Το Κίεβο φτιάχνει δικό του Starlink με Ευρωπαίους για να πλήττει τη Ρωσία και να μην εξαρτάται από τον Μασκ

Η δήλωση αυτή, για “ουκρανο-ευρωπαϊκό” Starlink, αν όντως αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα, γεννά και ερωτήματα. Ένα από αυτά είναι το ποια χώρα είναι αποφασισμένη να διαρκέσει αυτός ο πόλεμος στο διηνεκές, διότι δεν πρόκειται για προληπτικό σύστημα άμυνας σε περίπτωση που η Ευρώπη δεχθεί επίθεση, αλλά για σύστημα που οπλίζει άμεσα την Ουκρανία για πλήγματα στο εσωτερικό της Ρωσίας. Γεννάται και το ερώτημα για ποιο λόγο “έμεινε πίσω” σε αυτό το θέμα η εμπόλεμη Ρωσία.

«Οι Ρώσοι κατασκευάζουν ένα ισοδύναμο του Starlink μαζί με τους Κινέζους. Και πιστεύουν πως θα ολοκληρώσουν αυτό το σχέδιο έως τον Δεκέμβριο του 2026», δήλωσε ο Ζελένσκι. «Δεν πρόκειται απλά να περιμένουμε τους Κινέζους και τους Ρώσους να αναπτύξουν το δικό τους ισοδύναμο του Starlink. Υλοποιούμε το δικό μας πρόγραμμα με μια ευρωπαϊκή χώρα. Σίγουρα, θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε με το Starlink, όμως θα εργαστούμε επίσης και με ένα άλλο ευρωπαϊκό σχέδιο. Ξεκινήσαμε τις δοκιμές του», συνέχισε.

Το “πρόβλημα” με τον Μασκ

«Προς το παρόν, ο Ίλον Μασκ δεν επιτρέπει τη χρήση του Starlink για πλήγματα βαθιά μέσα στη Ρωσία, λέγοντας ότι αυτό θα ήταν κλιμάκωση. Όμως, θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη, όταν θα του παρουσιάζονταν περισσότερα επιχειρήματα, όπως ότι τα πλήγματα αυτά θα μπορούσαν, αντιθέτως, να οδηγήσουν σε μείωση ακριβώς αυτών των δυνατοτήτων που χρησιμοποιεί η Ρωσία ώστε να παρατείνει τον πόλεμο. Θα πλήτταμε πλέον ρωσικές εγκαταστάσεις εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων και αυτό θα άλλαζε την πορεία του πολέμου», υποστήριξε ο Ουκρανός πρόεδρος.

Ο Ζελένσκι είπε ότι το Κίεβο προσπαθούσε να χτυπήσει ρωσικούς βαλλιστικούς εκτοξευτές, καθώς η Μόσχα έχει εντείνει τη χρήση των πυραύλων, οι οποίοι μπορούν αποτελεσματικά να καταστραφούν μόνο από συστήματα Patriot αμερικανικής σχεδίασης. «Η Ουκρανία είχε λάβει 675 πυραύλους Patriot το 2023, σε σύγκριση με 364 το 2025 και 264 το 2026», είπε ο Ζελένσκι. «Όταν οι αντιβαλλιστικοί μας πύραυλοι ελαχιστοποιούνται, θα πρέπει να κυνηγήσουμε τα σημεία από τα οποία η Ρωσία εκτοξεύει τους πυραύλους της», πρόσθεσε.

Η πρόσβαση στο δίκτυο Starlink διακόπηκε πέρσι για τους Ρώσους με απόφαση του επικεφαλής της SpaceX, Ίλον Μασκ, «συμβάλλοντας στην επιτυχία στοχευμένων ουκρανικών αντεπιθέσεων», όπως αναφέρει το Κίεβο. Η Ουκρανία ελπίζει να πείσει τον Ίλον Μασκ να της επιτρέψει, με την έγκριση της Ουάσιγκτον, να χρησιμοποιήσει το δορυφορικό δίκτυο ώστε να διεξάγει πλήγματα εντός της Ρωσίας και όχι μόνο στο μέτωπο, ανέφερε ο Ζελένσκι στους δημοσιογράφους.

