“Ημέρα γιορτής και χαράς” στη Στράτο, “Ημέρα ντροπής” στην Παλαιομάνινα!

Στις 25 Αυγούστου 2026 πήγα στη γενέτειρά μου, το χωριό μου, την Παλαιομάνινα Αιτωλοακαρνανίας και πήρα την τολμηρή απόφαση, υπό τον αφόρητο ξηρομερίτικο καύσωνα, να επισκεφθώ την ακρόπολη με τους επτά πύργους της (ο ένας εμβληματικός είναι έτοιμος να καταρρεύσει, παρά τις προειδοποιήσεις του αρχαιολόγου, ομότιμου καθηγητή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και επικεφαλής των σύντομων ανασκαφών στην αρχαία πόλη Βασίλη Λαμπρινουδάκη), την αποκαλυφθείσα από τον παραπάνω αρχαιολόγο “Πυλίδα του Διός” και την Κεντρική Πύλη ή “Αυλόπορτα” στη δεξιά όχθη του Αχελώου ποταμού, όπου καταλήγουν τα αρχαία τείχη της απέραντης αρχαίας πόλης.

Κάθιδρος από τον καύσωνα προσπαθούσα ως άλλος … ταρζάν να ανέβω στην ακρόπολη, αλλά επί ματαίω! Εγκαταλείπων την απονενοημένη προσπάθεια δεν έβαλα μυαλό και πήρα τον δρόμο να επισκεφθώ την “Αυλόπορτα”, όπου νόμισα ότι βρέθηκα σε τσαντίρι ή μαντρί (βλέπε φωτογραφίες)!

Την ίδια ημέρα, το ίδιο απόγευμα, στις 25 Αυγούστου 2026, στο γειτονικό χωριό Στράτος Αιτωλοακαρνανίας η αρχαιολόγος, πρώην προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδος και νυν γενική γραμματεύς του υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου (κρατήστε το όνομα αυτό για τα περαιτέρω) εγκαινίαζε το αποκατασταθέν (κι όχι αποκατεστημένο, όπως διάβασα), ύστερα από … 35 χρόνια αρχαίο θέατρο της σημαντικής παραπάνω αρχαίας πόλης χαρακτηρίζοντας την 25η Αυγούστου 2026 «ως ημέρα χαράς και γιορτής για το υπουργείο Πολιτισμού, τον Δήμο, την Περιφέρεια» και “διαβεβαιώνοντας” (κρατήστε κι αυτή τη λέξη για τα περαιτέρω) ότι στόχος είναι να προχωρήσει το επόμενο διάστημα η σύνταξη των απαιτούμενων μελετών, ώστε να ωριμάσει ο σχεδιασμός για την ανάδειξη και του Ναού του Διός (βλέπε φωτογραφία του όπου βόσκουν πρόβατα!).

Παρών στην εκδήλωση ήταν και ο διαπρεπής αρχαιολόγος και νυν επίτιμος γενικός διευθυντής του υπουργείου Πολιτισμού Λάζαρος Κολώνας (κρατήστε κι αυτό το όνομα πάλι για τα περαιτέρω), ο οποίος μίλησε για το πραγματικά σημαντικό αυτό έργο, αφού εκείνος, πριν από … 35 χρόνια, ανέσκαψε και αποκάλυψε το αρχαίο θέατρο που αποκαταστάθηκε το 2026 με χρηματοδότηση του έργου κατά 1,6 εκατ. ευρώ από το (από ποιο άλλο;) ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας της περιόδου 2014-2020 (και ολοκληρώθηκε όταν λήγει και η περίοδος 2021-2027!).

Ποιοι ήταν παρόντες

Φυσικά, παρόντες ήταν ο δήμαρχος Αγρινίου Γιώργος Παπαναστασίου, ο οποίος αναφέρθηκε και στον Ναό του Στρατίου Διός, για τον οποίο, όπως είπε, θα υπάρξει νέα προγραμματική συμφωνία για την ανάδειξή του (μελέτες κλπ: κρατήστε κι αυτή τη λέξη για τα περαιτέρω), χωρίς όμως να υπενθυμίζει δημοσίως στην κυρία Βικάτου τα χάλια στον χώρο του αρχαίου Αγρινίου!

