Στον αστερισμό των μυστικών υπηρεσιών και των “dirty tricks”…

Ο λόγος φυσικά για την κατασκοπεία και το γενικότερο ρόλο των υπηρεσιών πληροφοριών στη διεθνή πολιτική. Περιγράφεται με τον όρο «Intelligence». Στις μέρες μας όμως, δείχνει να περνά ολοένα και περισσότερο από το παρασκήνιο στο προσκήνιο. Προάγγελος έναρξης του νέου ψυχρού πολέμου που αρκετοί μοιάζουν να επιδιώκουν; Ενδεχομένως…

Η αμφιβολία εδράζεται στο ότι η ανθρωπότητα διέρχεται μια μεταβατική περίοδο. Όσο και η ψυχροπολεμική κατάληξη να μοιάζει ολοένα ως η πιο πιθανή εξέλιξη, καλό θα ήταν να διατηρήσουμε κάποιες, έστω ελάχιστες, επιφυλάξεις. Ο λόγος είναι απλός: Για να αποφευχθεί η περαιτέρω τροφοδότηση μιας ξεκάθαρα διακριτής – υφιστάμενης τάσης. Για να μην επιβεβαιωθεί αυτή η εκτίμηση, έχοντας πρόωρα οριστικοποιηθεί μέσω ενός μηχανισμού αυτοεκπληρούμενης προφητείας…

Εξίσου λανθασμένη προσέγγιση θα ήταν όμως και η εθελοτυφλία. Τα πράγματα είναι πιθανό να εξελιχθούν σε μια πολύ πιο επικίνδυνη κατάσταση. Την εποχή του… «original» Ψυχρού Πολέμου, μπορεί η σύγκρουση των υπηρεσιών σε τοπικό, περιφερειακό και πλανητικό επίπεδο να ήταν μετωπική. Στην πορεία και ιδίως με τα διδάγματα της κρίσης της Κούβας όμως είχαν δημιουργηθεί κάποιοι μηχανισμοί που εξασφάλιζαν επικοινωνία για την αποτροπή μιας μη αναστρέψιμης εκτροπής που θα οδηγούσε σε καταστροφή.

Ενώ στο παρελθόν ο τεχνολογικός ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων αποτελούσε πεδίο που περιοριζόταν στη βιομηχανική κατασκοπεία, σήμερα. κυρίως στις ΗΠΑ υψώνονται τείχη στη συνεργασία και συμμετοχή ξένων φοιτητών και εταιριών, κυρίως από την Κίνα, σε πανεπιστήμια. Η Γερμανία φαίνεται έτοιμη να ακολουθήσει την ίδια πορεία απέναντι σε Ρωσία και Κίνα.

Τα «Dirty Tricks»

Οι μυστικές υπηρεσίες βρίσκονται ολοένα και περισσότερο στις ειδήσεις, παρόλο που αυτό αποτελεί μια μεγάλη αντίφαση σε σχέση με τη φύση του ρόλου τους. Ο ρόλος τους στην Ουκρανία και στο μέτωπο του Ιράν, αλλά και η συνεχής παρουσία παντού. Η ειδησεογραφία κατακλύζεται από αναφορές για σαμποτάζ και άλλες επιχειρήσεις που είτε αποδίδονται ευθέως είτε παραπέμπουν έμμεσα στην εμπλοκή τους. «Dirty tricks» όπως έχουν επικρατήσει στη βιβλιογραφία.

Η δε ηττημένη των δυο παγκοσμίων πολέμων Γερμανία, εγκαταλείπει την «αμυντική λειτουργία» των υπηρεσιών της και επιτρέπει τις «επιθετικές επιχειρήσεις», όπως μας πληροφόρησε η DW, αν και στη συνέχεια, μετά τον μεγάλο αντίκτυπο της είδησης, επιχειρήθηκε μερική αναδίπλωση…

Σήμερα ο κόσμος δείχνει να οδηγείται, αργά αλλά σταθερά, σε ένα «restart» γεμάτο ασάφειες. Με αμηχανία για το τι θα γεννήσει η επόμενη ημέρα. Είναι λογικό. Τα χαρακτηριστικά του μεταπολεμικού κόσμου ήταν εντελώς διαφορετικά από τα σημερινά. Οι πόλοι ήταν ξεκάθαροι και ιδεολογικά προσδιορισμένοι. Ο πλανήτης έβγαινε από δυο παγκόσμιους πολέμους στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα.

Στο τέλος αυτής της περιόδου εμφανιζόταν η πυρηνική ισχύς και η προοπτική του ολέθρου. Όσο και να διέφεραν οι εκτιμήσεις για την έκβαση ενός γενικευμένου πυρηνικού πολέμου, η σύγκρουση δεν ήταν προτεραιότητα για τις υπερδυνάμεις. Οι εκτιμήσεις διέφεραν στην έκβαση. Η πυκνοκατοικημένη Δύση με τα αστικά κέντρα που φιλοξενούσαν πολλά εκατομμύρια κατοίκων, έναντι της αραιοκατοικημένης και αχανούς σε έκταση Ανατολής, μιλώντας κυρίως για τη Σοβιετική Ένωση.

