη Μόσχα με το C-17A Globemaster III στις 25 Αυγούστου, για να συναντήσει τους Ρώσους αρχηγούς της FSB Αλεξάντρ Μπορτνίκοφ και της SVR Σεργκέι Ναρίσκιν, έγινε με τρόπο που προκάλεσε θόρυβο και σασπένς. Το κυρίαρχο αφήγημα είναι πως πήγε στη Μόσχα για να αποτρέψει μια ρωσική εισβολή στις Βαλτικές, ή ένα χτύπημα σε νατοϊκή χώρα, κατά τον ίδιο τρόπο που είχε πάει ο Γουίλιαμ Μπερνς το 2021 για να αποτρέψει την εισβολή στην Ουκρανία.

Αν αυτός ήταν ο στόχος της επίσκεψης προφανώς θα συνοδεύτηκε με κάποια δήλωση-όριο της Ουάσιγκτον, μπορεί όμως και όχι. Στο επικοινωνιακό επίπεδο, υπάρχει εδώ και αρκετές βδομάδες μια σαφής σκλήρυνση της στάσης των ΗΠΑ έναντι της Ρωσίας. Η Μόσχα ζητά τη διακοπή της παροχής πληροφοριών στο Κίεβο ως μέσο πίεσης προς τις ουκρανικές αρχές, προκειμένου να αποδεχθούν τους “όρους του Άνκορατζ” για την ειρηνευτική διευθέτηση. Υπήρξαν και πληροφορίες για τη δυνατότητα νέας συνάντησης Τραμπ-Πούτιν.

Οι Βρετανοί, οι Γάλλοι και το ΝΑΤΟ

Πάντως, είτε ο Ράτκλιφ προειδοποίησε για κάτι τη Μόσχα είτε όχι, δυο μέρες μετά, την Πέμπτη, 27 Αυγούστου 2026, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, απείλησε ανοιχτά τη Βρετανία, τονίζοντας πως η Ρωσία μπορεί να πλήξει βρετανικούς στρατιωτικούς στόχους τόσο εντός όσο και εκτός της Ουκρανίας. Αιτία για αυτή την απειλή είναι η απόφαση της Βρετανίας, μαζί με την Γαλλία, να μοιραστεί με την Ουκρανία διαβαθμισμένη τεχνολογία έτσι ώστε το Κίεβο να παράγει μόνο του τους πυραύλους Storm Shadow. Την επομένη, 28 Αυγούστου, ανακοινώθηκε η επιτυχής εκτόξευση διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου.

Για το Κρεμλίνο άλλωστε οι επιθέσεις σε βάθος που επιτυγχάνουν οι Ουκρανοί γίνονται με δυτικά όπλα, πληροφορίες και τεχνολογική υποστήριξη, που σημαίνει ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει ήδη μία έμμεση σύγκρουση με το ΝΑΤΟ. Προφανώς οι Αμερικάνοι αντιλαμβάνονται ότι οι Ουκρανοί και οι Ευρωπαίοι οδηγούν τη Μόσχα στα όριά της. Για παράδειγμα, η ρητορική και οι πιέσεις στην Βαλτική και στο Καλίνινγκραντ γίνονται οριακές για το Κρεμλίνο. Οι Αμερικανοί ξέρουν επίσης ότι οι Ρώσοι έχουν επιδείξει φοβερή ανεκτικότητα στις προκλήσεις και ότι αυτό δεν μπορεί πλέον να συνεχιστεί, σε αντίθεση με τον Ζελένσκι και τους Βρετανούς που πιστεύουν ότι μπορεί να πιέσουν κι άλλο και να οδηγήσουν τον Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και μάλιστα με όρους ευρω-ουκρανικούς.

