F-35: Αντιδράσεις Ισραήλ-Αμερικανών στις δηλώσεις Τραμπ – Υποδοχή Μητσοτάκη με οθωμανικό εμβατήριο (video)

Συγκεκριμένα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε σήμερα στο αμερικανικό ενημερωτικό δίκτυο CNN, ότι η πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία «θα κατέστρεφε την ισορροπία δυνάμεων» στη Μέση Ανατολή, λίγες ώρες αφού ο στενός σύμμαχός του Ντόναλντ Τραμπ, είπε ότι εξετάζει αυτήν την πιθανότητα. Η πώληση των F-35 στην Άγκυρα «θα κατέστρεφε την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή επειδή η Τουρκία έχει επιθετικές βλέψεις», εκτίμησε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός.

Ο Ισραηλινός ηγέτης κατηγορεί την Τουρκία ότι «έχει μολυνθεί» από την Αδελφότητα των Μουσουλμάνων, ότι απειλεί την Ελλάδα, ότι έχει καταλάβει την Κύπρο, ότι φιλοξενεί τη Χαμάς και ότι φυλακίζει πολιτικούς αντιπάλους και δημοσιογράφους. «Δεν είναι ακριβώς ένας πρότυπος σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών», λέει ο Νετανιάχου, προσθέτοντας ότι ο Ερντογάν απειλεί να καταστρέψει το Ισραήλ. «Δεν αποτελεί δύναμη ειρήνης και σταθερότητας», συμπληρώνει για την Τουρκία.

Ο Νετανιάχου είπε ακόμη ότι εν όψει της επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα συζήτησε επανειλημμένα με τον Τραμπ σχετικά με την ανάγκη να παραμείνει η Τουρκία εκτός του προγράμματος F-35. «Όλοι κατανοούν ότι, παρά την προσωπική φιλία που συνδέει τον πρόεδρο Τραμπ με τον [Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ] Ερντογάν, αυτό δεν καθιστά την Τουρκία φιλική χώρα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε ο Νετανιάχου.

Σε ό,τι αφορά το Ιράν, ο Νετανιάχου δήλωσε πως, παρά τις περιστασιακές διαφωνίες με τον Τραμπ για το ζήτημα, «συμφωνούν στα σημαντικά ζητήματα» που σχετίζονται με τη διαχείριση της Τεχεράνης. Ο Νετανιάχου είπε επίσης ότι είναι πολύ νωρίς να πει τι θα μπορούσε να συμβεί, μετά την υπογραφή από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη της προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας.

Mε οθωμανικό εμβατήριο!

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έγινε δεκτός στην Άγκυρα από τη στρατιωτική μπάντα Μεχτέρ, η οποία έπαιξε το “Ceddin Deden”, πριν από το δείπνο των ηγετών στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Το “Ceddin Deden” (στα τουρκικά: Ceddin Deden, Neslin Baban) είναι ένα από τα πιο γνωστά εμβατήρια της οθωμανικής στρατιωτικής μπάντας Μεχτέρ. Δεν είναι απλώς ένα μουσικό κομμάτι, αλλά ένα έντονα συμβολικό πατριωτικό εμβατήριο που εξυμνεί την οθωμανική στρατιωτική παράδοση, τους προγόνους και τις κατακτήσεις.

Ο τίτλος σημαίνει περίπου: «Ο παππούς σου, ο πρόγονός σου, ο πατέρας της γενιάς σου…». Οι πρώτοι στίχοι αναφέρουν: «Ο παππούς σου, ο πρόγονός σου, η γενιά σου, ο πατέρας σου, πάντοτε ήταν ήρωες του τουρκικού έθνους.

Η επιστολή για τα F-35

Την επιστολή για τα μαχητικά F-35 που προαναφέραμε στην εισαγωγή υπογράφουν οι εξής Αμερικανοί βουλευτές: Η Ντίνα Τάιτους, ο Κρις Πάπας, η Μάγκι Γκούντλαντερ, η Γκρέις Μενγκ, ο Φρανκ Παλόουν Τζούνιορ, ο Μπραντ Σνάιντερ, ο Τζος Γκότχαϊμερ, ο Τζάρεντ Μόσκοβιτς, ο Τεντ Λιου, ο Μπραντ Σέρμαν, ο Μάικ Κουίγκλι, ο Νταν Γκόλντμαν, ο Τζέιμς ΜακΓκόβερν, ο Στίβεν Λιντς, ο Τζιμ Κόστα, ο Τζορτζ Λάτιμερ, ο Γκέιμπ Άμο και ο Ρόμπερτ Μενέντεζ.

Η επιστολή που αποτελεί πρωτοβουλία της Ντίνα Τάιτους, έρχεται ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην ‘Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου, και στον απόηχο πληροφοριών ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει τρόπους για την επαναφορά της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς.

Οι βουλευτές αναφέρονται στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου στην Σύνοδο του ΝΑΤΟ, στις πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι προτίθεται να μεταφέρει ένα «μεγάλο δώρο» στον Τούρκο πρόεδρο, καθώς και σε δήλωση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση για το πώς θα μπορούσε να προχωρήσει νομικά μια τέτοια πώληση.

