Πως πλασάρεται η Τουρκία στους νέους κανόνες του ΝΑΤΟ;

Η Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετώπιζαν την Τουρκία σαν έναν αποτυχημένο υποψήφιο προς ένταξη στην ΕΕ: Την θεωρούσαν υπερβολικά αυταρχική, υπερβολικά ανεξάρτητη, υπερβολικά εθνικιστική κι όχι αρκετά δυτική. Όμως, το ΝΑΤΟ δεν είναι ΕΕ και ουδόλως μοιάζει με σεμινάριο δημοκρατίας! Είναι μια συμμαχία. Μπορεί να επικαλείται αξίες, αλλά ισορροπεί ανάμεσα στα συμφέροντα κρατών-μελών, κάτι που διαχρονικά έχει διαπιστώσει με πικρία η χώρα μας ιστορικά.

Στην νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται, η Τουρκία “πουλάει” τα εξής: Περισσότερα εξοπλιστικά, ισχυρή αμυντική βιομηχανία, ανάληψη στρατιωτικών βαρών και πιο σκληρή περιφερειακή πολιτική. Και βρίσκει πρόθυμους αγοραστές. Η Ιταλία συνεργάζεται με την Baykar. Η Γαλλία επιδιώκει εκ νέου προσέγγιση με την Άγκυρα. Η Ισπανία αγοράζει τουρκικά εκπαιδευτικά αεροσκάφη Hürjet. Η Πολωνία προμηθεύτηκε έγκαιρα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar. Η Πορτογαλία βλέπει θετικά την συνεργασία με την τουρκική βιομηχανία drones.

Για πρώτη φορά δε στο πρόγραμμα της Συνόδου του ΝΑΤΟ εντάσσεται επίσημα και το Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας (Defense Industry Forum). Επομένως, θα υπάρξουν συζητήσεις για την αντιαεροπορική άμυνα, τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, τον ηλεκτρονικό πόλεμο, τις δυνατότητες αναγνώρισης, την παραγωγική ικανότητα και την βιομηχανική βάση. Αυτή είναι η νέα μορφή του ΝΑΤΟ: Λιγότερες ομιλίες για κοινές αξίες και περισσότερη έμφαση στην αμυντική βιομηχανία και στη στρατιωτική ικανότητα. Η Τουρκία μοιάζει να ταιριάζει σε αυτή τη νέα πραγματικότητα και πολλοί στην Δύση είναι διατεθειμένοι να “κλείσουν τα μάτια” στις ουκ ολίγες παρασπονδίες της…

Τί λένε συνοπτικά οι Τούρκοι; “Εμείς εδώ και χρόνια δαπανούμε πάνω από το όριο του 2% για την άμυνα, διαπραγματευόμαστε ταυτόχρονα με την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα και απαντάμε σε ερωτήματα που χώρες, όπως η Γερμανία, απέφευγαν επί χρόνια: Ποιος πληρώνει; Ποιος παράγει; Ποιος παραδίδει; Ποιος διαθέτει δυνατότητες, που δεν υπάρχουν μόνο σε θεωρητικά έγγραφα, αλλά έχουν δοκιμαστεί σε πραγματικά πεδία μάχης;”.

Και ΝΑΤΟ και S-400!

Η περίπτωση της Ιταλίας είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Το ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τα Bayraktar TB3 στο αεροπλανοφόρο Cavour. Αν συμβεί αυτό, ένα τουρκικό drone θα ενσωματωθεί σε ένα ευρωπαϊκό σχέδιο θαλάσσιας ισχύος. Η Τουρκία, λοιπόν, δεν επιστρέφει στην Ευρώπη μέσω της μεγάλης πόρτας της διεύρυνσης της ΕΕ. Μπαίνει από την πίσω πόρτα, μέσω των ενόπλων δυνάμεων και της πολεμικής βιομηχανίας της.

Η Τουρκία περιγράφεται ορθώς ως ταραχοποιός ή δύσκολος εταίρος, εξ ου και η ΕΕ την κρατά σε πολιτική απόσταση. Στην ευρωπαϊκή πολεμική βιομηχανία, όμως, έχει ήδη αρχίσει να την ενσωματώνει. Μία στάση αναμφισβήτητα αντιφατική, την οποία βλέπουμε και σε επιχειρησιακό επίπεδο στο ΝΑΤΟ. Η Τουρκία φιλοξενεί δομές του ΝΑΤΟ στη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη, ενώ σχεδιάζονται νέες εγκαταστάσεις στα Άδανα και στον Βόσπορο. Από το 2028 πρόκειται να αναλάβει τη διοίκηση της Allied Response Force.

Όλα αυτά δείχνουν μία χώρα πλήρως ενσωματωμένη στον μηχανισμό του ΝΑΤΟ και εμφανίζεται να διαδραματίζει έναν κομβικό ρόλο στην πραγματικότητα που διαμορφώνεται σήμερα. Από την άλλη, είναι εκτός του προγράμματος των αμερικανικών F-35, καθώς έχει προμηθευτεί τους ρωσικούς S-400! Παραδόξως, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι βολεύονται μ’ αυτή την αντίφαση.

Η Γαλλία βλέπει στην Τουρκία την Ανατολική Μεσόγειο, τη Συρία, τον Λίβανο, το Ιράν, τα drones και την πολεμική βιομηχανία. Η Ιταλία βλέπει ναυπηγεία, αεροπλανοφόρα, την Baykar και τα κενά των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων. Η Πολωνία βλέπει τη Ρωσία, την Ουκρανία, την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και την ανάγκη για άμεση στρατιωτική αποτελεσματικότητα. Η Ισπανία βλέπει εκπαιδευτικά αεροσκάφη, βιομηχανική συνεργασία και εξοπλιστικά προγράμματα.

Η Γερμανία βλέπει κυρίως τον Ερντογάν. Και συχνά σταματά εκεί. Οι γερμανικές συζητήσεις για την Τουρκία είναι συχνά ηθικά ακριβείς, αλλά στρατηγικά ασαφείς. Περιγράφουν με ακρίβεια τα προβλήματα της διακυβέρνησης Ερντογάν, αλλά σπανιότερα αναρωτιούνται τι σημαίνουν αυτά για το ΝΑΤΟ που κυριαρχείται από ρωσοφοβία. Από μία άποψη, η Τουρκία είναι ο άβολος προάγγελος του νέου ΝΑΤΟ, όπως διαμορφώνεται σήμερα.