Ο αμερικανικός τεχνολογικός κολοσσός έχει πολλές φορές αλλάξει στάση απέναντι στην Ουκρανία μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022. Είχε στενές επαφές με τον πρώην υπουργό Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαΐλο Φεντόροφ, που απομακρύνθηκε τον Ιούλιο από τον Ζελένσκι.

Ποια χώρα συνεργάζεται για ευρωπαϊκό Starlink

Αν αυτά που δήλωσε ο Ζελένσκι ευσταθούν, οι πιθανότεροι σύμμαχοί του σε αυτό το πλάνο για ευρωπαϊκό Starlink είναι χώρες που έχουν ήδη πολυάριθμους δορυφόρους και παράλληλα έχουν μένος με την Ρωσία, όπως η Βρετανία, ή χώρες που έχουν τεχνογνωσία κα δορυφόρους και θέλουν να πρωταγωνιστήσουν στην πολεμική βιομηχανία της Ευρώπης, όπως η Γαλλία και Γερμανία. Ομως και η πλειοψηφία των μελών της ΕΕ βαδίζει με η θεωρία ότι η Ρωσία θα επιτεθεί στο ΝΑΤΟ και συνιστά απειλή, οπότε ένα ευρωπαϊκό σύστημα θα ήταν ευπρόσδεκτο στις Βρυξέλλες.

Ρώσοι στρατιωτικοί παρατηρητές συχνά αναφέρουν γαλλικές εταιρείες όπως η Eutelsat και η Thales Alenia Space ως τις μόνες ευρωπαϊκές οντότητες με ενεργό ικανότητα και στρατιωτική υποδομή για να δοκιμάσουν με ασφάλεια τα δίκτυα επικοινωνίας του πεδίου της μάχης με το Κίεβο. Αντί για ένα μόνο έθνος, ορισμένες ρωσικές αναλύσεις υποδηλώνουν ότι η Ουκρανία εκτελεί δοκιμές που συνδέονται άμεσα με την πρωτοβουλία IRIS² της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για ένα έργο εθνικών δορυφόρων αξίας 10,6 δισεκατομμυρίων ευρώ, σχεδιασμένο ακριβώς για να “σπάσει” τη στρατιωτική εξάρτηση της Ευρώπης από το Starlink του Έλον Μασκ και από τις ΗΠΑ.

Οι Βρετανοί διαθέτουν το OneWeb Connection, που σύμφωνα με αναλυτές είναι το μόνο ευρωπαϊκό σύστημα που λειτουργεί αυτή τη στιγμή αρκετά ώστε να χρησιμεύσει ως άμεση εναλλακτική λύση ευρυζωνικής σύνδεσης LEO στο Starlink. Το LEO broadband (Low Earth Orbit broadband) είναι υπηρεσία δορυφορικού διαδικτύου υψηλών ταχυτήτων που βασίζεται σε χιλιάδες μικρούς δορυφόρους σε χαμηλή γήινη τροχιά (300 έως 2.000 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη). Σε αντίθεση με τους παλιούς δορυφόρους, η μικρή απόσταση εξασφαλίζει πολύ γρήγορη σύνδεση και ελάχιστη καθυστέρηση (latency), καλύπτοντας απομακρυσμένες περιοχές

Κανένα μέσο, δυτικό ή ρωσικό, δεν αναφέρεται με βεβαιότητα στον συνεργάτη- σύμμαχο του Κιέβου στη συγκεκριμένο εγχείρημα ούτε είναι σαφές πόσο καιρό θα χρειαστεί για την υλοποίησή του αν δεν συνδράμει χώρα που έχει ήδη στημένο το κατάλληλο δίκτυο.

