Αδυνατεί η Δύση να καλύψει το κενό αεράμυνας της Ουκρανίας

Η Ευρώπη στοχεύει τώρα να επιτύχει αμυντική ετοιμότητα έναντι της Ρωσίας, έως το 2030. Μέχρι τότε, σκοπεύει να κερδίσει χρόνο με κάθε απαραίτητο μέσο. Σε μια εντυπωσιακά ειλικρινή παρατήρηση τον περασμένο Απρίλιο, ο Βέλγος Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Άμυνας δήλωσε κυνικά: «Έχουμε ακόμα μερικά χρόνια. Χάρη στο θάρρος και το αίμα των Ουκρανών, που μας αγοράζουν αυτόν τον χρόνο».

Οι πολεμοκάπηλοι της Ευρώπης  θα έβλεπαν θετικά μια παγωμένη σύγκρουση, παραμένοντας αδρανείς για μερικά χρόνια και στη συνέχεια, σε ένα υποθετικό σενάριο, κατά τη διάρκεια της μεταβίβασης της εξουσίας στη Ρωσία από τον Πρόεδρο Πούτιν, η Δύση θα ξεμπλοκάριζε ξαφνικά τη σύγκρουση στην Ουκρανία προκαλώντας μια εξωτερική κρίση στα σύνορα της Ρωσίας, ακριβώς τη στιγμή που η λεπτή μεταβίβαση εξουσίας μεταξύ δύο γενεών θα ελάμβανε χώρα στη Μόσχα.

Αυτός θα ήταν ένας έξυπνος ελιγμός, λογικός για τη Δύση, αν κατανοήσει κανείς τα κίνητρα και τους μακροπρόθεσμους στόχους της. Εάν μια παγωμένη σύγκρουση συνεχιστεί στην Ουκρανία, η Δύση θα εκμεταλλευτεί την ευκαιρία, τουλάχιστον για να προσπαθήσει να προκαλέσει μια έγχρωμη επανάσταση στη Μόσχα και να κατακερματίσει το ρωσικό κράτος, σπάζοντας και το αδιέξοδο στην ουκρανική σύγκρουση.

Είναι αξιοσημείωτο ότι, στους σχεδιασμούς της Δύσης δεν υπάρχει ουσιαστική ανησυχία για πιθανή πυρηνική κλιμάκωση, παρόλο που η χαλάρωση του φόβου των πυρηνικών όπλων μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες λανθασμένες εκτιμήσεις. Ο κίνδυνος που προκύπτει από την σύγχρονη στρατιωτική αντιπαράθεση αντανακλά την κλασική προβληματική των πυρηνικών συγκρούσεων που τόνισε ο ίδιος ο Τζον Κένεντι, μετά την κρίση των πυραύλων στην Κούβα: Την ανάγκη αποφυγής διλημμάτων που οδηγούν σε πυρηνικό πόλεμο.

Εν τω μεταξύ, η συνεχής υπέρβαση των ρωσικών κόκκινων γραμμών από την Ουκρανία, με τη στήριξη της Δύσης, δημιουργεί ένα τρομερά επικίνδυνο γεωπολιτικό παιχνίδι ισορροπιών, όπου μια υπερβολική αντίδραση από τη Ρωσία μπορεί να οδηγήσει σε εκρηκτική κλιμάκωση, ενώ μια υποτονική αντίδραση ενδέχεται να αποθρασύνει περαιτέρω την αντιπαράθεση. Παρά την ιστορική μείωση των πυρηνικών όπλων, η απειλή της πυρηνικής σύγκρουσης παραμένει ζωντανή και ενισχύεται από την παρούσα γεωπολιτική ένταση. Η διεθνής κοινότητα οφείλει να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στη διατήρηση της πυρηνικής σταθερότητας και να μην υποτιμά τον κίνδυνο που φέρνει η αμεριμνησία, όπως αυτή που επέδειξε η Δύση μετά τις ουκρανικές επιθέσεις στη Σιβηρία.

Το ρωσικό αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα που δημοσιοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2024, περιλαμβάνει ρητές απειλές χρήσης πυρηνικών όπλων, όχι μόνο σε περίπτωση πυρηνικού πλήγματος, αλλά και σε συμβατικές επιθέσεις που απειλούν τη στρατηγική ισορροπία της χώρας.

Ουκρανία και Δύση σε στρατηγικό αδιέξοδο

Προσώρας όμως η Ουκρανία εισέρχεται σε μια φάση στρατηγικής πίεσης όπου το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο η ρωσική ισχύς, αλλά η σταδιακή αποδυνάμωση του ίδιου του δυτικού μηχανισμού στήριξης. Η κατάσταση, που διαμορφώνεται πλέον στο ουκρανικό μέτωπο δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνειών: Η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη όχι απλώς με μια πρόσκαιρη επιχειρησιακή δυσκολία, αλλά με μια συστημική κρίση στρατιωτικής υποστήριξης, η οποία απειλεί να μετατραπεί σε στρατηγικό αδιέξοδο.

Η εξάντληση των αποθεμάτων αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot, η μεταφορά δυτικών πόρων προς τη Μέση Ανατολή και το Ισραήλ, η αδυναμία ταχείας αναπλήρωσης των αμερικανικών και νατοϊκών αποθηκών, αλλά και η διαρκής ρωσική πίεση στο πεδίο, συνθέτουν ένα περιβάλλον ασφυξίας για το Κίεβο.