Κατά συνέπεια, στη Δύση πλειοψηφούσε η εκτίμηση της απόλυτης καταστροφής. Αντιθέτως, στην Ανατολή, το φλερτ με την ιδέα της επικράτησης σε μια πυρηνική σύγκρουση αποκαλύφθηκε από το άνοιγμα των αρχείων της ΕΣΣΔ και τις εξαιρετικού ενδιαφέροντος ιστορικές μελέτες που στηρίχθηκαν σε αυτά. Προέκυψε δε, ότι σε μέρος τουλάχιστον του κατεστημένου είχε τροφοδοτηθεί μια αισιοδοξία επικράτησης σε μια πυρηνική σύγκρουση, λόγω της μεγαλύτερης ικανότητας «απορρόφησης» των πυρηνικών πληγμάτων.

Ως αποτέλεσμα, οι ένοπλες δυνάμεις ετοιμάζονταν με αυτή τη λογική. Την ίδια ώρα στη Δύση, μεσουρανούσε η συζήτηση των στρατηγιστών, είτε προέρχονταν από τις ένοπλες δυνάμεις είτε από την ακαδημία, που αφορούσε την έννοια της «πυρηνικής αποτροπής» (nuclear deterrence). Κατά περιόδους θεωρούσαμε ότι λειτουργεί λόγω της αμοιβαία εξασφαλισμένης καταστροφής (MAD: Mutually Assured Destruction). Όπως, ίσως προκύπτει, ότι η πιο επιτυχημένη προσέγγιση περιοριζόταν σε αυτό καθαυτό το ακρωνύμιο MAD που χρησιμοποιήθηκε. Σημαίνει «τρελός / παράφρων» στην αγγλική… Εύγλωττο.

Σήμερα, αντί παγκοσμίων πολέμων, έχουμε περιφερειακούς με παγκόσμιες συνέπειες. Πολέμους που ξεκινήσαμε και δεν γνωρίζουμε πώς να τερματίσουμε. Η δε μαζική καταστροφή μπορεί να μην απειλεί την ύπαρξη του κόσμου, όμως εξασφαλίζεται από τη μαζική χρήση για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα φθηνών μη επανδρωμένων συστημάτων…

Με αυτά οι εμπόλεμοι επιχειρούν να συντηρούν μια διαρκή αιμορραγία του αντιπάλου. Αν μη τι άλλο, ο λιγότερο ισχυρός μπορεί να βραχυκυκλώνει τους σχεδιασμούς ακόμα και του πανίσχυρου για επικράτηση επί του πεδίου. Παράλληλα και μεθοδικά, επιχειρείται η καταστροφή της οικονομίας. Άρα και της κοινωνίας της χώρας στόχου.

Και οι χρήσιμοι… γνωμηγήτορες

Ο διχασμός που παρατηρείται στον πλανήτη ολόκληρο έχει μεταφερθεί και στο εσωτερικό αρκετών κρατών, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης. Και ως είθισται, σε κάθε τέτοια κατάσταση πετάγονται οι νέοι «γενίτσαροι» προσηλωμένοι στον μεγάλο σκοπό! Και κάπως έτσι, όποιος τολμά να αναζητά λύσεις συνύπαρξης, σε τοπικό, περιφερειακό ή παγκόσμιο επίπεδο, τίθεται αυτομάτως υπό διωγμό.

Και η συνισταμένη των δυνάμεων σπρώχνει προς το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η φύση του ανθρώπου είναι συγκρουσιακή. Για τους πολλούς φαίνεται πως νοηματοδοτεί την ύπαρξή τους. Για τους λίγους και «εκλεκτούς» αποτελεί ένα πλαίσιο που θα εξασφαλίσει επικερδείς μακροχρόνιες επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Τελικά μας άρεσε περισσότερο ο Ψυχρός Πόλεμος και φαίνεται πως δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτόν. Στις 13/8 είναι η 65η επέτειος από την ανέγερση του τείχους του Βερολίνου, εκτός από τα γενέθλια του ιστορικού ηγέτη της Κούβας, Φιντέλ Κάστρο! Ας μείνουμε όμως στο τείχος, αυτού του εμβληματικού ψυχροπολεμικού συμβόλου. Έπρεπε κάπως να το γιορτάσουμε…

Μένει να αποδειχθεί εάν θα υπάρξει σήμερα καλλιτεχνικό ιστορικό ανάλογο της ταινίας-κωμωδίας «One, Two, Three» που γυριζόταν στο Βερολίνο και με την έναρξη οικοδόμησης του Τείχους μεταφέρθηκε στο Μόναχο. Αν και δεν αναμένεται η έγερση νέου τείχους…

Η πραγματικότητα αποτελούσε πάντα πεδίον δόξης λαμπρό για ευρηματικούς σκηνοθέτες. Μακάρι να αποτελέσει έμπνευση και για τους σύγχρονους. Εάν το επιτρέψει βέβαια η επιστροφή «νεομακαρθικών» τάσεων. Θα είναι μια σπαρταριστή κωμωδία… με στοιχεία τραγωδίας, όπως θα διαπιστώσουμε εν καιρώ. Εξάλλου, η Ιστορία, ενίοτε επαναλαμβάνεται ως φάρσα.

Σε συνεργασία με το defencepoint