Γιατί έμειναν πίσω Ρωσία και Κίνα;

Η δημιουργία δικτύου LEO απαιτεί την εκτόξευση χιλιάδων δορυφόρων μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα και είναι (ή σωστότερα, ήταν) ζήτημα προτεραιοτήτων, χρημάτων, πρόσβασης σε τσιπ αλλά και θέμα ανοιχτής πρόσβασης σε διαδίκτυο παντού -κάτι με ρίσκο για την εθνική ασφάλεια.

Όσον αφορά στο οικονομικό, η SpaceX κατάφερε να κυριαρχήσει χάρη στους επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους Falcon 9, οι οποίοι μείωσαν δραματικά το κόστος και επέτρεψαν μαζικές, εβδομαδιαίες εκτοξεύσεις. Η Κίνα βασιζόταν σε παραδοσιακούς πυραύλους (Long March) χωρίς δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης, γεγονός που έκανε το εγχείρημα οικονομικά και υλικοτεχνικά ασύμφορο. Η ρωσική Roscosmos διέθετε την τεχνογνωσία, αλλά χωρίς τεχνολογία επαναχρησιμοποίησης και με περιορισμένα κονδύλια, οπότε προ του πολέμου δεν μπορουσε να ανταγωνιστεί τον Μασκ. Τώρα τρέχει το πρόγραμμα Rassvet

Η Κίνα διατηρεί εν τω μεταξύ το “Μεγάλο Τείχος Προστασίας” (Great Firewall) και η ελεύθερη, δορυφορική πρόσβαση πολιτών στο παγκόσμιο internet εκτιμάται ως απειλή για το κράτος. Και στην Ρωσία, οι υπηρεσίες ασφαλείας (FSB) είχαν μπλοκάρει παλαιότερα τη δυτική OneWeb, καθώς θεωρούσαν τη δορυφορική πρόσβαση απειλή για την εθνική ασφάλεια.

Το κράτος έπρεπε να βρει τρόπο να ελέγχει πλήρως τις ροές δεδομένων πριν εγκρίνει τέτοια δίκτυα. Είναι δε απορίας άξιο το ότι το 2020 οι Βρετανοί προσπάθησαν να συνεταιρθσούν με το ρωσικό κράτος για να τους παράσχουν το OneWeb ως βασικό αντίπαλο του Starlink. Η συμφωνία πάγωσε ευλόγως, και μπορεί κάποιος να φαντασθεί το συνέπειες θα είχε σήμερα για τη Ρωσία αν είχε στηριχθεί σε βρετανικούς δορυφόρους.

Η Ρωσία έχει επιπλέον έλλειψη μικροελεγκτών (microcontroller ή MCU) που είναι μικροσκοπικό σύστημα υπολογιστή, ενσωματωμένο σε ένα και μόνο τσιπ (ολοκληρωμένο κύκλωμα). Οι διεθνείς κυρώσεις μετά το 2022 περιόρισαν κατά πολύ την πρόσβασή της σε δυτικά μικροτσίπ και εξαρτήματα υψηλής τεχνολογίας, τα οποία είναι απαραίτητα για τη μαζική παραγωγή σύγχρονων, μικρών δορυφόρων, προκαλώντας καθυστερήσεις στην ρωσική εφοδιαστική αλυσίδα.

Πιθανόν η Ρωσία να μην επένδυσε σε αυτό τον τομέα και επειδή εκτιμούσε ότι θα παράκαμπτε επ’ άπειρον τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ και του Μασκ χρησιμοποιώντας τα κενά του συστήματος. Είχε ήδη κάνει πάντως πάνω από 4-5 προσπάθειες να δημιουργήσει αντίστοιχο δίκτυο με ιδιώτες επενδυτές στο παρελθόν και ειδικά από τότε που ξέσπασε η κρίση στην Ουκρανία.

