Το πραγματικό δίλημμα είναι: Περιπέτεια με Κυριάκο ή ελπίδα χωρίς Κυριάκο;

Σε προηγούμενη ανάλυσή μου (SLpress 9 Σεπτεμβρίου 2026) σχολίασα μερικά που είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της ΔΕΘ αυτοθαυμαζόμενος και υποτιμώντας τη νοημοσύνη του ελληνικού λαού (αχαρτογράφητη χώρα χωρίς εκείνον στο σταθερό τιμόνι, τήρηση της συμφωνίας αλήθειας που είναι διαβατήριο αξιοπιστίας κλπ…) χαρακτηρίζοντάς τα ως τραγικές και ευτράπελες συνέπειες ανδρός με παντελή έλλειψη αυτογνωσίας.

Αλλά, εκεί στη ΔΕΘ και στη γνωστή κυριακάτικη ανάρτηση, όπως λέει ο θυμόσοφος ελληνικός λαός, “είσαι μόνος στον χορό και όσο θέλεις πήδα”. Όταν όμως ένας ανήρ και μάλιστα πρωθυπουργός χώρας επί επτά χρόνια, νομίζοντας ότι είναι μόνος του και στη Βουλή, όπου στον χορό των συζητήσεων συμμετέχουν άλλα 299 άτομα ως βουλευτές και αρχηγοί κομμάτων, συνεχίζει, επαναλαμβάνοντας και μάλιστα με περισσότερα σκέρτσα τα πηδήματα στη ΔΕΘ, κάτι πολύ σοβαρότερα προοιονίζονται.

Συγκεκριμένα, αφού μας υπενθύμισε ότι όλα όσα είπε στη ΔΕΘ ήταν … «ρεαλιστικά για το σήμερα και το αύριο και με δείκτες πολύ συγκεκριμένους ώστε επιτέλους η νέα γενιά να μην παίρνει στους ώμους τα χρέη της προηγούμενης» (συμβαίνει το αντίθετο, όπως θα σχολιάσω σε επόμενη ανάλυση με επίσημους δείκτες πολύ συγκεκριμένους για το χρέος!) έκανε το γνωστό εκβιαστικό δίλημμα “Μητσοτάκης ή χάος” ακόμα πιο βαρύγδουπο, εφιαλτικό και απαράδεκτο για πολιτικό σύστημα δημοκρατικής χώρας: “ελπίδα” (με εκείνον) ή “περιπέτεια” (χωρίς εκείνον)!

Όπως όμως προκύπτει από την εξέλιξη βασικών οικονομικοκοινωνικών μεγεθών και δεικτών (βλέπε παρατιθέμενους πίνακες 1 και 2), το πραγματικό δίλημμα για τη χώρα είναι προθύστερον, δηλαδή με αντιμετάθεση των λέξεών του: “Περιπέτεια” (με εκείνον) ή “ελπίδα” (χωρίς εκείνον).

Μολονότι από τους παρατιθέμενους πίνακες προκύπτει ανάγλυφα η εικόνα της οικονομικοκοινωνικής περιπέτειας της χώρας κατά την επταετή διακυβέρνησή της από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, επιτρέψτε μου να σχολιάσω με μερικές λεπτομέρειες μερικά μεγέθη που καλλωπίζονται επιμόνως, προκλητικώς και αμετροεπώς από αντίστοιχα κυβερνητικά αφηγήματα, όπως “ισχυρότερη ανάπτυξη από την αντίστοιχη στην Ευρωζώνη”, “μείωση της ανεργίας”, “μείωση του χρέους” κι άλλα αυτοθαυμαζόμενα εν χορδαίς και οργάνοις σε μερίδα του ελληνικού Τύπου.

Παγκόσμια Τράπεζα “ζωγραφίζει” την Ελλάδα

Πράγματι, το ΑΕΠ της Ελλάδος παρουσιάζει μεταβολή υψηλότερη από την αντίστοιχη στην Ευρωζώνη ή την ΕΕ. Όμως, χρειάζεται μία διευκρίνιση, η οποία αποτελεί απάντηση κυρίως της Παγκόσμιας Τράπεζας στο κυβερνητικό αφήγημα, ότι άλλο είναι αύξηση του ΑΕΠ (οικονομική μεγέθυνση) κι άλλο “οικονομική ανάπτυξη”, η οποία πρέπει να συνοδεύεται από μια σειρά άλλων δεικτών ευημερίας.

