Μια νουβέλα του Benjamin Disraeli για τον Γεώργιο Καστριώτη

Ειδικότερα, επιμένουν ώστε οι αιώνες της οθωμανικής κατοχής των Βαλκανίων να χαρακτηριστούν ως «υπό των Οσμανών διοίκηση»! Μέσα ενημέρωσης και λογαριασμοί στα social media – που υπάγονται στην γνώριμη πια προπαγανδιστική μηχανή των τουρκικών υπηρεσιών – διεκπεραιώνουν αυτήν την αποστολή και μάλιστα με πολύ επιθετικό και θρασύ τρόπο, όπως κάνουν μουσουλμάνοι ιεροκήρυκες σε Τίρανα, Κόσσοβο και Σκόπια, ειδικά σε τεμένη της υπαίθρου, αλλά ακόμα και σε επιστημονικού χαρακτήρα φόρουμ.

Προφανώς και όλα αυτά “φυτρώνουν” τους σπόρους του διχασμού σε μία ούτως η άλλως εύθραυστη κοινωνία. Αυτό – όχι μόνο διότι υπάρχει σημαντικός αριθμός Χριστιανών και ελληνικής ταυτότητας πολιτών στην ανθρωπογεωγραφία της γειτονικής χώρας – αλλά κυρίως επειδή επίσημα τα Τίρανα και η Πρίστινα γαλουχούν στα σχολεία εδώ και δεκαετίες την ιδέα της οθωμανικής κατάκτησης, του βίαιου εξισλαμισμού και της ηρωικής αντίστασης από πλευράς των Αλβανών.

Ουσιαστικά η τουρκική-νεοθωμανική προπαγανδιστική (και όχι μόνο) δραστηριότητα στοχεύει το πρόσωπο του Γεωργίου Καστριώτη – Εθνικού Ήρωα της Αλβανίας και κατ’ επέκταση των Αλβανών στην Βαλκανική. Κατά τα μέσα και τέλη του 19ου αιώνα, τόσο οι μηχανισμοί της Βιέννης – όταν σχεδίαζαν κράτος για τους Αλβανούς – όσο και οι διάφοροι λόγιοι της διασποράς στην Ελλάδα, την Κάτω Ιταλία, το Βουκουρέστι κ.α. έφεραν με έμφαση στην επιφάνεια το πρόσωπο του Βυζαντινού αυτού πρίγκιπα, ίσως του τελευταίου της εικοσιπενταετούς ενόπλου αντίστασης στις ορδές των Οθωμανών.

Γεννηθείς το 1404 και αποδημήσας το 1468 – κατ’ επίφαση ασπαζόμενος το Ισλάμ, ενώ διατελούσε υπό εγγυητική ομηρία στην αυλή του Μουράτ στην Αδριανούπολη – και λαμβάνοντας το όνομα Σκεντέρμπεης, οργάνωσε από το 1443 και έως το τέλος της ζωής του, ένα ουσιαστικής σημασίας ανάχωμα στην επέκταση των Οθωμανών-Τούρκων στο ευρωπαϊκό έδαφος . Εξάλλου, έχει δικαίως χαρακτηριστεί ως “Αθλητής του Χριστού”.

Είναι όντως θαυμαστό το γεγονός ότι αιώνες μετά αποτελεί την πέτρα σκανδάλου για τους Τούρκους και λίθο αληθείας για τους Αλβανούς. Ακόμα παραμένει εστία αντιπαραθέσεων εάν οι Αλβανοί είναι απόγονοί του και ορθώς συνεχίζουν να τον θεωρούν ήρωα, ή αν μεγάλο μέρος των πληθυσμών αυτών κατάγονται εξ’ Τούρκων χαλδούπηδων – επομένως, υιοθετούν την άποψη Ιμάμηδων της Διεύθυνσης Θρησκευτικών του Ερντογάν που τον αντιμετωπίζουν ανερυθρίαστα ως έναν εχθρό που σφάγιασε “αδελφούς οπαδούς του Μωάμεθ”…

Η Νουβέλα του Ντισραέλι

Ο Μπέντζαμιν Ντισραέλι (1804-1881), Κόμης του Μπικενσφίλντ, γνωστός Άγγλος πολιτικός – διατελέσας τόσο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά και πρωθυπουργός, Εβραίος, αλλά και ασπασθείς το Χριστιανισμό σε προχωρημένη ηλικία – άφησε και πλούσιο λογοτεχνικό έργο.

Σε πρώιμη φάση της ηλικίας του και εμφορούμενος από τις ιδέες του Ρομαντισμού – συγκινημένος από το δράμα των Ελλήνων, την εξέλιξη της Επανάστασής τους κατά των Τούρκων, και την εν γένει ανάγκη απελευθέρωσης των Χριστιανών από τον οθωμανικό ζυγό – συνέγραψε λογοτεχνικό έργο με πρωταγωνιστή τον Γεώργιο Καστριώτη (ή Σκεντέρμπεη). Το έγραψε μετά από περιοδεία του στα μέρη του υπόδουλου Ελληνισμού το χειμώνα 1834-1835. Την άνοιξη του 1835 κυκλοφόρησε υπό τον τίτλο “Η ανάβασις του Σκενδέρ ή Γεωργίου Καστριώτη” (The Rise of Iskander). Δεν είναι δόκιμο να σταθεί κανείς στην λογοτεχνική ή ιστορική του αξία – εξάλλου αρμόδιοι για αυτά είναι οι ειδικοί.