Στην επιστολή υπενθυμίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία, καθώς η Ουάσιγκτον είχε κρίνει ότι η συνύπαρξη του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος με το αμερικανικό μαχητικό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ευαίσθητες πληροφορίες για τις δυνατότητες του αεροσκάφους.

Οι βουλευτές σημειώνουν επίσης ότι τον Δεκέμβριο του 2020 η τότε κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών βάσει του νόμου CAATSA, λόγω της αγοράς των S-400. Όπως αναφέρουν, η απόφαση αυτή δεν έχει ανακληθεί και εξακολουθεί να έχει νομική ισχύ.

Στο νομικό σκέλος, οι υπογράφοντες επικαλούνται τόσο τον CAATSA όσο και τον νόμο περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020, ο οποίος απαγορεύει τη μεταβίβαση F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να κατέχει το σύστημα S-400 και δεν παρέχει συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιδιώξει εκ νέου την απόκτησή του.

Σύμφωνα με την επιστολή, από τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι η Τουρκία έχει απομακρύνει το ρωσικό σύστημα, το έχει αποσύρει από επιχειρησιακή χρήση ή έχει άρει με οποιονδήποτε άλλο τρόπο την αιτία που οδήγησε στην επιβολή των κυρώσεων. Οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα έφερνε την κυβέρνηση σε σύγκρουση με τις νόμιμες υποχρεώσεις της.

Επικαλούνται, μάλιστα, την κατάθεση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, στις 3 Ιουνίου 2026, κατά την οποία, σύμφωνα με την επιστολή, αναγνώρισε ότι η κυβέρνηση δεσμεύεται από τον νόμο να διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και δεν μπορεί να επανεντάξει την ‘Αγκυρα στο πρόγραμμα υπό τις παρούσες συνθήκες.

Τα F-35 και ο CAATSA 

Πέρα από το νομικό πλαίσιο, οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι μια τέτοια απόφαση θα έστελνε λανθασμένο στρατηγικό μήνυμα στους εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην επιστολή γίνεται αναφορά στην τουρκική στάση έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, στην υποστήριξη προς το Αζερμπαϊτζάν στις επιχειρήσεις κατά της Αρμενίας και στη στάση της ‘Αγκυρας απέναντι στο Ισραήλ.

Κατά τους βουλευτές, η παροχή ενός από τα πλέον προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα στην Τουρκία, χωρίς να έχουν αρθεί οι λόγοι που οδήγησαν στον αποκλεισμό της, θα μπορούσε να ενθαρρύνει περαιτέρω αποσταθεροποιητική συμπεριφορά και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη συμμάχων που έχουν τηρήσει τους κανόνες.

Οι υπογράφοντες τονίζουν ότι ο CAATSA εγκρίθηκε με συντριπτικές διακομματικές πλειοψηφίες, ώστε το Κογκρέσο να διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο σε αποφάσεις που αφορούν την παροχή αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογίας σε χώρες που έχουν προχωρήσει σε σημαντικές συναλλαγές με αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Η ακεραιότητα αυτού του πλαισίου, καθώς και το μήνυμα που στέλνει σε κάθε χώρα που σταθμίζει αν θα αγοράσει ρωσικά όπλα, εξαρτώνται από την προθυμία του Κογκρέσου να το εφαρμόσει», αναφέρουν χαρακτηριστικά στην επιστολή.

Η Αθήνα

Με προσοχή παρακολουθεί η Αθήνα τα όσα διαδραματίστηκαν στη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Παρά τα ιδιαίτερα θερμά λόγια του Αμερικανού προέδρου προς τον Τούρκο ομόλογό του και την πρόθεσή του να άρει τις κυρώσεις CAATSA, από την κυβέρνηση εκτιμούν ότι ως προς τα F-35 δεν προκύπτει κάποια αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής.

Σύμφωνα με την ανάγνωση που γίνεται στην Αθήνα, το βασικό συμπέρασμα από τη συνάντηση είναι ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει, τουλάχιστον επί του παρόντος, «στο ψυγείο». Αν και ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμμετοχή της Άγκυρας «είναι κάτι που θα σκεφτούμε», απέφυγε να ανακοινώσει οποιαδήποτε συγκεκριμένη απόφαση ή χρονοδιάγραμμα, παρά την αισιοδοξία που εξέφρασε δημοσίως ο Ερντογάν.

Όσον αφορά τους κινητήρες που προορίζονται για το τουρκικό μαχητικό KAAN, η Αθήνα θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον θα προχωρήσει στην έγκριση της πώλησής τους.

ΝΑΤΟ: Στην πεντάδα των αμυντικών δαπανών η Ελλάδα

Πέντε χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να πετύχουν ήδη από το 2026 τον νέο στόχο της Συμμαχίας για αμυντικές δαπάνες ύψους 3,5% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία που δημοσιοποίησε την Τρίτη η Συμμαχία, ενόψει της Συνόδου Κορυφής στην Άγκυρα. Την ίδια στιγμή, αρκετά κράτη-μέλη εξακολουθούν να κινούνται μόλις γύρω από το όριο του 2%.

