Η Τουρκία ζητά το “πράσινο φως” των ΗΠΑ για την αποστολή οπλικών συστημάτων στην Ουκρανία

Η Τουρκία έχει ζητήσει από τις ΗΠΑ άδεια για την επανεξαγωγή στην Ουκρανία δεκάδων χιλιάδων αμερικανικής προέλευσης πυραύλων, ρουκετών και βλημάτων πυροβολικού, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και πυρομαχικά διασποράς που βρίσκονται εδώ και δεκαετίες στα τουρκικά αποθέματα.

Το πακέτο περιλαμβάνει 70 βαλλιστικούς πυραύλους M39 ATACMS, 12 συστήματα πολλαπλής εκτόξευσης M270 MLRS, 2.524 ρουκέτες M26 με κεφαλές DPICM και 47.000 βλήματα πυροβολικού M509A1 των 203 χιλιοστών. Η σχετική διαδικασία έχει ήδη γνωστοποιηθεί στο αμερικανικό Κογκρέσο, καθώς για την επανεξαγωγή αμερικανικού στρατιωτικού υλικού από τρίτη χώρα απαιτείται η έγκριση της Ουάσιγκτον.

Η Human Rights Watch, η οποία δημοσιοποίησε τις λεπτομέρειες της υπόθεσης, αναφέρει ότι τα συγκεκριμένα όπλα περιέχουν συνολικά περισσότερα από 10 εκατομμύρια μικρά εκρηκτικά. Πρόκειται για οπλικά συστήματα που είχαν παραχθεί, εν μέρει, στην Τουρκία βάσει αμερικανικών αδειών από το 1987 και βρίσκονται εδώ και δεκαετίες στα τουρκικά αποθέματα.

Τα εκατομμύρια μικρά εκρηκτικά

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην ενημέρωση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών προς το Κογκρέσο, η συμφωνία αφορά:

• 70 πυραύλους M39 ATACMS, καθένας από τους οποίους φέρει 950 μικρά εκρηκτικά M74, δηλαδή συνολικά 66.500.
• 2.524 ρουκέτες M26, καθεμία με 644 μικρά εκρηκτικά M77 DPICM, δηλαδή συνολικά 1.625.456.
• 47.000 βλήματα M509A1 των 203 χιλιοστών, καθένα από τα οποία περιέχει 180 μικρά εκρηκτικά M42 DPICM, δηλαδή συνολικά 8.460.000.

Συνολικά, τα τρία αυτά συστήματα περιλαμβάνουν 10.151.956 μικρά εκρηκτικά. Τα M39 ATACMS είναι η παλαιότερη έκδοση του γνωστού αμερικανικού βαλλιστικού πυραύλου και έχουν εμβέλεια περίπου 165 χιλιομέτρων. Τα συγκεκριμένα πυρομαχικά χρησιμοποιούν κεφαλή διασποράς, η οποία απελευθερώνει μεγάλο αριθμό εκρηκτικών στην περιοχή του στόχου.

Η αμερικανική έγκριση στην Τουρκία

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ενημέρωσε το Κογκρέσο στις 6 Αυγούστου 2026 για την προτεινόμενη μεταφορά αμερικανικής προέλευσης οπλικών συστημάτων από την Τουρκία στην Ουκρανία. Τα σχετικά έγγραφα δημοσιεύθηκαν στο Congressional Record. Σύμφωνα με την αμερικανική ενημέρωση, η Τουρκία επιδιώκει να μειώσει τα αποθέματά της από παλαιότερα αμυντικά συστήματα, ώστε να επενδύσει τους οικονομικούς της πόρους στον εκσυγχρονισμό και στη συντήρηση των οπλικών της συστημάτων.

Από την πλευρά της, η Ουκρανία επιδιώκει να αποκτήσει τα συγκεκριμένα όπλα για να ενισχύσει τις επιθετικές και αμυντικές δυνατότητές της, καθώς συνεχίζει τον πόλεμο απέναντι στη Ρωσία. Η Ουκρανία διαθέτει ήδη πυρομαχικά ίδιου ή ουσιαστικά παρόμοιου τύπου. Η διαδικασία προβλέπει 15ήμερη περίοδο κοινοβουλευτικού ελέγχου. Εφόσον το Κογκρέσο δεν υιοθετήσει μέτρο που να μπλοκάρει την επανεξαγωγή εντός αυτής της περιόδου, η διαδικασία μπορεί να προχωρήσει. Η μεταφορά αναμένεται να ξεκινήσει μετά την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας.