Εκείνο πάντως που αξίζει να υπογραμμισθεί είναι το γεγονός ότι ο Ντισραέλι – ανήσυχο πνεύμα και πρόσωπο με ευρύτερη επιρροή και ισχύ – προκειμένου να αφυπνίσει συνειδήσεις των υπόδουλων Χριστιανών, συγγράφει και κυκλοφορεί το πόνημα τούτο.

Ωστόσο, έχει μεγαλύτερη σημασία η κυκλοφορία της νουβέλας του σε ελληνική μετάφραση. Πρόκειται για έκδοση του εν Πάτραις Τυπογραφείου και Βιβλιοπωλείου “Ο ΚΑΔΜΟΣ” κατά το 1880, σε μετάφραση του Π. Λακιώτου. Στην καθαρεύουσα προφανώς η μετάφραση, όμως όπως παρατηρούν ειδήμονες, σε πολύ καλή απόδοση του αγγλικού πρωτότυπου. Μέσω του πρωταγωνιστή Καστριώτη, ο Ντισραέλι διεγείρει: «Ήπειρος! Δεν είναι φιλόπατρις ο μη σκεπτόμενος πάντοτε περί σου».

Ο πνευματικός βίος του Καστριώτη

Οι Ορθόδοξοι στην Αλβανία παρά τις διάφορες εμμονές δυτικής προπαγάνδας περί του αντιθέτου, έχουν ισχυρά συνείδηση και πεποίθηση ότι ο Γεώργιος Καστριώτης υπήρξε συνεπής στην Ορθόδοξη πίστη και κληρονομιάς του Βυζαντίου. Δικαίως ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, κατά την επίσημη επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη, είχε συμπεριλάβει στάση και Τρισάγιο στον Ναό του Αγίου Νικολάου στη Λέζια, όπου βρίσκεται ο τάφος του Καστριώτη. Ο τότε πρέσβης της Ελληνικής Δημοκρατίας Αλέξανδρος Μαλλιάς προσέφερε στον Πατριάρχη μία ρίζα άγριας ελιάς από την Κρούγια, την έδρα των Καστριωτών, προκειμένου να τη φυτέψει στο Φανάρι. Δεν επρόκειτο απλώς για μία συμβολική χειρονομία…

Ο Ιερομόναχος Ιουστίνος Ανθημιάδης, εκ της Μονής του Παρακλήτου στον Ωρωπό Αττικής – έχοντας διακονήσει ιεραποστολικά για πολλά χρόνια, συνδράμοντας τον Αναστάσιο στην Εκκλησία της Αλβανίας – μας προσφέρει πλούσια τεκμήρια περί του πνευματικού βίου του Καστριώτη – και ως μέλος της Μίας Αγίας Εκκλησίας, όπως ο ελληνικός κόσμος την αντιλαμβάνεται και πιστεύει.

Στο πρώτο τεύχος μάλιστα του επιστημονικού περιοδικού “KËRKIΜ” (Αναζήτηση) – υπό την αιγίδα του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου – ο πατέρας Ιουστίνος δημοσίευσε τον Ιανουάριο του 2009, ιστορική και αγιολογική έρευνα υπό τον τίτλο: “Ο Άγιος Νήφων – αυτάδελφος του Γεωργίου Καστριώτη”. Πρόκειται για τον άγιο Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, του οποίου οι πηγές είναι πλούσιες. Ωστόσο ο πατήρ Ιουστίνος παρατηρεί εύστοχα ότι ο Νήφων, στα πρώιμα χρόνια της έντονης πνευματικής αναζήτησής του, βρέθηκε στα μέρη της Ηπείρου και μάλιστα των βορείων άκρων της, ακολουθώντας τον Πνευματικό, Ζαχαρία. Ο Ζαχαρίας ήταν και Πνευματικός του Καστριώτη.

Με δεδομένο ότι ο Ζαχαρίας μιλούσε και κήρυττε κατά του Πάπα και της αιρέσεως των Καθολικών, καταρρίπτεται βάσιμα η πλάνη που διαδίδεται ότι ο Καστριώτης είχε αμφιταλαντεύσεις ως προς το Ελληνο-Ορθόδοξο δόγμα, που εκ της οικογενείας κληρονομούσε. «Καθώς τους υπεδέχθη χαρά μεγάλη, παρά της αυλής του φιλοξένησε στα ανάκτορα του, ενώ τον σοφότατο Ζαχαρία κατέστησε πνευματικό του πατέρα». Ζαχαρίας και Νήφων ήταν κάθετα ενάντια στη ψευτο-Σύνοδο της Φλωρεντίας. Επομένως, ήταν δυνατόν ο Καστριώτης να ακολουθήσει διαφορετικό πνευματικό δρόμο;