Πίσω από τις επίσημες διαβεβαιώσεις περί “ακλόνητης στήριξης”, αναδύεται μια πολύ πιο ωμή πραγματικότητα: η Δύση δεν μπορεί πλέον να καλύψει ταυτόχρονα όλα τα μέτωπα που έχει ανοίξει. Και όταν οι διαθέσιμοι πύραυλοι, τα κρίσιμα ηλεκτρονικά, οι κινητήρες και οι γραμμές παραγωγής δεν επαρκούν, η γεωπολιτική αλληλεγγύη υποχωρεί μπροστά στην ιεράρχηση εθνικών συμφερόντων, στρατιωτικών αναγκών και εσωτερικών πιέσεων.

Το βασικό συμπέρασμα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα είναι ότι η Ουκρανία έχει εισέλθει σε μια φάση όπου η στρατιωτική φθορά δεν αφορά μόνο το πεδίο των μαχών, αλλά κυρίως τη δυνατότητα αναπλήρωσης των απωλειών και διατήρησης της αεράμυνας. Η Ουκρανία χάνει την αναμέτρηση στο πεδίο και η Δύση αδυνατεί να προσφέρει στο Κίεβο τους αναγκαίους πόρους για να αναστρέψει την τάση. Τα αποθέματα των Ηνωμένων Πολιτειών και του NATO έχουν υπονομευθεί σοβαρά από την κλιμάκωση γύρω από το Ιράν. Με άλλα λόγια, το ουκρανικό μέτωπο δεν αποτελεί πλέον τον αποκλειστικό αποδέκτη της δυτικής στρατιωτικής στήριξης, καθώς  έχει μετατραπεί σε έναν από πολλούς ανταγωνιστικούς αποδέκτες των ίδιων περιορισμένων αποθεμάτων.

Είναι προφανές, ότι η διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων προέχει από τη διαρκή τροφοδότηση του ουκρανικού μετώπου. Αυτό δεν είναι θεωρητική συζήτηση. Είναι ζήτημα αριθμών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν σήμερα περίπου 650 πυραύλους Patriot ετησίως, με σχέδια αύξησης της παραγωγής έως περίπου 2.000 ετησίως προς το 2030. Όμως οι ανάγκες του σύγχρονου πολέμου, ιδιαίτερα όταν περιλαμβάνουν βαλλιστικές απειλές, είναι τεράστιες.

Αν η Ρωσία συνεχίσει με τον τρέχοντα ρυθμό επιθέσεων, η Ουκρανία θα βρεθεί αντιμέτωπη μέσα στο 2026 με εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους και μαζικές επιθέσεις drones και μη επανδρωμένων δολωμάτων. Ακόμη και αν η Ουκρανία απορροφούσε δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό της αμερικανικής παραγωγής, πάλι δεν θα μπορούσε να καλύψει πλήρως τον ουρανό της. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό, είναι μαθηματικό, βιομηχανικό και στρατηγικό. Οι διαθέσιμοι Patriot δεν επαρκούν για όλους. Και όταν δεν επαρκούν για όλους, κάποιος θα πάρει λιγότερους.

«Έχουμε πυραύλους Patriot, αλλά δεν έχουμε τόσους πολλούς. Τους χρειαζόμαστε και για εμάς τους ίδιους» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τραμπ στην Σύνοδο το ΝΑΤΟ, ενώπιων του Ζελένσκι, ανακοινώνοντας ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να δώσουν το πράσινο φως στους Ουκρανούς για να κατασκευάζουν μόνοι τους, τους δικούς τους πυραύλους, μία υπόσχεση που παραμένει βέβαια σε αρχικό ή γενικό πλαίσιο, καθώς μια τέτοια συμπαραγωγή απαιτεί χρόνο, τεχνογνωσία και έγκριση από την κατασκευάστρια εταιρεία.

Τα drones ως η τελευταία γραμμή άμυνας

Η Ουκρανία έχει επενδύσει σε πολύ μεγάλο βαθμό σε drones κάθε τύπου – επιθετικά, αναγνωριστικά, FPV, θαλάσσια, μακράς ακτίνας – τόσο για να πλήξει ρωσικούς στόχους όσο και για να κρατήσει τη γραμμή του μετώπου. Στην πραγματικότητα, τα drones έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς μηχανισμούς άμυνας και καθυστέρησης της ρωσικής προέλασης. Όμως και εδώ υπάρχει όριο. Αν η Δύση δυσκολεύεται να συντηρήσει τη ροή κρίσιμων πυραύλων, η μεταφορά του βάρους στα drones δεν αρκεί από μόνη της για να καλύψει το σύνολο των επιχειρησιακών αναγκών.

Τα drones δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τα συστήματα αντιβαλλιστικής άμυνας, ούτε να υποκαταστήσουν την ανάγκη προστασίας πόλεων, υποσταθμών, βάσεων και κρίσιμων υποδομών από μαζικές πυραυλικές επιθέσεις. Η ουκρανική πλευρά μπορεί να διατηρεί ικανότητα ενόχλησης, φθοράς και σημειακών πληγμάτων σε βάθος, ακόμη και να επιβάλει κόστος στη ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία ή στις στρατιωτικές υποδομές. Ωστόσο, αυτό δεν αναιρεί το κεντρικό πρόβλημα: χωρίς επαρκή αεράμυνα, η Ουκρανία κινδυνεύει να χάνει σταδιακά την ικανότητα να προστατεύει τον εσωτερικό της χώρο, ανεξάρτητα από την επιθετική χρήση drones.