Αν δεν το ξέρατε, ο Όμηρος ήταν Τούρκος και τον έλεγαν Ομάρ!

Μπορεί να θεωρεί κάποιος ότι “μόνοι τους τα λένε, μόνοι τους τ΄ ακούνε”, αλλά η προπαγάνδα είναι μηχανισμός που λειτουργεί με υπομονή, σιγανά βήματα και σταθερά, ο δε χρόνος κυλάει μάλλον εις βάρος μας, παρά εις βάρος τους. Δεν είναι τυχαίο δε ότι έχουν πάνω από τριάντα μεταφράσεις της Ιλιάδας αλλά ελάχιστες της Οδύσσειας, την οποία δεν προβάλλουν καθόλου, καθώς δεν συνδέεται εδαφικά με την Τουρκία.

Η “τουρκοποίηση” της ελληνικής, της ποντιακής αλλά και της αρμενικής κληρονομιάς συνεχίζεται, καθώς μετά τις εκδηλώσεις στην Τροία (όπου θα ξαναρχίσουν τα περί τουρκικών… ομηρικών επών στα τέλη Αυγούστου), οι εκδηλώσεις συνεχίζονται σε άλλες 22 πόλεις, μεταξύ των οποίων, διόλου τυχαία, έχουν την πρωτοκαθεδρία η Σμύρνη, η Τραπεζούντα και το λίκνο των Αρμενίων, το Βαν.

Χτίζουν νέα ταυτότητα

Το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού ποντάρει – με την συνεπικουρία Τούρκων ακαδημαϊκών που προβάλλονται από σημαντικές διεθνείς επιθεωρησεις – στην σταδιακή σμίλευση μιας μελλοντικής ταυτότητας του λαού τους, που θα έχει κλέψει κάθε τι ελληνικό για την διαμόρφωση μιας μικτής μικρασιατικής τουρκικής ταυτότητας νεοτούρκων του μέλλοντος.

Το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς τα εκεί έγινε ήδη με τον Κεμάλ που τους γλίτωσε από τις αραβικές επιρροές και τους έφερε πιο κοντά στη Δύση, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι η Δύση είναι εχθρική. Προβάλλοντας στη συνέχεια οι ακαδημαϊκοί τους τον Όμηρο ως μορφή της Ανατολίας, κάνουν επίσης άλλο ένα βήμα: Δημιουργούν όχι γλωσσική ή πολιτισμική ταυτότητα, αλλά μια καθαρά εδαφική εθνική ιστορική ταυτότητα των συμπατριωτών τους, δεμένη κυρίως με τη γη που κατέκτησαν, παρά με τις τουρανικές ρίζες τους. Δεν δουλεύουν για την επόμενη πενταετία, αλλά για τον επόμενο αιώνα.

Όταν η Ελλάδα αριθμητικά συρρικνώνεται και όταν πολιτισμικά αφήνεται αδιαμαρτύρητα να την καταπιεί η πλούσια Ευρώπη, όταν για τους Έλληνες ο πατριώτης είναι εθνικιστής, και όταν μπορεί πλέον να διαβάσει Όμηρο μόνον ο ένας στους χίλιους Έλληνες, τότε ροκανίζονται οι ρίζες ενός λαού τελείως και καταλήγουμε ρεαλιστικά να κρατήσουμε μόνο τους δύο πρώτους στίχους από τον Πολέμη για το “τι ναι η πατρίδα”.

Μα δεν ήταν Έλληνες

Να θυμίσουμε ότι αυτή η ιστορία περί “κατά βάθος Τούρκου” Ομήρου ξεκίνησε επί Oθωμανικής Aυτοκρατορίας, αλλά σταθερά ανανεώνεται. “Οι Έλληνες στην Ανατολία ήταν περαστικοί”, είναι το μότο τους. Ακόμα και η λέξη Ανατολία που χρησιμοποιούν είναι ελληνική, όμως αυτό δεν τους πειράζει γιατί το αφήγημα είναι ότι «τα ελληνικά ήταν απλώς lingua franca, όπως είναι σήμερα τα αγγλικά», δεν τα μιλούσαν δηλαδή Έλληνες.