Ο φόβος των Δυτικών περιλαμβάνει και τις αντιδράσεις του Κρεμλίνου ενόψει των βουλευτικών εκλογών που θα διεξαχθούν το τριήμερο 18 έως 20 Σεπτεμβρίου 2026 για την ανάδειξη των 450 μελών της Κρατικής Δούμας, δεδομένου ότι ο πόλεμος θα είναι κεντρικό θέμα της προεκλογικής αντιπαράθεσης. Οι Δυτικοί σύμμαχοι, ιδιαίτερα οι Ευρωπαίοι, μετά το φιάσκο του πολέμου κατά του Ιράν επικεντρώνουν τις ανησυχίες τους, αν όχι τους φόβους τους, στον ουκρανικό πόλεμο. Εκτός από τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, στο α΄εξάμηνο του 2027 θα υπάρξει πληθώρα εκλογικών αναμετρήσεων στην Ευρώπη που άμεσα ή έμμεσα θα επηρεάσουν την πολιτική της ΕΕ έναντι της Ρωσίας.

Οι κρίσιμες εκλογές

Στις αρχές του 2027 με τη συμπλήρωση 2,5 ετών θητείας θα γίνει η εσωτερική ψηφοφορία για την ανάδειξη νέου προέδρου και προεδρείου του Ευρωκοινοβουλίου. Οι προεδρικές εκλογές τον Απρίλιο με Μάιο στη Γαλλία χωρίς Μακρόν έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, όπως άλλωστε και οι βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα, την ίδια περίοδο που έχει σημαντική εμπλοκή στην στήριξη της Ουκρανίας. Θα προηγηθούν εκλογές στην Εσθονία, τη Φινλανδία, και σημαντικές εκλογές στα γερμανικά κρατίδια Σάαρλαντ, Σλέσβιχ-Χολστάιν, Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία και στη Βρέμη, αλλά και περιφερειακές και τοπικές εκλογές στην Ισπανία (Μαδρίτη, Βαρκελώνη).

Οι εκλογικές αυτές αναμετρήσεις θα ρίξουν τη σκιά τους στη στάση πολλών χωρών έναντι του πολέμου στην Ουκρανία, καθώς είναι πλέον σαφές στους Ευρωπαίους ότι το κόστος του προστίθεται στη νέα μεγάλη ενεργειακή κρίση που πυροδότησε ο πόλεμος κατά του Ιράν. Η πρόσφατη πρόταση της φον ντερ Λάιεν να διοχετευθεί μέρος των 10 τρισ. ευρώ από τις καταθέσεις των Ευρωπαίων στην πολεμική βιομηχανία, προκάλεσε σοκ και θα επηρεάσει τις πολιτικές εξελίξεις.

Τα ρήγματα που έχουν δημιουργηθεί στους κόλπους της Δύσης θα εκφραστούν άμεσα πολιτικά από τους ψηφοφόρους. Οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν αρχίσει να φοβούνται πως η προκλητική στάση της ΕΕ και των κυβερνήσεων των 27 έναντι της Μόσχας έχει περάσει τα όρια ανοχής της, καθώς δέχεται πλέον σημαντικά πλήγματα στο εσωτερικό της. Επειδή αυτά οι ηγεσίες τα αντιλαμβάνονται προφανώς αναζητούν τρόπους για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Το πρόβλημα της Οδησσού

Η ένταση των ρωσικών επιθέσεων στο Κίεβο, η περικύκλωση του Κραματόρσκ και του Σλοβιάνσκ, τις δύο τελευταίες πόλεις του Ντονμπάς, τα σενάρια για επικείμενη επίθεση στο Βορρά και στο Κίεβο, δείχνουν πως ο πόλεμος εισέρχεται σε νέα φάση και στο στρατιωτικό πεδίο. Υπάρχει και κάτι ακόμη που φοβίζει τους Ευρωπαίους και αφορά σε μια ενδεχόμενη πτώση της Οδησσού, η οποία βομβαρδίζεται συστηματικά, όπως άλλωστε και το Μικολάγιεφ. Βέβαια, η κατάληψη της Οδησσού δεν είναι εύκολος στόχος, αλλά για τους Ρώσους είναι στρατηγικός, δεδομένου ότι η πτώση της θα καταστήσει την Ουκρανία περίκλειστη χώρα.