Όπως μεταδίδει το Reuters, στη Σύνοδο της Χάγης πέρυσι, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν ότι έως το 2035 οι χώρες-μέλη θα πρέπει να διαθέτουν το 3,5% του ΑΕΠ για βασικές αμυντικές δαπάνες, όπως εξοπλισμούς, προσωπικό και επιχειρησιακές ανάγκες, αυξάνοντας σημαντικά τον προηγούμενο στόχο του 2%.

Παράλληλα, συμφώνησαν να επενδύουν επιπλέον 1,5% του ΑΕΠ σε τομείς που σχετίζονται με την άμυνα, όπως η κυβερνοασφάλεια και η ενίσχυση κρίσιμων υποδομών. Η αύξηση των αμυντικών δαπανών αποτελεί σταθερό αίτημα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πιέζει τους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο του κόστους για τη συλλογική ασφάλεια.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία, η Λιθουανία καταλαμβάνει την πρώτη θέση, καθώς εκτιμάται ότι θα διαθέσει το 5,33% του ΑΕΠ για την άμυνα το 2026. Ακολουθούν η Εσθονία (5,1%), η Λετονία (4,92%), η Πολωνία (4,68%) και η Ελλάδα, η οποία αναμένεται να δαπανήσει το 3,65% του ΑΕΠ, καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών.

Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι το 2025 τρεις χώρες –η Αλβανία (1,48%), η Σλοβενία (1,57%) και η Τσεχία (1,86%)– δεν είχαν καλύψει ούτε τον προηγούμενο στόχο του 2%. Ωστόσο, η Αλβανία και η Τσεχία εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν το όριο αυτό μέσα στο 2026, ενώ η νέα κυβέρνηση της Σλοβενίας έχει δεσμευθεί να αυξήσει επίσης τις αμυντικές της δαπάνες πάνω από το 2%. Άλλες χώρες, όπως το Βέλγιο (2%), η Πορτογαλία (2,1%) και η Ιταλία (2,1%), αναμένεται να κινηθούν οριακά πάνω από το ελάχιστο όριο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες προβλέπεται να δαπανήσουν το 3,17% του ΑΕΠ, η Γερμανία το 2,69%, το Ηνωμένο Βασίλειο το 2,56% και η Γαλλία το 2,22%. Συνολικά, οι ευρωπαϊκές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς εκτιμάται ότι θα διαθέσουν το 2,53% του ΑΕΠ τους για βασικές αμυντικές δαπάνες το 2026.

Όσα ειπώθηκαν στο τετ α τετ Τραμπ-Ερντογάν

Ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε με ιδιαίτερα θερμά λόγια για τον Τούρκο ομόλογό του, τον οποίο χαρακτήρισε «σπουδαίο φίλο», τονίζοντας ότι οι δύο χώρες διατηρούν μια εξαιρετική σχέση. «Ο κόσμος δεν ξέρει πόσο ισχυρή είναι η Τουρκία. Είναι μια χώρα που πρέπει να υπολογίζεις και η σχέση μας είναι προς όφελος και των δύο», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η σημαντικότερη είδηση της συνάντησης αφορούσε τις κυρώσεις CAATSA που είχαν επιβληθεί στην Άγκυρα μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον προσανατολίζεται στην άρση τους. «Θα άρουμε τις κυρώσεις. Ήρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας. Δεν θέλω να πνίξω τον φίλο μου με κυρώσεις», δήλωσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ανοίγει ο δρόμος για μια νέα φάση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τραμπ ρωτήθηκε και για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Αν και απέφυγε να δεσμευτεί, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο, λέγοντας πως «είναι κάτι που θα σκεφτούμε», προσθέτοντας ότι υπάρχουν ακόμη πολλά ζητήματα προς συζήτηση τόσο στον στρατιωτικό όσο και στον εμπορικό τομέα.

Από την πλευρά του, ο Ερντογάν εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι θα υπάρξει θετική εξέλιξη. «Το θέμα των F-35 δεν είναι νέο για εμάς. Ο κ. Τραμπ μας έδωσε τον λόγο του και πιστεύω ότι θα προκύψει μια θετική απόφαση», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι η υπόθεση εξετάζεται πλέον σε θετικό κλίμα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν παρέλειψε να επαναλάβει και τις αιχμές του προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές δαπάνες. Όπως είπε, οι συνεχείς πιέσεις που άσκησε τα προηγούμενα χρόνια είχαν στόχο να «δοκιμάσουν» τη στάση των συμμάχων απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Οι ΗΠΑ έχουν επενδύσει τρισεκατομμύρια δολάρια στο ΝΑΤΟ για να προστατεύσουν την Ευρώπη και άλλους συμμάχους. Περίμενα να είναι πιο πρόθυμοι να μας στηρίξουν όταν τους χρειαστήκαμε, όμως πραγματικά δεν ήταν», υποστήριξε, επαναλαμβάνοντας τα παράπονά του για τη στάση των ευρωπαϊκών χωρών μετά τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.