Εξάλλου σπάνια αναφέρονται οι λέξεις “ελληνικά” ή “Έλληνες” στην ιστορία που διδάσκουν στα σχολεία τους: Ό,τι υπήρξε πριν από τους Τούρκους στην Μικρά Ασία και στην λεγομένη ευρωπαϊκή Τουρκία, αναφέρεται γενικώς και αορίστως ως “αρχαιότητα”, το δε Βυζάντιο είναι “ρωμαϊκή ιστορία” και οι Έλληνες της Πόλης αναφέρονται ως Ρωμιοί με την έννοια του Ρωμαίου και όχι με την ελληνική χροιά. Έχουμε βγει από την εξίσωση εδώ και χρόνια.

Μάλιστα χρησιμοποιούν και μια πικρή αλήθεια, ότι οι φτωχοί Έλληνες δεν άντεχαν οικονομικά να στηρίξουν τους διωγμένους Μικρασιάτες πρόσφυγες και τους έλεγαν «Τουρκόσπορους» στην απελπισία τους. «Αφού και οι ίδιοι οι Έλληνες τους λένε Τούρκους», αναφέρουν στα ρεπορτάζ τους.

Πώς ανανεώθηκε το ζήτημα

Το θέμα του Ομάρ ξαναπήρε διαστάσεις προ ημερών επειδή το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και οι αρμόδιοι φορείς ενέταξαν τον Όμηρο και την Τροία σε ένα ευρύτερο στρατηγικό πρόγραμμα, υποτίθεται τουριστικής προώθησης με τίτλο “Ο τουρκικός πολιτισμός”. Στόχος της καμπάνιας είναι να παρουσιάζονται όλα τα αρχαία μνημεία και οι προσωπικότητες της Μικράς Ασίας ως αποκλειστικά «έργα της Ανατολίας», πλήρως αποσυνδεδεμένα από την ελληνική ιστορία. Στο πλαίσιο αυτό οργανώθηκαν “μαραθώνιοι” εκδηλώσεων στην Τροία και τα ομηρικά έπη παρουσιάζονται ως “προφορική κληρονομιά της Ανατολίας” (Anadolu’nun Sözlü Mirası). 

Ήδη από το 1950 οι διανοούμενοί τους (όχι όλοι, καθώς οι περισσότεροι εμμένουν στις τουρανικές ρίζες για το μελλοντικό “καπέλωμα”, ίσως της τουρκόγλωσσης κεντρικής Ασίας) προπαγάνδιζαν ότι ο δυτικός πολιτισμός δεν γεννήθηκε στην Ελλάδα, αλλά στην Ανατολία και ότι πηγή των πάντων ήταν η Ιωνία και οι αυτόχθονές της, παρά η κυρίως Ελλάδα. Βέβαια θα πρέπει κάποια στιγμή να λύσουν το πρόβλημα ότι η Ελλάδα στη γλώσσα τους λέγεται Γιουνάν, από την λέξη “Ιωνία”, οπότε θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την αντίφαση και να καταλήξουν αν οι Ίωνες ήταν τελικά Έλληνες ή όχι. Θα είναι απλό πάντως, γιατί θα ενστερνισθούν το διεθνές Greece ή Hellas, ώστε να απαλειφθεί η ενοχλητική “συνωνυμία”.

«Δεν έχει σημασία ποιος ζούσε εδώ ή είχε περάσει από εδώ στο μακρινό παρελθόν. Αντί να ασχολούμαστε με λαούς και γλώσσες, να κοιτάμε για την ιστορική ταυτότητά μας την γεωγραφία και τα εδάφη μας. Αφού ο Όμηρος, ο Ηρόδοτος και ο Θαλής γεννήθηκαν στην Ανατολία μας, είναι κομμάτια της δικής μας εθνικής κληρονομιάς», υποστηρίζουν.