Σύμφωνα με αναλύσεις η Ρωσία επιχειρεί ναυτικό και οικονομικό αποκλεισμό στη Μαύρη Θάλασσα, αν και δεν έχει καταφέρει να τον επιβάλει πλήρως. Έχει εντείνει τις επιθέσεις της εναντίον εμπορικών πλοίων με ξένη σημαία που μεταφέρουν ουκρανικά σιτηρά, καθώς και εναντίον των λιμενικών υποδομών της Οδησσού και του Ιζμαήλ, μετά τις αντίστοιχες ουκρανικές επιθέσεις. Τα στρατιωτικά ινστιτούτα επεσήμαναν ότι η Ρωσία χτυπά υποδομές στα σύνορα Ουκρανίας-Μολδαβίας κοντά στην Οδησσό, για να πλήξει τις εναλλακτικές χερσαίες οδούς logistics. Οι ουκρανικές δυνάμεις στην περιοχή εστιάζουν στην αντιαεροπορική άμυνα, τις παράκτιες συστοιχίες και τη χρήση θαλάσσιων drones.

Η Μόσχα, πάντως, απέρριψε προτάσεις για μορατόριουμ επιθέσεων σε εμπορικά πλοία, παρ΄ότι οι ουκρανικές επιθέσεις έχουν προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στις ρωσικές εξαγωγές. Σε έξι μήνες ο πόλεμος στην Ουκρανία θα εισέλθει στον έκτο χρόνο και αν συνυπολογιστεί η έναρξη των εχθροπραξιών στο Ντονμπάς και η προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, η σύγκρουση κρατά πάνω από 12 χρόνια. Έχει δηλαδή ήδη ξεπεράσει σε διάρκεια τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και σε 18 μήνες θα ξεπεράσει και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Βέβαια, παραμένοντας στην Ευρώπη, ο πόλεμος διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας που στην ουσία ήταν μερικοί διακεκομμένοι πόλεμοι, κράτησε δέκα χρόνια (1991-2001).

Έχει σημασία η διάρκεια; Έχει γιατί μετριέται σε νεκρούς και οικονομικό κόστος. Οι νεκροί και βαριά τραυματίες στον ουκρανικό πόλεμο υπολογίζονται τουλάχιστον σε δύο εκατομμύρια και για τις δύο πλευρές κι εδώ κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι ισχύει, πρόκειται για εκτιμήσεις. Οι σκοτωμένοι Δυτικοί, μισθοφόροι και εθελοντές, υπολογίζονται σε χιλιάδες. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ισχυρίζεται ότι έχει σκοτώσει σχεδόν 6.000 ξένους μαχητές.

Ενδιαφέρον έχει ότι ένα από τα σενάρια της επίσκεψης Ράτκλιφ στη Μόσχα με το τεράστιο στρατιωτικό μεταγωγικό C-17A Globemaster III ήταν για να παραλάβει τις σορούς Αμερικανών πρακτόρων της CIA ή άλλων δυτικών στρατιωτικών υπηρεσιών που πολέμησαν στην Ουκρανία. Η 9ωρη παραμονή του εν λόγω αεροπλάνου μπορεί να δικαιολογεί με μια τέτοια εκδοχή. Οι ειδικοί επεσήμαναν πως χωράει 1200 φέρετρα.

Σε ό,τι αφορά το κόστος, ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί μία από τις πιο ακριβές οικονομικά συγκρούσεις στην παγκόσμια ιστορία. Κι αυτό γιατί πέρα από τις στρατιωτικές δαπάνες, υπολογίζονται και οι τεράστιες καταστροφές υποδομών. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 1,6-2 τρισ. δολάρια που περιλαμβάνουν και 588 δισ. δολ. για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Για την ΕΕ το κόστος έχει ξεπεράσει τα 200 δισ. ευρώ και οι ΗΠΑ έχουν εκταμιεύσει 116 δισ. δολ. ενώ έχουν εγκρίνει 175.