Η απάντηση της Παγκόσμιας Τράπεζας, που δίνει την εντύπωση ότι “ζωγραφίζει” τη σημερινή Ελλάδα, είναι ότι “το ΑΕΠ δεν αρκεί” και ότι η “εξασφάλισή του με κάθε κόστος μάς αφήνει όλους φτωχότερους, όχι πλουσιότερους”. Επίσης, το ίδιο και εντονότερα θυμίζει και η δήλωση της προέδρου της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ Αναλένα Μπέρμποκ, ότι, δηλαδή “το ΑΕΠ μπορεί εξάλλου να αυξηθεί ακόμα και όταν η κοινωνία υποφέρει”.

Πράγματι, η ελληνική κοινωνία υποφέρει, καθώς συνεχώς διευρύνεται το κοινωνικοικονομικό χάσμα με την Ευρωζώνη:

• Το πραγματικό ΑΕΠ αυξανόταν κατά μέσο όρο 2,1% τον χρόνο την περίοδο 2023-2025, έναντι 1% στην ΕΕ.
• Το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας το 2025 παρέμενε σχεδόν 14% χαμηλότερο από το επίπεδο του 2008.
• Το 2018 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ήταν στην Ελλάδα στα ίδια σημερινά (ύστερα από οκτώ χρόνια με τα τελευταία με ισχυρή ανάπτυξη), δηλαδή στο 68% της ΕΕ των 28 (τότε).
• Το ίδιο έτος, στη Βουλγαρία, την Κροατία και τη Ρουμανία (χώρες εκτός Ευρωζώνης που είχαν επίδοση χαμηλότερη από την Ελλάδα), το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ήταν 50%, 63% και 64% και το 2025, με απίστευτη ταχύτητα σε επιδόσεις, η Βουλγαρία είναι μαζί με την Ελλάδα (68%) και η Κροατία και η Ρουμανία πάνω από δέκα μονάδες, δηλαδή στο 78%.
• Δηλαδή, η Βουλγαρία και η Κροατία (εντός της Ευρωζώνης σήμερα), σ΄αντίθεση με την Ελλάδα που έμεινε στάσιμη, κάλυψαν και υπερκάλυψη την απόστασή τους από την Ελλάδα, η πρώτη κατά 18 μονάδες και η δεύτερη και η τρίτη κατά 15 και 14 μονάδες αντίστοιχα!

Μαραμένοι δείκτες ευημερίας

Έτσι, μερικοί δείκτες ευημερίας που έπρεπε να ανθίζουν από την ταχύτερη σε σχέση με την Ευρωζώνη ανάπτυξη πάσχουν σοβαρά, όπως:

• Η Ελλάδα βρίσκεται στην έκτη και χειρότερη κατηγορία χωρών της ΕΕ όσον αφορά στην πραγματική ατομική κατανάλωση (AIC) ανά κάτοικο, εκφραζόμενη σε πρότυπο αγοραστικής δύναμης (PPS), με 80% χαμηλότερα από τον μέσο όρο στην ΕΕ των 27 κρατών και τιμές που κυμαινόταν από 73% έως το 145% του μέσου όρου της ΕΕ.
• Η δημόσια χρηματοδότηση της υγείας ως ποσοστό του ΑΕΠ (5,7%) υστερεί σημαντικά έναντι της Ευρωζώνης (7,8%).
• Χαμηλότερη είναι και δημόσια της παιδείας (4,1% του ΑΕΠ έναντι 4,6% στην Ευρωζώνη). Το 2024, για το οποίο υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία στην ΕΕ, στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό ήταν 3,9%, έναντι 4,8 στην ΕΕ, 4,3% στη Βουλγαρία, 5% στην Κροατία και 4% στη Ρουμανία.
• Αντιθέτως, η Ελλάδα κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τις ιδιωτικές δαπάνες των νοικοκυριών για την υγεία και την παιδεία. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το 34,3% με 36% των συνολικών χρημάτων που ξοδεύονται για την υγεία στην Ελλάδα προέρχεται απευθείας από τα νοικοκυριά, ποσοστό υπερδιπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (14,8%). Επίσης, σύμφωνα με την Eurostat οι ιδιωτικές δαπάνες για την παιδεία είναι υπερτριπλάσιες στην Ελλάδα σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Ευρήματα της έρευνας για το ΑΕΠ