Στην ίδια εκδήλωση, πάλι φυσικά, απηύθυνε πανηγυρικό χαιρετισμό και ο περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Νεκτάριος Φαρμάκης, ο οποίος, μεταξύ άλλων, τόνισε ότι «κλείνει ένας κύκλος και ανοίγει ένας νέος για τα αρχαία θέατρα της Αιτωλοακαρνανίας», ξεχνώντας ότι η Αιτωλοακαρνανία είναι, όπως συνεχώς μού έλεγε ο Λάζαρος Κολώνας «ένα απέραντο μουσείο» που, ωστόσο, κυκλώνεται μόνο από βελανιδιές και πουρνάρια (ακόμα και μέσα στις τεράστιες κυκλώπειες πέτρες!) χόρτα, καδρόνια, λαμαρίνες και, γενικώς, αδιαφορία για την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής.

Παρόλα αυτά, μεταξύ των υπόλοιπων έργων μερικών εκατομμυρίων ευρώ που απαρίθμησε ο κ. Φαρμάκης για τον πολιτισμό της περιοχής, ενώπιον της κυρίας Βικάτου, δεν περιλαμβάνεται ούτε ένα κονδύλι για καθαρισμό όχι της αρχαίας πόλης που είναι σε … δάσος Αμαζονίου, αλλά ούτε για καθαρισμό της ακρόπολης και της “Αυλόπορτας” από δέντρα, πουρνάρια και χόρτα!

Τα εγκαίνια του αρχαίου θεάτρου ολοκληρώθηκαν και με … εγκαίνιά του με μουσική εκδήλωση, διότι, όπως τονίσθηκε, «το αρχαίο θέατρο, όπως δεν εγκαινιάστηκε απλώς ως ένα αποκατεστημένο αρχαιολογικό μνημείο, αλλά υποδέχθηκε ξανά τον κόσμο μέσα από μια πολιτιστική εκδήλωση, παντρεύοντας την ιστορία της αρχαίας Στράτου με τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία». Άντε, καλή συνέχεια και με … σκυλάδικα, σαν κι αυτά που … τραγουδούσαν οι αρχαίοι Στράτιοι …

 Παλαιομάνινα: Το προκλητικό χρονικό της ντροπής

Την ίδια ημέρα και στιγμή (χωρίς το πάθημα να γίνει μάθημα) πήρα κι άλλη τολμηρή απόφαση. Πήγα να επισκεφθώ και την εμβληματική Κεντρική Πύλη της αρχαίας πόλης, τη λεγόμενη “Αυλόπορτα” ή “Πόρτα” από τους ντόπιους. Την είδα και την απαθανάτισα σε κατάσταση χειρότερη από εκείνη που ήταν και που περιέγραψα σε προηγούμενο άρθρο μου στο SLpress πριν από 18 μήνες (19 Φεβρουαρίου 2025) υπό τον τίτλο “Αυλόπορτα Παλαιομάνινας: Ένα αρχαίο μνημείο τριάντα χρόνια στην αναμονή”.

Είναι ένα κατόρθωμα ντροπής με τους ίδιους πρωταγωνιστές που γιόρταζαν, χαίρονταν και πανηγύριζαν μετά μουσικής στην Στράτο και που αφήνουν στα καδρόνια της οργής την “Αυλόπορτα” της Παλαιομάνινας επί 29 χρόνια, παρά τις ανακοινώσεις και αποφάσεις για μελέτες και ένταξη του έργου διάσωσης και ανάδειξης στο ΕΣΠΑ. Παραθέτω εν συντομία το προκλητικό χρονικό της ντροπής:

