Πως η Τουρκία προωθεί τα οπλικά της συστήματα στις μοναρχίες του Κόλπου

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Σουηδικού Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI – Stockholm International Peace Research Institute) για τις διεθνείς μεταφορές κύριων οπλικών συστημάτων, η Τουρκία συγκαταλέγεται πλέον στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αμυντικές εξαγωγικές δυνάμεις παγκοσμίως.

Η χώρα κατέλαβε την 11η θέση μεταξύ των μεγαλύτερων εξαγωγέων κύριων οπλικών συστημάτων την περίοδο 2021-2025, ενώ το μερίδιό της στις παγκόσμιες εξαγωγές αυξήθηκε από 0,9% την περίοδο 2016-2020 σε 1,8% την περίοδο 2021-2025. Παράλληλα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, ο όγκος των τουρκικών εξαγωγών όπλων αυξήθηκε κατά 122%. Τα στοιχεία του SIPRI αποτυπώνουν τη σημαντική-ποσοτική άνοδο της Τουρκίας.

Ωστόσο, η ουσία της εξέλιξης δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς, αλλά στη μεταβολή του ίδιου του μοντέλου. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον στην πώληση οπλικών συστημάτων. Προσφέρει ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας, που περιλαμβάνει μεταφορά τεχνολογίας, συμπαραγωγή, εκπαίδευση και δημιουργία μακροχρόνιων βιομηχανικών δεσμών.

Η παρουσία της στον Κόλπο

Τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) έχουν αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ βρίσκονται στην κορυφή των συνεργασιών, ενώ συνολικά η περιοχή του Κόλπου απορροφά σημαντικό μέρος των τουρκικών εξαγωγών όπλων.

Τα κράτη του Κόλπου επιδιώκουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και δεν επιθυμούν να εξαρτώνται αποκλειστικά από τους παραδοσιακούς δυτικούς προμηθευτές. Αναζητούν εναλλακτικούς εταίρους που προσφέρουν ταχύτητα, ευελιξία και δυνατότητα τοπικής παραγωγής. Σε αυτό το περιβάλλον, η Τουρκία εμφανίζεται, όχι μόνο ως προμηθευτής όπλων, αλλά ως εταίρος αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας.

Τα drones ως σύμβολο

Η μεγαλύτερη επιτυχία της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας είναι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τα Bayraktar TB2 και AKINCI έγιναν το πιο αναγνωρίσιμο προϊόν της νέας τουρκικής τεχνολογικής ισχύος. Η επιχειρησιακή τους χρήση σε διαφορετικά πεδία συγκρούσεων ενίσχυσε τη διεθνή ζήτηση και μετέτρεψε τα drones σε εργαλείο διπλωματίας.

Η συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία για τα AKINCI χαρακτηρίστηκε από την Baykar ως η μεγαλύτερη αμυντική και αεροπορική εξαγωγική συμφωνία στην ιστορία της Τουρκίας. Δεν αφορούσε μόνο την αγορά συστημάτων, αλλά περιλάμβανε τεχνολογική συνεργασία, εκπαίδευση, τεχνική υποστήριξη και προοπτικές κοινής παραγωγής. Παράλληλα, η συνεργασία Baykar-EDGE στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δείχνει ότι η Άγκυρα επιδιώκει πλέον να περάσει από τις απλές πωλήσεις, στην κοινή ανάπτυξη προϊόντων και δυνατοτήτων.

Από την κρίση στην εξομάλυνση

Η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη γενικότερη πολιτική μεταβολή στον Κόλπο. Η Τουρκία είχε βρεθεί απέναντι στη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κατά την κρίση του Κατάρ το 2017,  όταν είχε επιλέξει να στηρίξει τη Ντόχα.

Η Διακήρυξη της Αλ Ούλα το 2021 άνοιξε τον δρόμο για την αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ των κρατών του Κόλπου και δημιούργησε ένα νέο περιβάλλον συνεργασίας. Η επαναπροσέγγιση αυτή επέτρεψε στην Άγκυρα να μετατρέψει τις πολιτικές σχέσεις, σε οικονομικές και αμυντικές συμφωνίες.

Το στοίχημα με τα οπλικά συστήματα

Η Τουρκία επιχειρεί να καταστήσει την αμυντική της βιομηχανία έναν από τους βασικούς πυλώνες της διεθνούς της παρουσίας και παρουσιάζει τα εξής πλεονεκτήματα:

• Ταχύτητα ανάπτυξης συστημάτων.
• Δυνατότητα γρήγορων παραδόσεων.
• Προσφορά συνεργασιών που συχνά ξεπερνούν τα όρια μιας απλής εμπορικής συναλλαγής.

Ωστόσο, ο ανταγωνισμός παραμένει μεγάλος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία, η Νότια Κορέα και η Κίνα εξακολουθούν να διαθέτουν ισχυρή παρουσία στις αγορές του Κόλπου. Το μεγάλο στοίχημα για την Άγκυρα είναι αν μπορεί να μετατρέψει τη σημερινή επιτυχία των εξαγωγών, σε μόνιμη στρατηγική επιρροή.

Σε κάθε περίπτωση, η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία ασκεί εξωτερική πολιτική. Τα drones, τα τεθωρακισμένα και οι τεχνολογικές συνεργασίες δεν είναι πλέον μόνο προϊόντα. Είναι και γεωπολιτικά εργαλεία…