Επιβεβαίωση από τα απογοητευτικά ευρήματα έρευνας της ΓΣΕΒΕΕ: Αυτή η απογοητευτική οικονομικοκοινωνική (και θεσμική) κατάσταση της χώρας από την εφιαλτική περιπέτεια της κυβερνητικής επταετίας επιβεβαιώνεται από στοιχεία καταπέλτης της ετήσιας έρευνας του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ) για το εισόδημα και τις δαπάνες διαβίωσης των νοικοκυριών 2025 (δημοσιεύθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2026 ως 14η κατά σειρά), η οποία αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη και εντεινόμενη πίεση που δέχονται τα ελληνικά νοικοκυριά με το ακόλουθο γενικό συμπέρασμα: Τα φετινά ευρήματα δείχνουν ότι οι οικονομικές δυσκολίες δεν περιορίζονται πλέον στα χαμηλά εισοδήματα, αλλά επεκτείνονται και στα μεσαία στρώματα, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις λειτουργούν σωρευτικά και εξαντλούν τις αντοχές των νοικοκυριών.

Τα κυριότερα ευρήματα είναι τα ακόλουθα:

• Έξι στα δέκα νοικοκυριά (αρνητικό ρεκόρ) να δηλώνουν ότι το μηνιαίο τους εισόδημα δεν φτάνει έως το τέλος του μήνα και να επαρκεί, κατά μέσο όρο, μόλις για 18 ημέρες.
• Το 54,0% αναγκάζεται να κάνει περικοπές για να καλύψει βασικές ανάγκες, ενώ το 12,1% δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν ούτε για τα απολύτως αναγκαία.
• Το 55,7% των νοικοκυριών δεν μπορεί ή δυσκολεύεται πολύ να αντιμετωπίσει ένα έκτακτο έξοδο 500€, ενώ σχεδόν 1 στα 2 εκτιμά ότι η οικονομική του κατάσταση θα χειροτερέψει τον επόμενο χρόνο.
• Η ακρίβεια σε τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα συνεχίζει να συμπιέζει το διαθέσιμο εισόδημα.
• Οι ανισότητες παραμένουν έντονες, με τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα και τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά να αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες, ενώ η απαισιοδοξία για το μέλλον ενισχύεται.

Επίσης, τα βασικότερα συμπεράσματα της έρευνας είναι τα ακόλουθα:

