Δυσεπίλυτη εξίσωση η πώληση των τουρκικών S-400

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν ότι η Άγκυρα δεν εξασφάλισε συγκεκριμένες δεσμεύσεις (μόνο υποσχέσεις) ιδιαίτερα όσον αφορά την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35, ή την άρση των κυρώσεων βάσει του νόμου CAATSA. Παράλληλα, σημαντικό τμήμα των υποστηρικτών της κυβέρνησης εξέλαβε τις εξελίξεις, ως παραχώρηση απέναντι στις πιέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Την ίδια στιγμή, υποστηρικτές και από τις δύο πλευρές αξιολόγησαν θετικά τη Σύνοδο, αλλά για διαφορετικούς λόγους: Στο κυβερνητικό στρατόπεδο, το αποτέλεσμα παρουσιάστηκε ως ακόμη ένα παράδειγμα της διεθνούς επιρροής του Ερντογάν και της ικανότητας της Τουρκίας να παραμένει βασικός παίκτης στα μεγάλα διπλωματικά τραπέζια.

Σε ορισμένους κύκλους της αντιπολίτευσης, η σύνοδος θεωρήθηκε πιθανή αλλαγή πορείας μακριά από την πιο συγκρουσιακή και πειραματική εξωτερική πολιτική της προηγούμενης δεκαετίας και ως πιθανή επιστροφή σε έναν πιο προβλέψιμο ρόλο, μέσα στο πλαίσιο της δυτικής συμμαχίας.

Διέξοδο με τους S-400 ψάχνει η Τουρκία

Η Τουρκία απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των F-35 κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, εν μέσω διαφωνιών με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σχετικά με την πολιτική της Άγκυρας στη Συρία. Παρότι η Τουρκία παρέλαβε τα συστήματα S-400, αυτά ουδέποτε ενσωματώθηκαν στο εθνικό της δίκτυο αεράμυνας, ούτε τέθηκαν σε επιχειρησιακή λειτουργία. Με βάση τους όρους του προγράμματος F-35, η επιστροφή της Τουρκίας προϋποθέτει την επίλυση του ζητήματος των S-400.

Αναφορές που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή υποστήριξαν ότι η Άγκυρα εξετάζει τη μεταφορά των συστημάτων σε τρίτη χώρα. Οι αναφορές προήλθαν από τη στήλη της Παρασκευής του Αμπντουλκαντίρ Σελβί, φιλοκυβερνητικού αρθρογράφου της εφημερίδας Hürriyet, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι σχετική ανακοίνωση για τη μεταφορά ενδέχεται να γινόταν ακόμη και την ίδια ημέρα. Το Reuters αργότερα αναφέρθηκε στο θέμα, επικαλούμενο τη στήλη του Σελβί ως πηγή της σχετικής φημολογίας.

Η είδηση στη συνέχεια μεταδόθηκε ευρέως από ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, με αρκετά από αυτά να υπογραμμίζουν το ενδεχόμενο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) να αποτελέσουν τον προορισμό των συστημάτων. Άλλοι φιλοκυβερνητικοί σχολιαστές ανέφεραν ως πιθανές εναλλακτικές το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία, ακόμη και τη Νότια Κορέα.

Η επαναλαμβανόμενη έμφαση από τον Σελβί και άλλους φιλοκυβερνητικούς σχολιαστές στη λέξη «πώληση» έχει ιδιαίτερη σημασία, κυρίως λόγω της επικέντρωσής τους στην ιδέα ότι η Τουρκία θα αποκομίσει οικονομικό όφελος από τη συναλλαγή. Η συγκεκριμένη παρουσίαση φαίνεται να αποσκοπεί στο να εμφανίσει την κίνηση ως εμπορική απόφαση και όχι ως στρατηγική παραχώρηση. Ωστόσο, το πιθανότερο σενάριο είναι μια μεταφορά των συστημάτων σε τρίτη χώρα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συνεννόησης με την Ουάσιγκτον.

Από την άλλη πλευρά, οι επαναλαμβανόμενες αναφορές στο Κατάρ και σε άλλες εναλλακτικές επιλογές ενδέχεται επίσης να εξυπηρετούν μια εσωτερική πολιτική σκοπιμότητα, καθιστώντας ευκολότερη την αποδοχή της απόφασης από τη συντηρητική βάση του Ερντογάν. Ωστόσο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εμφανίζονται ως ο πιο πιθανός προορισμός, δεδομένων των στενών σχέσεων ασφαλείας που διατηρούν τόσο με το Ισραήλ, όσο και με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αναφορά πολλών πιθανών επιλογών μπορεί να επιτρέψει στην Άγκυρα να αποφύγει την εικόνα ότι απλώς υποχωρεί στις αμερικανικές και ισραηλινές πιέσεις.

«Συνεχίστε να μας παρακολουθείτε»… 

Αργότερα την ίδια ημέρα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία και η Τουρκία είχαν συζητήσει το ενδεχόμενο μεταπώλησης των συστημάτων αεράμυνας S-400 που βρίσκονται σήμερα στο τουρκικό οπλοστάσιο και ότι οι συνομιλίες για το ζήτημα θα συνεχιστούν.

Μια μικρή αλλά χαρακτηριστική εικόνα του πόσο βαθιά πολιτικοποιήθηκε η συζήτηση γύρω από τους S-400 και μετατράπηκε σε σύμβολο πατριωτισμού στον δημόσιο λόγο της Τουρκίας.

Ο πρόεδρος Ερντογάν, απαντώντας στην ανταποκρίτρια του Reuters Χουμεϊρά Παμούκ σχετικά με το ζήτημα F-35/S-400, δήλωσε: «Συνεχίστε να μας παρακολουθείτε». Μένει να φανεί ποιο θα είναι το αποτέλεσμα…