Η Δύση χάνει έδαφος στην Τουρκία – Τι αποκαλύπτει η νέα έρευνα

Η νέα έρευνα της MetroPOLL για τον «Παλμό της Τουρκίας» καταγράφει με εντυπωσιακό τρόπο αυτή τη μετατόπιση. Οι στάσεις απέναντι στη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν είναι σαφώς πιο θετικές σε σύγκριση με εκείνες απέναντι στις ΗΠΑ, το Ισραήλ, το Ηνωμένο Βασίλειο ή τη Γαλλία. Και το σημαντικότερο: η εικόνα δεν αφορά μόνο την πολιτική αντιπαράθεση της Άγκυρας με τη Δύση.

Αποτυπώνεται στην ίδια την τουρκική κοινωνία. Η έρευνα της MetroPOLL, που αφορά τον Ιούλιο του 2026, πραγματοποιήθηκε σε 1.236 άτομα σε 28 επαρχίες της Τουρκίας, από τις 18 έως τις 23 Ιουλίου. Το ερώτημα ήταν απλό και αποκαλυπτικό: ποιες χώρες θεωρούν οι Τούρκοι «φίλες» και ποιες «εχθρικές»

Η Ισπανία στην κορυφή, το Ισραήλ στον πάτο

Η χώρα που απολαμβάνει τη μεγαλύτερη αποδοχή είναι η Ισπανία. Το 55,2% των ερωτηθέντων την χαρακτηρίζει «φίλη», έναντι 21,4% που τη θεωρεί «εχθρική». Ακολουθεί η Ουκρανία με 41,1% θετικές απαντήσεις, το Ιράν με 40,5% και το Κατάρ με 40,3%. Η Ρωσία βρίσκεται στο 37,9% ως «φίλη», όμως εδώ υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: 40,4% των Τούρκων την χαρακτηρίζουν «εχθρική». Επομένως, η τουρκική κοινωνία δεν εμφανίζεται ως φιλορωσική. Εμφανίζεται μάλλον διχασμένη απέναντι στη Μόσχα.

Παρόμοια είναι η εικόνα και για την Κίνα: 32% τη θεωρούν φίλη και 37,8% εχθρική. Ωστόσο, ακόμη και έτσι, η Κίνα έχει πολύ καλύτερη εικόνα από τις περισσότερες μεγάλες δυτικές δυνάμεις. Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο εύρημα της έρευνας. Στην άλλη πλευρά του πίνακα, η εικόνα είναι σχεδόν αντίστροφη.

Το 84,7% των Τούρκων θεωρεί το Ισραήλ «εχθρική» χώρα. Ακολουθούν οι ΗΠΑ με 68,1%, το Ηνωμένο Βασίλειο με 62,5% και η Γαλλία με 58,8%. Μόλις 14,6% θεωρούν τις ΗΠΑ φίλη χώρα, 14,2% το Ηνωμένο Βασίλειο και 18,7% τη Γαλλία. Η διαφορά είναι εντυπωσιακή: το Ιράν, για παράδειγμα, συγκεντρώνει 40,5% στις θετικές απαντήσεις, σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό από τις ΗΠΑ. Η Ρωσία βρίσκεται στο 37,9%, ενώ η Κίνα στο 32%.

MetroPOLL: Το πιο αποκαλυπτικό εύρημα

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της δημοσκόπησης είναι πιθανότατα η θέση του Ιράν. Σε μια περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση Ιράν-ΗΠΑ-Ισραήλ έχει βρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας, το Ιράν κατατάσσεται τρίτο μεταξύ των χωρών που οι Τούρκοι θεωρούν φίλες, με 40,5%. Την ίδια στιγμή, οι δύο βασικοί αντίπαλοί του στην πρόσφατη σύγκρουση – ΗΠΑ και Ισραήλ- βρίσκονται στις πρώτες θέσεις της λίστας των «εχθρικών» χωρών. Η MetroPOLL επισημαίνει ακριβώς αυτή την αντίθεση ως ένα από τα χαρακτηριστικά ευρήματα της μέτρησης.