• Αξιολογούνται ως ανεπαρκή τα υφιστάμενα μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας.
• Το 70,5% των νοικοκυριών δηλώνει ετήσιο εισόδημα έως 25.000 ευρώ, έναντι 22,2% που δηλώνει ετήσιο εισόδημα πάνω από 25.000 ευρώ.
• Τα νοικοκυριά με ετήσιο εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ αποτελούν το 12,7% του συνόλου των νοικοκυριών της έρευνας.
• Το 51,5% των νοικοκυριών δήλωσε πως η οικονομική τους κατάσταση επιδεινώθηκε.
• Η οικονομική δυσχέρεια είναι γενικευμένη σε όλα τα μεγέθη νοικοκυριών, καθώς περίπου τα μισά ή και περισσότερα δηλώνουν επιδείνωση (από 49,4% έως 60,0%), με τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά να πλήττονται εντονότερα, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό επιδείνωσης (60,0%).
• Οι συνταξιούχοι εμφανίζουν τη δυσμενέστερη εικόνα μεταξύ των κατηγοριών κύριας πηγής εισοδήματος, καθώς καταγράφουν το χαμηλότερο ποσοστό βελτίωσης (5,3% έναντι 19,1% των μισθωτών και 14,9% εκείνων με κύρια πηγή εισοδήματος τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα) και το υψηλότερο ποσοστό επιδείνωσης (59,4%).
• Το 38,3% των νοικοκυριών ανέφερε ότι δεν διαθέτει καμία επιπλέον πηγή εισοδήματος. Το 22,8% δήλωσε ως πρόσθετη πηγή εισοδήματος τον μισθό, το 16,5% τη σύνταξη, ενώ το 16,1% δήλωσε ότι λαμβάνει έσοδα από ενοίκια.
• Το 6,6% των νοικοκυριών δήλωσε ότι υποστηρίζεται οικονομικά από συγγενείς, το 4,5% ότι έχει πρόσθετα έσοδα/κέρδη από κάποια επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ τέλος το 5,5% δήλωσε ότι λαμβάνει επιπλέον και κάποιο επίδομα (π.χ. ανεργίας, αλληλεγγύης κ.λπ.).
• Το ποσοστό των νοικοκυριών που δήλωσαν ότι δεν καταφέρνουν να αποταμιεύσουν αυξήθηκε στο 83,5% από το 81,6% του προηγούμενου έτους.
• Οι 3 πρώτες κατηγορίες δαπανών για τις οποίες σταθερά τα νοικοκυριά συνεχίζουν να διαθέτουν τα περισσότερα χρήματα είναι: οι λογαριασμοί σπιτιού, τα είδη διατροφής, και η θέρμανση, ενώ και οι κατηγορίες δαπανών που αφορούν στην υγεία-φάρμακα και στη μετακίνηση αντιπροσωπεύουν, επίσης, σημαντικό τμήμα των δαπανών των νοικοκυριών.
• Το 65,5% και το 65,2% των νοικοκυριών δαπάνησαν το 2025 περισσότερα για λογαριασμούς σπιτιού και είδη διατροφής σε σχέση με το 2024, αντίστοιχα, ενώ το 39,3% και το 35,2% δαπάνησαν λιγότερα για εξόδους (εστιατόρια, καφέ, σινεμά κ.λπ.) και ένδυση-υπόδηση, αντίστοιχα.
• Η μεγάλη πλειοψηφία των ερωτώμενων θεωρεί τα μέτρα που έχει λάβει η κυβέρνηση ανεπαρκή ή μάλλον ανεπαρκή (συνολικά 87,5% των ερωτόμενων.

Χάσμα Ελλάδας-ΕΕ και στο ΑΕΠ

Πίσω από το κυβερνητικό αφήγημα για τη μείωση της ανεργίας κρύβεται χάσμα παντού με την ΕΕ. Πίσω από το κυβερνητικό αφήγημα για τη σημαντική μείωση της ανεργία κρύβονται παντού χάσματα (πολλά διαρθρωτικά προβλήματα που επηρεάζουν όλη την οικονομία και τους εργαζομένους, ο Έλληνας δουλεύει τις περισσότερες ώρες στην Ευρώπη και ο μέσος μισθός του είναι ο δεύτερος χαμηλότερος στην ΕΕ) και σοβαρές αποκλίσεις από την ΕΕ:

• Ανεργία 2025: 8,9% στην Ελλάδα έναντι 6,0% στην ΕΕ (τρίτη υψηλότερη στην ΕΕ).
• Απασχόληση 20-64: 71% Ελλάδα έναντι 76,1% ΕΕ (τρίτη χαμηλότερη επίδοση στην ΕΕ)
• Μέσος ετήσιος προσαρμοσμένος μισθός πλήρους απασχόλησης το 2024: 18.000 ευρώ στην Ελλάδα έναντι 39.800 ευρώ στην ΕΕ.
• Η Ελλάδα είχε τον δεύτερο χαμηλότερο μέσο μισθό στην ΕΕ, μετά τη Βουλγαρία.
• Ο OΟΣΑ, σε όρους αγοραστικής δύναμης, δίνει μικτές αποδοχές 50.974 δολάρια στην Ελλάδα έναντι 63.755 δολαρίων στον μέσο όρο του OΟΣΑ.
• Μέσες πραγματικές ώρες εργασίας: 39,8 ώρες εβδομαδιαίως στην Ελλάδα, έναντι 36 ωρών στην ΕΕ ( οι περισσότερες στην ΕΕ).