Το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού είχε ανακηρύξει επίσημα και το 2018 ως Έτος Τροίας και είχε στήσει πανηγύρια στο Τσανάκκαλε (όπως γράφουν πολλοί τα Δαρδανέλια, γιατί δεν ξέρουν ποιόν έλεγαν Δάρδανο κάποτε κάποιοι).  Εκεί βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της Τροίας, όπου διοργανώθηκε διεθνές φεστιβάλ… Τρωικής Γαστρονομίας, επίσης διεθνές φεστιβάλ “Λαϊκών Χορών για… Παιδιά της Τροίας”, τρίαθλο, ποδηλασίες, ιστιοπλοϊκοί αγώνες, μαραθώνιοι, εκθέματα με Δούρειο Ίππο με τουρκική σημαία και λοιπά γραφικά. Κεντρικό θέμα η ΜΗ ελληνικότητα της Ανατολίας.

Τροία και Σμύρνη

Τα Δαρδανέλια συνδέθηκαν από τους Τούρκους με τον θρίαμβό τους στη Μάχη της Καλλίπολης και με την πανωλεθρία των Δυτικών –
εμείς απείχαμε τότε λόγω Κωνσταντίνου που επέμεινε στην ουδετερότητα. Οπότε το 1915 τονώθηκε η πεποίθησή τους για “πατρώα εδάφη” που τα υπερασπίστηκαν όπως και οι “προγονοί τους” στην Τροία από τους δυτικούς εισβολείς. Στο σύγχρονο τοπίο της Τρωάδας, το αρχαίο έπος του Τρωικού Πολέμου και ο σύγχρονος θρύλος της Καλλίπολης έχουν συνυφανθεί με ερείπια και σύμβολα και των δύο πολέμων.

Ο Όμηρος κατέχει εξέχουσα θέση και στην Σμύρνη, την τρίτη πιο πυκνοκατοικημένη πόλη της Τουρκίας. Τοπικές εφημερίδες, περιοδικά, κορυφαίοι διανοούμενοι, μελετητές και πολιτικοί επιδεικνύουν μια παθιασμένη οικειοποίηση της ομηρικής κληρονομιάς και διακηρύττουν ότι «ο Όμηρος ήταν Σμυρνιός» και έχουν μπροσούρες για την “Κοιλάδα του Ομήρου” και τις “σπηλιές του Ομήρου” και το μνημείο του Ομήρου στο Δέλτα του Γεσίλντερε (ποταμός Ίρις, κάποτε για εμάς).

Τα τουριστικά φυλλάδια που εκδίδονται από το τουρκικό υπουργείο Τουρισμού και Πολιτισμού διακηρύσσουν τα ίδια: Σμύρνη, η πατρίδα του Ομήρου. Οι επίσημοι τουριστικοί ιστότοποι της περιοχής της Σμύρνης τονίζουν τις ρίζες του Ομήρου. Η πόλη διαθέτει πλατεία Ομήρου, φιλοξενεί ετήσιο Φεστιβάλ Ομήρου και απονέμει βραβεία Ομήρου σε σημαντικούς Τούρκους ποιητές και έχει φιλόδοξα σχέδια να κατασκευάσει ένα μεγάλο μνημείο για τον Όμηρο στο όρος Πάγος (Kadifekale) με θέα στον κόλπο της Σμύρνης.

