Μόνο που όλοι οι νουνεχείς, ανεξαρτήτως εάν υποκύπτουν στον πειρασμό, ενίοτε, να συμμετάσχουν σε αυτού του επιπέδου τις συζητήσεις σε κάποια παρέα, αντιλαμβάνονται μια απλή αλήθεια: Ότι στην περίπτωση Ολυμπιακού και Παναθηναϊκού, όσες αβρότητες και να ανταλλάξουν πρόεδροι και οπαδοί, ο ένας δεν θα υπήρχε χωρίς τον άλλον! Ακόμα κι αν εξέλειπε κάποιος από την εξίσωση, κάποιος θα τον αντικαθιστούσε. Είτε διότι απλά… η φύση απεχθάνεται τα κενά είτε διότι χωρίς ανταγωνισμό θα χανόταν κάθε ενδιαφέρον.
Εάν αυτό περιγράφει την πραγματικότητα στα αθλητικά δρώμενα σε μια μικρή γωνιά της νοτιοανατολικής Ευρώπης αποτυπώνοντας, εν πολλοίς, την ίδια τη φύση του ανθρώπου, πώς να μην αποτυπώνει την ίδια τη φύση των διεθνών σχέσεων. Την αναγκαία συνύπαρξη όλων στον πλανήτη, μαζί με φυσικά με τους ανταγωνισμούς και τις συγκρούσεις από καταβολής κόσμου, τουλάχιστον όμως από τη Συνθήκη της Βεσταφλίας (1648) μέχρι τις ημέρες μας.
Κι επειδή στην αθλητική πτυχή έγινε λόγος για νουνεχείς που προσεγγίζουν την πραγματικότητα διαφορετικά από «το πεζοδρόμιο», έτσι και στις διεθνείς σχέσεις υπάρχουν αυτοί που προσεγγίζουν το θέμα με όρους «κουβέντας καφενείου» και άλλοι που προσπαθούν να το θέσουν με όρους ανάλυσης, στο ένα πλαίσιο ευρύτερης κατανόησης. Μπορεί να ακούγεται απλό. Εύκολο όμως δεν είναι.
Τα παπούτσια του άλλου…
Οι θετικές ή αρνητικές προδιαθέσεις των ανθρώπων πάντα θα υπάρχουν και θα επηρεάζουν αναπόφευκτα την οπτική και την κατανόηση σε οποιοδήποτε θέμα. Ειδικά όμως για τις διεθνείς σχέσεις και την προσπάθεια ανάλυσης κάθε θέματος που εμπίπτει στην κατηγορία, εάν δεν μπεις στα παπούτσια του άλλου και δεν προσπαθήσεις γνήσια να κατανοήσεις την οπτική του, θα έχεις χτίσει την ανάλυση και το τελικό συμπέρασμα σε μια απόλυτα σαθρή βάση. Ακόμα κι αν σε ευνοήσει η τύχη και προκύψει αυτό που θεωρείς ως πιθανότερη εξέλιξη, αυτό θα έχει συμβεί για διαφορετικούς λόγους από αυτούς που θα έχεις αναφέρει…
Όπως ο ψύχραιμος παρατηρητής του μπάσκετ στην Ελλάδα καταλαβαίνει τη σημασία της μιας κορυφαίας ομάδας για την άλλη και ότι θα καταστραφεί το άθλημα εάν δεν ελεγχθούν οι υπερβολές της οπαδικής προσέγγισης, το ίδιο συμβαίνει και στις διεθνείς σχέσεις. Εάν προσεγγίζονται οι σχέσεις μεταξύ των ισχυρών με όρους εξόντωσης, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι απείρως καταστρεπτικότερο από την περίπτωση του μπάσκετ…
Τα τελευταία χρόνια, δυστυχώς, αυτός ο αρρωστημένος οπαδισμός έχει ενισχύσει τη θέση του και στις διεθνείς σχέσεις. Στα ζητήματα διεθνούς ασφάλειας, ακόμα και από «μύστες» υποτίθεται του «αθλήματος». Τους ειδικευόμενους με τον χώρο. Όχι όσους περιμένουν την καθημερινή ειδησεογραφία για να διαμορφώσουν άποψη. Αυτούς από τους οποίους απαιτεί κανείς να μην προσεγγίζουν τα προβλήματα με όρους άσπρου-μαύρου, καθώς αντιλαμβάνονται ότι η πραγματικότητα αποτυπώνεται μονίμως σε διάφορες αποχρώσεις του γκρίζου.
Κλασικότερο παράδειγμα από τον πόλεμο της Ουκρανίας δεν υπάρχει. Ο διχασμός ξεπέρασε κάθε προηγούμενο και δρομολογήθηκε από πάνω προς τα κάτω. Από τις ηγεσίες προς τις κοινωνίες. Προφανώς ως επιλογή εξυπηρετούσε κάποιον σκοπό. Την κυρίαρχη ατζέντα. Φθάσαμε μάλιστα στο πρωτοφανές σημείο της λογοκρισίας των μέσων ενημέρωσης του «εχθρού» (σ.σ. που αντικατέστησε το «αντίπαλος»).