Δεν πρόκειται, συνεπώς, απλώς για μια αρνητική εικόνα της αμερικανικής πολιτικής. Πρόκειται για μια ευρύτερη μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο ένα σημαντικό τμήμα της τουρκικής κοινωνίας αντιλαμβάνεται τον διεθνή συσχετισμό. Δεν είναι όμως μια απλή «στροφή προς τη Ρωσία» Τα στοιχεία χρειάζονται και μια δεύτερη ανάγνωση.

Η δημοσκόπηση δεν αποδεικνύει ότι η τουρκική κοινωνία έχει στραφεί μαζικά προς τη Ρωσία ή την Κίνα. Για τη Ρωσία, μάλιστα, οι αρνητικές απαντήσεις υπερτερούν οριακά των θετικών, ενώ το ίδιο συμβαίνει και με την Κίνα. Αυτό που αποτυπώνεται πολύ καθαρότερα είναι κάτι διαφορετικό: η υποχώρηση της ελκυστικότητας των δυτικών χωρών.

Και η διαχρονική σύγκριση της ίδιας της MetroPOLL κάνει την εικόνα ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Η Ρωσία είχε φτάσει το 40% ως «φίλη» τον Ιανουάριο του 2026, για να υποχωρήσει στο 37,9% τον Ιούλιο. Η Κίνα είχε φτάσει το 44,3% τον Ιανουάριο και υποχώρησε στο 32%. Η Ουκρανία, αντίστοιχα, έπεσε από 56,6% σε 41,1%.

Δεν υπάρχει, επομένως, μια γραμμική μετατόπιση της τουρκικής κοινής γνώμης από τη Δύση προς τη Ρωσία και την Κίνα. Υπάρχει όμως κάτι ίσως πιο σημαντικό: η Δύση δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να εμφανιστεί στην τουρκική κοινωνία ως ο αυτονόητος χώρος των φίλων και των συμμάχων.

Από την πολιτική διαφωνία στην κρίση εμπιστοσύνης

Αυτό είναι που κάνει τα ευρήματα της MetroPOLL πολιτικά σημαντικά. Η Τουρκία εξακολουθεί να είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Η οικονομία της παραμένει στενά συνδεδεμένη με την Ευρώπη, ενώ οι σχέσεις της με τις ΗΠΑ, παρά τις σοβαρές διαφωνίες, εξακολουθούν να έχουν στρατηγική σημασία.

Ωστόσο, η κοινωνική αντίληψη δεν ακολουθεί κατ’ ανάγκην αυτή τη γεωπολιτική πραγματικότητα. Όταν μόλις 14,6% των Τούρκων χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ «φίλη» χώρα και 68,1% την χαρακτηρίζει «εχθρική», το πρόβλημα δεν είναι πλέον μια απλή διαφωνία για μια συγκεκριμένη αμερικανική πολιτική.

Είναι πρόβλημα εικόνας, εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας. Το ίδιο, σε διαφορετικό βαθμό, ισχύει για τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Και ακόμη περισσότερο για το Ισραήλ, όπου το ποσοστό της αρνητικής αντίληψης φτάνει το 84,7%. Η Δύση μπορεί να εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια οικονομική, στρατιωτική και πολιτική επιρροή στην Τουρκία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι διαθέτει και την ίδια πολιτική απήχηση στην τουρκική κοινωνία. Και αυτό είναι το καμπανάκι της δημοσκόπησης.

Η Τουρκία δεν γίνεται απλώς πιο «ανατολική». Η Δύση γίνεται λιγότερο αξιόπιστη στα μάτια ενός σημαντικού μέρους της τουρκικής κοινωνίας. Και όσο η Δύση αντιμετωπίζει τις σχέσεις της με χώρες όπως η Τουρκία κυρίως ως συναλλαγές συμφέροντος, αντί ως σχέσεις που στηρίζονται σε μια κοινή αντίληψη αρχών και αμοιβαίας εμπιστοσύνης, το κενό αυτό είναι πιθανό να μεγαλώνει.