Τι κάνει τώρα η Ρωσία

Βλέποντας τη στρατηγική σημασία του Starlink στον πόλεμο της Ουκρανίας, Ρωσία και Κίνα φέρονται να συνεργάζονται πλέον. Για τη Ρωσία αναφέρεται ότι έχει εκτοξεύσει λιγότερο από εκατό δορυφόρους ικανούς για τη συγκεκριμένη δουλειά και ότι της χρειάζονται κατ΄ αρχήν τουλάχιστον 250. Το Πεκίνο έχει ξεκινήσει μαζικές εκτοξεύσεις για τα δικά του κρατικά δίκτυα (όπως το Guowang της China SatNet), σχεδιάζοντας να θέσει σταδιακά σε τροχιά περίπου 13.000 δορυφόρους. Μάλιστα, αναπτύσσει πλέον με γρήγορους ρυθμούς και τους δικούς της εμπορικούς, επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους.

Η Ρωσία ανακοίνωσε το δικό της πρόγραμμα αξίας 5,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με το όνομα Rassvet (Αυγή). Οι πρώτες δοκιμαστικές ομάδες μερικών δεκάδων δορυφόρων εκτοξεύτηκαν με επιτυχία στις αρχές του 2026, με στόχο το δίκτυο να είναι μερικώς λειτουργικό μέχρι το 2027.

Μέχρι το 2022 είχε πάντως πρόσβαση στο Starlink μέσω τρίτων χωρών και από διάφορα “παράθυρα” ή κενά του συστήματος, παίρνοντας “πιάτα” ή τερματικά από τρίτες χώρες και πηγαίνοντάς τα στο μέτωπο. Από το Φεβρουάριο του 2026 η εταιρεία του Μασκ αχρήστευσε όλα τα επίγεια  τερματικά που προμηθεύονταν από άλλες χώρες οι Ρώσοι , γιατί “κλείδωσε” όσα δεν είχαν τους κωδικούς που δόθηκαν στην Ουκρανία για τις συγκεκριμένε περιοχές (Ουκρανία και Ντονμπάς).

Αν δηλαδή κάποιος πάρει ένα “πιάτο” π.χ. από την Ελλάδα ή την Ρουμανία δεν μπορεί πια να το χρησιμοποιήσει στον πόλεμο, γιατί πρέπει να είναι κοντά στο μέτωπο και εκεί το σύστημα της Starlink αναγνωρίζει ότι λειτουργεί ένα “πιάτο” που δεν έχει εγκριθεί από το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας και το αποκόπτει αυτομάτως.

Στη φωτογραφία Ουκρανός στρατιώτης τοποθετεί “πιάτο” επικοινωνίας της Starlink σε drone που θα επιτεθεί στο Ντονιέτσκ, αλλά η Ουκρανία ήδη κάνει επιθέσεις με drones σε μεγάλες αποστάσεις από το μέτωπο. Αν πάνω στο drone τοποθετηθεί ένα μικρό πιάτο Starlink, ο χειριστής μπορεί να βρίσκεται στο Κίεβο και να οδηγεί ένα drone-θαλάσσης ή ένα αεροπλάνο-drone εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, μέσα στη Μαύρη Θάλασσα, στέλνοντας τις εντολές μέσω των δορυφόρων. Ομως δεν μπορεί να επιτεθεί βαθιά στη Ρωσία όχι μόνον επειδή εκεί το Starlink δεν λειτουργεί, αλλά και επειδή δεν λειτουργεί π.χ. ούτε στην Τουρκία και σε άλλες χώρες που αρνούνται πρόσβαση στον Μασκ για λόγους εθνικής ασφαλείας.

Εκείνο που τώρα θέλει το Κίεβο είναι να μπορεί να παρακολουθεί ζωντανά τις τυχόν μετακινήσεις εκτοξευτών πυραύλων, γιατί μπορεί μεν σήμερα να ξέρει π.χ. κάποιες θέσεις τους στην περιφέρεια Μπέλγκοροντ, και να προγραμματίζει χωρίς Starlink τα drones να πλοηγηθούν μέχρι το στόχο, αλλά όταν φτάνουν στο σημείο τα μη επανδρωμένα οχήματα, οι εκτοξευτές έχουν αλλάξει θέση. Η άδεια του Starlink τους επιτρέπει να “βλέπουν” ζωντανά μέχρι 200 χλμ. από τα σύνορα.