Συμφωνία Γαλλίας-Τουρκίας: Περιορισμένης εμβέλειας ή νέα σελίδα;

Η συμφωνία υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο επαφών Τούρκων και Γάλλων αξιωματούχων. Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας, στις συνομιλίες εξετάστηκαν οι διμερείς αμυντικές και στρατιωτικές σχέσεις, ο στρατηγικός διάλογος και οι δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης της υφιστάμενης συνεργασίας. Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε η σημασία της διατήρησης τακτικών και προσανατολισμένων σε συγκεκριμένα αποτελέσματα επαφών.

Ο Οδικός Χάρτης χαρακτηρίζεται από την τουρκική πλευρά ως σημαντικό βήμα για την περαιτέρω ανάπτυξη της αμυντικής συνεργασίας και την ενίσχυση του στρατηγικού διαλόγου. Στόχος είναι οι θετικές δηλώσεις που έχουν ανταλλάξει το τελευταίο διάστημα οι ηγεσίες των δύο χωρών να αποκτήσουν πιο συγκεκριμένο και θεσμικό περιεχόμενο στον αμυντικό τομέα. Ωστόσο, η νέα συμφωνία με την Τουρκία δεν είναι αντίστοιχη των αμυντικών δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η Γαλλία έναντι της Ελλάδας ούτε του πλαισίου που έχει διαμορφώσει με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η Γαλλία και η Ελλάδα διαθέτουν ειδική αμυντική σχέση, η οποία περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, καθώς και εκτεταμένη στρατιωτική και αμυντική-βιομηχανική συνεργασία, με επίκεντρο μεταξύ άλλων τα Rafale, τις φρεγάτες FDI και τις κοινές ασκήσεις.

Με την Κυπριακή Δημοκρατία, το Παρίσι έχει διαμορφώσει ξεχωριστό στρατιωτικό-νομικό πλαίσιο, μέσω της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας και Status of Forces Agreement (SOFA), που αφορά την παρουσία και τις δραστηριότητες των γαλλικών και κυπριακών ενόπλων δυνάμεων.

Ο γαλλοτουρκικός Οδικός Χάρτης είναι πιο περιορισμένος ως προς το περιεχόμενό του. Η επίσημη τουρκική ανακοίνωση αναφέρεται σε στρατηγικό διάλογο, τακτικές επαφές και ανάπτυξη της συνεργασίας. Δεν ανακοινώθηκε ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, συμφωνία για στρατιωτικές βάσεις ή καθεστώς δυνάμεων, ούτε συγκεκριμένο εξοπλιστικό ή επιχειρησιακό πρόγραμμα. Έτσι, το Παρίσι δημιουργεί έναν τρίτο αμυντικό δίαυλο στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς να μεταβάλλει τις υφιστάμενες δεσμεύσεις του απέναντι στην Αθήνα και τη Λευκωσία.

Γαλλία: Τρεις διαφορετικοί αμυντικοί δίαυλοι 

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι διαφορές Ελλάδας και Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν, ενώ η Άγκυρα εξακολουθεί να αμφισβητεί ελληνικές και ελληνοκυπριακές θέσεις σε ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας, εναέριου χώρου και της ευρύτερης αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην περιοχή. Κατά συνέπεια, η Γαλλία βρίσκεται πλέον να λειτουργεί με τρεις διαφορετικούς μηχανισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο:

• Ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής με την Ελλάδα – στρατιωτικό-νομικό πλαίσιο με την Κυπριακή Δημοκρατία και
• Οδικό Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας με την Τουρκία.

Για την Άγκυρα, η συμφωνία σηματοδοτεί την απόκτηση ενός επίσημου αμυντικού διαύλου με μια μεγάλη ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη, η οποία ταυτόχρονα διατηρεί στενές στρατηγικές σχέσεις με Ελλάδα και Κύπρο. Για το Παρίσι, η εξέλιξη επιτρέπει την ανάπτυξη τακτικών στρατιωτικών επαφών με την Τουρκία χωρίς να απαιτείται αναθεώρηση των υφιστάμενων συμφωνιών του με Αθήνα και Λευκωσία.

Το πραγματικό περιεχόμενο της νέας σχέσης θα κριθεί από το επόμενο στάδιο: Εάν ο Οδικός Χάρτης οδηγήσει σε συγκεκριμένες ομάδες εργασίας, κοινές ασκήσεις, εξοπλιστικά προγράμματα ή επιχειρησιακές συμφωνίες. Μέχρι στιγμής, κανένα από αυτά δεν έχει ανακοινωθεί.