Γιατί τα πυρομαχικά διασποράς προκαλούν αντιδράσεις

Το πιο ευαίσθητο στοιχείο της συμφωνίας είναι η παρουσία των πυρομαχικών διασποράς. Η Human Rights Watch προειδοποιεί ότι τα πυρομαχικά διασποράς είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα για τους αμάχους, καθώς διασκορπίζουν μεγάλο αριθμό μικρών εκρηκτικών σε μεγάλη έκταση. Ορισμένα από αυτά δεν εκρήγνυνται κατά την επίθεση και μπορεί να παραμείνουν στο έδαφος για χρόνια, αποτελώντας διαρκή κίνδυνο για τους αμάχους και λειτουργώντας ουσιαστικά σαν νάρκες.

Η Σύμβαση για τα Πυρομαχικά Διασποράς απαγορεύει τη χρήση, την παραγωγή, τη μεταφορά και την αποθήκευση τέτοιων όπλων για τα κράτη που έχουν προσχωρήσει σε αυτήν. Η HRW σημειώνει ότι 112 χώρες έχουν ενταχθεί στη σχετική σύμβαση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο, δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

Παράλληλα, στις ΗΠΑ ισχύει από το 2009 περιορισμός στις εξαγωγές πυρομαχικών διασποράς μέσω του ετήσιου αμυντικού προϋπολογισμού. Η HRW επισημαίνει ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε παρακάμψει τον περιορισμό για προηγούμενες αποστολές προς την Ουκρανία.

Η Τουρκία ως ενδιάμεσος κρίκος

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία επειδή η Τουρκία βρίσκεται ταυτόχρονα στη θέση του κατόχου αμερικανικού οπλικού υλικού, του μεταβιβαστή του προς την Ουκρανία και μέλους του ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα διατηρεί παράλληλα στενές σχέσεις με τη Μόσχα και έχει παίξει ρόλο μεσολαβητή στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζει να παρέχει στρατιωτική υποστήριξη στο Κίεβο.

Η συγκεκριμένη συμφωνία, επομένως, δεν αφορά μόνο την αξιοποίηση παλαιών τουρκικών αποθεμάτων. Συνδέεται και με την προσπάθεια της Άγκυρας να αποσύρει παλαιότερα αμερικανικής προέλευσης συστήματα και να απελευθερώσει πόρους για τον εκσυγχρονισμό των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Για την Ουκρανία, από την άλλη πλευρά, η απόκτηση 70 ATACMS και 12 M270 έχει ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία, καθώς ενισχύει τις δυνατότητές της για πλήγματα μεγάλης εμβέλειας.

Το Κογκρέσο έχει τον τελευταίο λόγο

Η Human Rights Watch καλεί το αμερικανικό Κογκρέσο να εμποδίσει τη μεταφορά, υποστηρίζοντας ότι τα συγκεκριμένα πυρομαχικά είναι παρωχημένα, ανακριβή και ενέχουν προβλέψιμους κινδύνους για τους αμάχους.

Μέχρι να ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία στις ΗΠΑ, είναι επομένως ακριβέστερο να γίνεται λόγος για προτεινόμενη μεταφορά και όχι για ολοκληρωμένη παράδοση.

Η υπόθεση έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς συνδέει σε μία συμφωνία την Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουκρανία, ενώ παράλληλα φέρνει ξανά στο προσκήνιο το εξαιρετικά αμφιλεγόμενο ζήτημα της χρήσης πυρομαχικών διασποράς στον πόλεμο.

 

---

 

Άλλες πηγές

Congressional Record / αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών – η κοινοποίηση της προτεινόμενης μεταφοράς αμερικανικής προέλευσης οπλικών συστημάτων από την Τουρκία στην Ουκρανία, η οποία δημοσιεύθηκε στο Congressional Record στις 6 Αυγούστου 2026.