Κατανοητή η σκοπιμότητα για τον ψύχραιμο αναλυτή. Όπως και το ότι αυτό αφορά το τακτικό επίπεδο. Πιο συγκεκριμένα, την προσπάθεια επίτευξης υψηλών ποσοστών πολιτικής νομιμοποίησης, εσωτερικής και εξωτερικής. Διότι στο στρατηγικό επίπεδο, τέτοιες αφελείς προσεγγίσεις δεν επιτρέπονται. Είναι καταστρεπτικές. Το «αν η πραγματικότητα δε συμφέρει τους στόχους μας, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα», είναι συνταγή καταστροφής. Και προσεγγίζει γοργά, εάν στην παγίδα πέσουν οι ίδιοι οι πολιτικοί ενορχηστρωτές.
Δουλειά του αναλυτή είναι να προσπαθεί να αποστασιοποιείται από το συναίσθημα και να προσπαθεί να αποτυπώσει και να κατανοήσει όσα συμβαίνουν, επιχειρώντας εν συνεχεία να διακρίνει το που βγάζει αυτός ο δρόμος. Να προειδοποιήσει εάν προκύπτει για κάποιο επερχόμενο αδιέξοδο ή για κάποια μεγαλύτερη σύγκρουση που μπορεί να προκληθεί.
Πάντα υπό την προϋπόθεση βέβαια, ότι η σύγκρουση αυτή δεν αποτελεί το ζητούμενο των σχεδιασμών των κρατούντων. Πόσες φορές στην Ιστορία οι πολεμικές αναμετρήσεις δεν ξεκίνησαν ως απόλυτα συνειδητές πρωτοβουλίες κάποιου εκ των εμπλεκομένων σε μια κρίση; Αυτό είναι άλλο ένα ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί για το μέτωπο της Ουκρανίας, όπως φυσικά και για το Ιράν. Άλλο όμως αυτό και άλλο η συνειδητή παραπληροφόρηση των κοινωνιών για τους λόγους που ήδη εξηγήθηκαν.
Καθήκον του αναλυτή είναι να αναδείξει και αυτή τη διάσταση. Διαφορετικά, μετατρέπεται σε «βαποράκι» κάποιας «αλήθειας». Ασφαλώς και στο μυαλό του έχει τη δική του άποψη για ποια είναι η καταλληλότερη στρατηγική. Αφενός όμως αυτή την πεποίθηση πρέπει καθημερινά να την επανεξετάζει ως προς το κατά πόσον είναι εφικτός ο στόχος που υπηρετεί και με ποιο κόστος. Αφετέρου να προσπαθεί να κατανοεί ορθώς και να συνυπολογίζει τα κίνητρα των πρωταγωνιστώνπίσω από τις ενέργειές τους. Και σε αυτή τη μεθοδολογία δεν χωρούν σχήματα καλός-κακός…
Τα ζήτημα δημοκρατίας και ο ρόλος του αναλυτή
Επιπρόσθετα, διότι αυτό που έχουν διάφορους λόγους να επιδιώκουν οι ηγεσίες, δεν είναι απαραίτητο να το συμμερίζεται ο απλός καθημερινός πολίτης. Κι επειδή υποτίθεται ότι στη Δύση υπάρχει δημοκρατικό πολίτευμα για το οποίο καυχόμαστε και προσπαθούμε να μεταλαμπαδεύσουμε σε ολόκληρη την υφήλιο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο λαός, στον οποίον ομνύουν οι πολιτικές ηγεσίες, είναι ο απόλυτος εντολέας τους….
Από το πρωί, η «πολεμική» ειδησεογραφία κυριαρχείται από δυο θέματα: Πρώτον, από τις επιφυλάξεις που ήγειρε ο Τραμπ μιλώντας στους Financial Times για την παραχώρηση άδειας στην Ουκρανία για την παραγωγή πυραύλων αναχαίτισης για τα συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής προστασίας Patriot και δεύτερον, για τα «γαλλικά» που σύμφωνα με το NBC News φέρεται να είπε στους στενούς του συνεργάτες, συνειδητοποιώντας τη διάψευση της πεποίθησης που του είχαν δημιουργήσει για σύντομη ολοκλήρωση του πολέμου με το Ιράν.
Πώς θα προσεγγίσουν και θα ερμηνεύσουν αυτή την κατάσταση οι πραγματικοί αναλυτές και πώς τα «βαποράκια» που παριστάνουν τους αναλυτές; Αυτοί που έχουν ως υπόστρωμα του αναλυτικού προϊόντος τους μια «αλήθεια» την οποία αρνούνται να επανεξετάσουν, ασχέτως της πορείας των πραγμάτων;
Κι επειδή για τους Έλληνες αναλυτές που αυτοπροσδιορίζονται ως ρεαλιστές, «κέντρο του κόσμου» οφείλει να είναι η Ελλάδα και η Κύπρος, επιβάλλεται η προσέγγιση των υποθέσεων με όρους εθνικού συμφέροντος. Μετά ας πει καθένας το μακρύ και το κοντό του. Πάντα εφαρμόζοντας την προαναφερθείσα μεθοδολογία. Κι επιτέλους, ας βάλουμε στο περιθώριο «αναλύσεις» που αναφέρονται σε «πράκτορες» και «πατριώτες». Όχι ότι δεν υπάρχουν και οι μεν και οι δε…
Σε συνεργασία με το defence-point.gr
