Πισώπλατη μαχαιριά από την Γερμανία με την απόσυρση από την “Aegean Activity”

Γιατί το “Deutsche Marine” είχε την αρμοδιότητα του λεγόμενου «πλοίου διοίκησης» και η Τουρκία δεν δέχεται την ελεύθερη είσοδο άλλων συμμαχικών ναυτικών μονάδων – πλην των γερμανικών – στα χωρικά της ύδατα.

Η έναρξη της “Aegean Activity” αποφασίστηκε το Μάρτιο του 2016, όταν τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ομόφωνα αποδέχθηκαν κοινή πρόταση της Γερμανίας, της Ελλάδας και της Τουρκίας. Κρίθηκε και –  έκτοτε αποδείχθηκε –  ως η κύρια λύση αποτροπής της δράσης των παράνομων κυκλωμάτων και της εισόδου χιλιάδων προσφύγων και μεταναστών στα νησιά του Αιγαίου και, από εκεί, στην κεντρική Ευρώπη.

Ακολούθησε, ασφαλώς, και η επιλογή του Τούρκου Προέδρου Ερντογάν, “να κλείσει την κάνουλα” των ροών, με αντάλλαγμα την τεράστια οικονομική βοήθεια της ΕΕ προς την Άγκυρα. Κατόπιν αυτών, το μεταναστευτικό μέτωπο του Αιγαίου αξιολογείται ως μη επείγον και μη πιεστικό.

Ως γνωστόν, το κύριο πρόβλημα έχει πλέον μετατοπιστεί νότια της Κρήτης, με τις μαζικές εισόδους από τη Λιβύη. Τα καθεστώτα της Τρίπολης και της Βεγγάζης δεν είναι επαρκώς συνεργάσιμα και δεν παρακολουθούν τις συντονισμένες δράσεις των δυνάμεων Ακτοφυλακής Ελλάδας και Τουρκίας, που αποτελούν ένα από τα λίγα χειροπιαστά αποτελέσματα της διμερούς συνεννόησης τα τελευταία χρόνια.

Αντίθετα, τα μεγάλα πλοία (όπως η αποστολή φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού που παρουσιάστηκε πανηγυρικά από τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, ως λύση μπλοκαρίσματος των λιβυκών ροών πέρυσι τον Ιούνιο), αποδείχθηκε ότι δεν μπορούν να αποτρέψουν τις κινήσεις μικρών λέμβων, σε τόσο ευρεία θαλάσσια περιοχή.

Γερμανικά προσχήματα για την “Aegean Activity”

Η γερμανική πλευρά προβάλλει ως κίνητρο της δήθεν επείγουσας απόφασης απόσυρσης του πλοίου διοίκησης (τελευταίο ήταν το FGS Mosel-A 512), τις αυξημένες ανάγκες λόγω της συνεχιζόμενης κρίσης με την Τεχεράνη και της προσεχούς ευρωπαϊκής επιχείρησης αποναρκοθέτησης των Στενών του Ορμούζ.

Ωστόσο, πρόκειται για αστήρικτη δικαιολογία, επειδή και το Φεβρουάριο του 2022 (ρωσική εισβολή στην Ουκρανία) και το Μάρτιο φέτος (πόλεμος στο Ιράν), το Βερολίνο είχε και πάλι επικαλεστεί, ψευδώς, επείγουσες ανάγκες, τις οποίες “ξέχασε” λίγες εβδομάδες αργότερα. Το μέλλον θα αποδείξει αν, τελικά, γερμανική προτεραιότητα είναι το Ορμούζ ή (πιο πιθανό) η Βαλτική και η Βόρεια Θάλασσα λόγω του επεκτατισμού της Ρωσίας.

Από την πλευρά της, η Τουρκία επανειλημμένα είχε συζητήσει με το Βερολίνο την κατάργηση της Aegean Activity σαν πρακτικά αχρείαστη, ενώ – για τα δικά της συμφέροντα – αποτελεί πρόσθετη, χρήσιμη πίεση προς την Ελλάδα. Επομένως, είναι προφανές ότι η – οριστική πια – απόφαση, προς ικανοποίηση του Ερντογάν, αποτελεί συνειδητή επιλογή του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, του υπουργού Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, και λιγότερο (κατά τις εκτιμήσεις Ελλήνων διπλωματών) του υπουργού Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ.

Ως σημαντικά αρνητικός εκτιμάται και ο ρόλος του διπλωματικού συμβούλου της Καγκελαρίας, Γκίντερ Σάουτερ, που θεωρεί την κυβέρνηση υπεύθυνη για τις δευτερογενείς ροές μεταναστών από την Ελλάδα προς τη Γερμανία (κάτοχοι εγγράφων ασύλου που νομίμως μετακινούνται εντός της ΕΕ προς αναζήτηση καλύτερων συνθηκών εργασίας και πρόνοιας).

Ο ρόλος Πλέτνερ

Αν και δεν έχει άμεση αρμοδιότητα, την ίδια γνώμη φέρεται να διατηρεί και ο πρέσβης Γενς Πλέτνερ (πρεσβευτής στην Ελλάδα το 2017-19 και διπλωματικός σύμβουλος του καγκελάριου Όλαφ Σολτς το 2021-25), ο οποίος σήμερα υπηρετεί ως υφυπουργός Άμυνας. Κατά τη θητεία του στην Καγκελαρία, ο Πλέτνερ βοήθησε αποφασιστικά στην επανέναρξη του διαλόγου Ελλάδας-Τουρκίας, αλλά ήταν απόλυτος έναντι του Μητσοτάκη στο ζήτημα των δευτερογενών ροών.

Επίσης, ο Πλέτνερ (προερχόμενος από το SPD, όπως και ο Πιστόριους) θεωρείται εκ των κύριων εισηγητών της άποψης ότι η συνεργασία του Βερολίνου με την Αθήνα δεν μπορεί να επεκταθεί όσο υπάρχουν, πέραν των δευτερογενών ροών, και άλλες – κατά την άποψή του – “εκκρεμότητες”, όπως οι δικαστικές ενέργειες και οικονομικές απαιτήσεις του Ελληνικού Δημοσίου έναντι γερμανικών αμυντικών εταιρειών.

Προς αξιολόγηση της συνολικής στάσης της Γερμανίας στο Μεταναστευτικό, σημειώνεται ότι ο Μερτς δεν τήρησε την υπόσχεση που είχε δώσει στον Μητσοτάκη (ή, τουλάχιστον, ως τέτοια την αντιλήφθηκε η ελληνική πλευρά το Μάιο του 2025) για παρέμβασή του στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ώστε η ΕΕ να παράσχει γενναία χρηματοδότηση για την επέκταση του “φράχτη” στον Έβρο.