• Το 1997, ύστερα από άρθρα μου στον “Οικονομικό Ταχυδρόμο” και τα “Νέα” και επικοινωνία μαζί του, ο τότε προϊστάμενος της αρμόδιας Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (με έδρα την Πάτρα) διαπρεπής αρχαιολόγος Λάζαρος Κολώνας, ο οποίος μίλησε κατά την εκδήλωση στις 25 Αυγούστου 2026, επισκέφθηκε την υπό κατάρρευση “Αυλόπορτα” στην οποία έσπευσε να τοποθετήσει… προσωρινά ξύλινο “νάρθηκα”.
• Το 2020, ύστερα από 23 χρόνια, τα “καδρόνια” σάπισαν και τοποθετήθηκαν καινούργια βελτιωμένα με αντισηπτικά και στέγαστρα σαν να είναι … μαντρί.
• Στις 16 Σεπτεμβρίου 2021 δημοσίευσα άρθρο μου στον αθηναϊκό και τοπικό Τύπο (είχαν προηγηθεί πολλά άλλα με σχετικές καταγγελίες για αδιαφορία) υπό τον τίτλο “Δεν είναι τσαντίρι, δεν είναι μαντρί, δεν είναι παράγκα, είναι επιβλητική αρχαία πύλη!”, όπου παρουσίαζα το μαρτύριο της στερέωσης του επιβλητικού αυτού υπό κατάρρευση μνημείου, της “Αυλόπορτας”, με … καδρόνια επί … 24 χρόνια.

Στο άρθρο αυτό, αντί της υπουργού Πολιτισμού στην οποία απευθυνόταν, απάντησε με επιστολή της η τότε προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδος Ολυμπία Βικάτου (κρατήστε πάλι το όνομά της), η οποία στη συνέχεια έγινε γενική διευθύντρια του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και σήμερα είναι γενική γραμματεύς του ίδιου υπουργείου.

Διαβεβαιώσεις κυρίας Βικάτου το 2021

Στην επιστολή της αυτή η κυρία Βικάτου, πέρα από τις απαράδεκτες αιχμές «(δεν είναι η πρώτη φορά που τα τελευταία χρόνια ο κ. Δ. Στεργίου, για λόγους που δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε, συνεχώς και με επιμονή δημοσιεύει ή αναρτά παρόμοια δημοσιεύματα, με απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς για την Υπηρεσία μας, προφανώς αγνοώντας την επιβεβλημένη επιστημονική δεοντολογία υλοποίησης παρόμοιων έργων, αλλά και επιδιώκοντας τη δημιουργία εντυπώσεων που αδικούν το σύνθετο έργο της…) κρατικού λειτουργού κατά επαγγελματία δημοσιογράφου που κατήγγελλε πράξεις και παραλείψεις γύρω από την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, μάς είχε ενημερώσει, μεταξύ άλλων, και για το σχετικό πρόγραμμα του υπουργείου Πολιτισμού για τη στερέωση και την ανάδειξη του εμβληματικού αυτού αρχαίου μνημείου, αναφέροντας τα ακόλουθα:

»Σύμφωνα με τον προγραμματισμό που ξεκίνησε το έτος 2019, με στόχο την ανάδειξη του μνημείου, η Εφορεία μας ενέταξε στο Πρόγραμμα δράσης της για το έτος 2021 την σύνταξη των απαιτούμενων μελετών και η υπουργός Πολιτισμού ενέκρινε άμεσα τη διάθεση των απαιτούμενων πιστώσεων για τη σύνταξη της αρχιτεκτονικής μελέτης (15.000 ευρώ) και της στατικής (12.000 ευρώ, έχει ήδη εκδοθεί η σχετική Υπουργική απόφαση) με τη διαβεβαίωση (γι’ αυτό πρότεινα πιο πάνω να κρατήσετε κι αυτή τη λέξη) ότι με την ολοκλήρωση των μελετών στερέωσης–συντήρησης και αποκατάστασης του πύργου-πύλης και μίας δεύτερης παρακείμενης πύλης και εν συνεχεία την έγκρισή τους, η Υπηρεσία μας θα υποβάλει (sic) σχετικό φάκελο ένταξης του έργου μαζί με την παρακείμενη εσωτερική πύλη (που μπήκε κι αυτή προσωρινά σε καδρόνια), στην επόμενη προγραμματική περίοδο (ΕΣΠΑ 2021–2027)».