Τίνος είναι η κληρονομιά

Η πολιτισμική κληρονομιά αποτελεί βασικό συστατικό της προσπάθειας να φέρουν κάποιοι το παρελθόν στα μέτρα του παρόντος και είναι ζωτικό εργαλείο για τον τουρισμό και τον πατριωτισμό. Η ανάκτηση και η επιστροφή των αντικειμένων από την Τροία – πολλά από τα οποία απομακρύνθηκαν παράνομα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το δεύτερο μισό του δέκατου ένατου αιώνα και διασκορπίστηκαν σε όλο τον κόσμο – βρίσκεται πολύ ψηλά στην πολιτική ατζέντα της τουρκικής κυβέρνησης και η Ελλάδα σφυρίζει αδιάφορα και περιφρονητικά, υποτίθεται… σνομπάροντας την αφέλειά τους “που δεν την αγκαλιάζει κανείς σοβαρός επιστήμονας στον κόσμο”.

Σε διεθνείς αρχαιολογικές και ιστορικές επιθεωρήσεις, σημαντικά δηλαδή έντυπα για την προπαγάνδα, Τούρκοι διακηρύσσουν: «Θέλουμε πίσω μόνο ό,τι δικαιωματικά μας ανήκει». Και βέβαια ό,τι κατακτήθηκε ως έδαφος, τους ανήκει, αλλά η απόλυτη ελληνική σιωπή ακόμα και για τα αμέτρητα αντικείμενα με ελληνικές επιγραφές, δεν παύει να προκαλεί βαθιά θλίψη…

Ο  πρώην υπουργός Πολιτισμού Ερτογρούλ Γκιουνάι, ο οποίος αποκαλεί την Τροία «Κωνσταντινούπολη των αρχαίων εποχών» έχει πει: «Τα αντικείμενα, όπως οι άνθρωποι, τα ζώα ή τα φυτά, έχουν ψυχή και ιστορική μνήμη και όταν επαναπατριστούν στις χώρες τους, η ισορροπία της φύσης θα αποκατασταθεί». Για τον σκοπό αυτό, είκοσι τέσσερα κοσμήματα από την Τροία που φυλάσσονται στο Αμερικανικό Μουσείο Πενσυλβάνια (Μουσείο Αρχαιολογίας και Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια) επιστράφηκαν στην Τουρκία το 2012. 

Η Τουρκία αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες τον πολιτισμό ως αντικείμενο που πάει “πακέτο” με τα εδάφη. Και μπορεί να ηχεί γελοίο σήμερα το Ομάρ, αλλά η ουσία όσων λένε οι Τούρκοι είναι ότι παρουσιάζονται οι μισοί (γιατί οι άλλοι μισοί πρέπει να μείνουν “Τουρανοί”) ως απόγονοι των πολιτισμών που άνθισαν στην Ιωνία και εν γένει στη Μικρά Ασία.

Αυτό δεν είναι διόλου “πρωτάκουστο” και αφελές ή αντιεπιστημονικό και έχει προβληθεί πολύ μετά το 2015. Σημειωτέον ότι επικαλούνται και γενετικές μελέτες που δημοσιεύθηκαν στις επιθεωρήσεις Nature και PLOS Genetics που δείχνουν συγγένεια του σημερινού τουρκικού DNA με αγροτών που έζησαν στα βάθη της Μικράς Ασίας κατά τη Νεολιθική εποχή.

Όμως τα δεκάδες δημοσιεύματα για τις μελέτες αυτές δεν διευκρινίζουν ότι μελετήθηκαν οστά αγροτών της νεολιθικής εποχής, οι οποίοι έζησαν στην ανατολική Τουρκία και κοντά στον Καύκασο και τη Συρία, δηλαδή ανήκαν σε πληθυσμούς που καμία σχέση δεν είχαν με τους κατοίκους  των παραλίων και της Ιωνίας. Επίσης έχει ιδιαίτερη σημασία ότι αυτές οι μελέτες που προβλήθηκαν διεθνώς έγιναν από Τούρκους και δεν είναι αδιαμφισβήτητες. Εντούτοις οι τίτλοι σε αγγλόφωνα, γαλλόφωνα και γερμανόφωνα έντυπα ήταν “γενετική συγγένεια Τούρκων με Μικρασιάτες της νεολιθικής εποχής”.