Επίσης, στην ίδια επιστολή η κυρία Βικάτου αναφέρει τα ακόλουθα απαράδεκτα για λογοδοσία κρατικού λειτουργού: «…Ύστερα από τα παραπάνω είναι σαφές ότι δεν ευσταθούν τα αναφερόμενα από τον κ. Δ. Στεργίου, καθώς όλες οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν για την εξυγίανση του ξύλινου νάρθηκα (ο οποίος σημειωτέον έχει συμβάλει σημαντικά μέχρι σήμερα στην διατήρηση- στερέωση του μνημείου), οι οποίες φωτογραφικά αποτυπώθηκαν στο φυλλάδιο που δημοσίευσε η Εφορεία μας για το έργο της κατά το έτος 2020, αποτελούν πρόδρομες εργασίες για τη σύνταξη των απαιτούμενων μελετών και το πρώτο βήμα για την οριστική αποκατάστασή (sic) του.

»Η μνημειακή πύλη δεν κινδυνεύει με κατάρρευση και λειτουργεί στατικά μαζί με τον ξύλινο νάρθηκα. Συνεπώς η αφαίρεσή του χωρίς να προκληθούν φθορές στο σώμα της πύλης, αποτελεί αντικείμενο των μελετών αποκατάστασης και στερέωσης του μνημείου και θα υλοποιηθεί μετά από τους απαραίτητους στατικούς υπολογισμούς από εξειδικευμένο πολιτικό μηχανικό. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αφαιρεθεί, απλά για να εμφανιστούν οι αρχαίοι λίθοι της πύλης.

»Ο μόνος τρόπος να προστατευτεί το σημαντικό αυτό μνημείο και να αναδειχθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο είναι να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες, βάσει ορθού προγραμματισμού και με τη συμμετοχή διεπιστημονικού προσωπικού, όπως ακριβώς πράττει σήμερα, με υπευθυνότητα και σοβαρότητα, και σύμφωνα με τις αρχές αποκατάστασης των μνημείων η Εφορεία Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδος..».

Αμείλικτα ερωτήματα για την Παλαιομάνινα

Όλα αυτά, λοιπόν, ήταν και είναι… «πρόδρομα» για ένταξη σε ΕΣΠΑ επί … επτά χρόνια! Σημειώνω ότι η εγκριθείσα πολύ σημαντική αυτή μελέτη υπό τον τίτλο “Αρχιτεκτονική μελέτη αποτύπωσης, τεκμηρίωσης, αποκατάστασης και ανάδειξης παραποτάμιων πυλών Παλαιομάνινας” (αρχιτεκτονική αποτύπωση και Παθολογία), ανετέθη στις 27 Οκτωβρίου 2021 με λεπτομερή καταγραφή του περιεχομένου της απ΄ευθείας σε ιδιωτική μελετητική εταιρεία που εδρεύει στην Αττική (Πεντέλη) με δαπάνη από τον κρατικό προϋπολογισμό ποσού 14.694 ευρώ (με … έκπτωση από την εταιρία καθώς η απόφαση όριζε το ποσό των 15.000 ευρώ!) και υπό την επίβλεψη, έλεγχο και εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδος, δηλαδή της κυρίας Βικάτου, τότε, ως προϊσταμένης της παραπάνω περιφερειακής υπηρεσίας του υπουργείου Πολιτισμού.

Ύστερα από… τέσσερα χρόνια, στις 9 Φεβρουαρίου 2025, αντί ένταξης του έργου στο ΕΣΠΑ, η κυρία Λίνα Μενδώνη υπέγραψε νέα απόφαση (ΑΔΑ: ΨΛΙΨ46ΝΚΟΤ-Κ36) έγκρισης δύο μάλιστα νέων μελετών από τις οποίες η πρώτη είχε ακριβώς τον ίδιο τίτλο με εκείνη του … 2021 που ανετέθη απ’ ευθείας σε μελετητική εταιρεία, με αμείλικτα ερωτήματα στα οποία απαντά και σήμερα μόνο η επί 29 χρόνια σε καδρόνια “Αυλόπορτα”…