Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη – Ένα σημαντικό βιβλίο του Β. Ασημακόπουλου

Σ’ αυτή τη βαβέλ εύκολα διακρίνουμε δύο τουλάχιστον πηγές. Πρώτα, την πέριξ φλύαρη άγνοια με φόντο τη φτώχια κοινωνικοπολιτικής παιδείας σε κόμματα, σχολεία και Μίντια, τη σπάνι ζουμεροσυνοπτικών πονημάτων-βοηθημάτων με παράλληλη τη συγγνωστή πέριξ αδυναμία προσφυγής σε πολύτομα και μερικώς ανεπίκαιρα αναγνώσματα, την κυριαρχία σπασμένων και κακοραμμένων μεταξύ τους εικόνων κι από πάνω, κατά γνωστό άσμα, “τη γνώμη του καθενός”. Και δεύτερον την πρόσθετη δυσκολία μιας μεταβατικής εποχής όπως αυτή που διάγουμε, μιας “εποχής των τεράτων όπου το παλιό έχει πεθάνει και το καινούριο δεν έχει γεννηθεί”.

Στο τοπίο αυτό, πονήματα που το περιεχόμενο, η δομή κ.α. στοιχεία τους οικοδομούν και συγκροτούν επί πλίνθων και κεράμων ατάκτως εριμμένων, αποτελούν αυτονοήτως είδη πρώτης ανάγκης. Για διαβασμένους κι αδιάβαστους, για αποψίες και ουτ’ εφαψίες. Και ένα τέτοιο πόνημα είναι το νέο βιβλίο του Βασίλη Ασημακόπουλου “Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη…”, στο οποίο μια μικρή αναφορά στη συνέχεια.

Δυο λόγια για τον συγγραφέα

Ο Ασημακόπουλος, σε ώριμη νεότητα ηλικιακά, είναι μαχόμενος δικηγόρος-εργατολόγος και διδάσκων πανεπιστημιακός στο Δημοκρίτειο, με ερευνητικό και διδακτικό αντικείμενο την Πολιτική Κοινωνιολογία και τη Συγκριτική Πολιτική. Συγγραφέας ήδη άλλων δύο βιβλίων (Πορεία Αριστερά –  ΣΥΡΙΖΑ, Γόρδιος 2016 και “Πρώτη φορά Αριστερά – ΠΑΣΟΚ 1974-2018, Gutenberg 2018) και συνεπιμελητής σε συλλογικούς τόμους (ΠΑΣΟΚ 1974-2018 – Gutenberg 2018 και η “Γ’ Ελληνική Δημοκρατία 1974-2024”, Στοχαστής 2025) έχει επίσης εκτεταμένη αρθρογραφία σε επιστημονικά περιοδικά, εφημερίδες και ιστοσελίδες. Είναι επίσης μέλος του Επιστημονικού Δικτύου “Πανελλήνιοι Διάλογοι”.

Το νέο βιβλίο του (εκδ. Παπαζήση 2025) έχει πλήρη τίτλο “Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη απ’ τον 19ο στον 21ο αιώνα” και υπότιτλο “Κομματικές οικογένειες και κομματικά συστήματα σε συγκριτική προοπτική – Σκέψεις για την ελληνική περίπτωση”. Το θέμα του βιβλίου, αλλά και η ιστορικο-εξελικτική όσο και η δομική-θεωρητική διάσταση της προσέγγισής του απ’ τον Ασημακόπουλο είναι έτσι ευκρινή ήδη από τίτλου, όπως και η αντίστοιχη συγκριτική ματιά στην ειδικότερη ελληνική περίπτωση.

Το 500 σελίδων βιβλίο πλαισιώνεται από χρήσιμους προλόγους και εισαγωγικό-μεθοδολογικό σημείωμα και υποστηρίζεται από 681 βιβλιογραφικές αναφορές, εκ των οποίων 144 ξενόγλωσσες. Επίσης η παράθεση του χαιρετισμού του Μιχάλη Χαραλαμπίδη στο συνέδριο του PCI το 1983 παρέχει δείγμα πρόσφατου ελληνικού σοσιαλιστικού λόγου και διεθνούς εκπροσώπησής του.

Στο κύριο θέμα του το βιβλίο αρθρώνεται σε πέντε μέρη που καλύπτουν ισάριθμες περιόδους της ευρωσοσιαλιστικής εξέλιξης. Περιλαμβάνει α) την προϊστορία της, β) την περίοδο της μαρξιστικής Β’ Διεθνούς, γ) την μεσοπολεμική εξελικτική μαρξιστική σοσιαλδημοκρατία, δ) την μεταπολεμική αναθεωρητική περίοδο και ε) τη μετασοβιετική σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία ως το 2010.

“Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη”: Τι κομίζει το βιβλίο

Δεν πρόκειται, ωστόσο, για απλό ιστόρημα, αφού κινείται σε πολυεπίπεδη προσέγγιση, όπου κοινωνικές εξελίξεις, τεχνικοεπιστημονικές πρόοδοι, ευρύτερα πολιτικά γεγονότα, πολεμικές συγκρούσεις, εσωτερικές διαμάχες, κατά χώρα συγκλίσεις κι αποκλίσεις, συναρθρώσεις με τα ευρύτερα πολιτικά συστήματα, καθώς και πείρα κι αναστοχασμοί συνδιαμορφώνουν μια πλήρη, επίσης πολυεπίπεδη όσο και συνεκτική εικόνα των σχετικών κοινωνικοπολιτικών πραγμάτων.

Σ’ αυτή συνεισφέρουν ιδιαίτερα και οι θεωρητικές εμβαθύνσεις και συστηματοποιήσεις όπου και διαρκώς επεκτείνεται ο Ασημακόπουλος. Τέτοιες είναι η θεωρία των Διαιρετικών Τομών (~ Κυρίαρχων Αντιθέσεων), ζητήματα δημοκρατίας και σοσιαλισμού, ζητήματα του “ίδιου και του διαφορετικού” πέραν των επιφαινομένων, ζητήματα ευρύτερων κομματικών διαμορφώσεων και οικογενειών, ζητήματα τυπολογίας και  κομματικής κοινωνικής συμμετοχής και έκφρασης, ζητήματα λαϊκισμού κ.α. Επίσης η δυναμική των αναθεωρήσεων-αναπροσανατολισμών κατά καιρούς σε σύνδεση με τις ευρύτερες εξελίξεις, την αξιοποίηση της κατά περιόδους και τόπους ιστορικής πείρας και τις ειδικότερες θεωρητικές κατανοήσεις της.

Στη ζωντανή πραγμάτευση και εικόνα συνεισφέρει και μια παρέλαση εμβληματικών πρωταγωνιστών, απ’ τον Μπερνστάϊν και τον Κάουτσκι ως τον Σαμίρ Αμίν και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Κυρίως, όμως, δεν μπορεί να διαφύγει απ’ τον αναγνώστη ότι ζητήματα του σήμερα και του σοσιαλιστικού προβληματισμού έχουν τεθεί και κριθεί κατά χώρες και καιρούς με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κληροδοτώντας μια πολύτιμη πείρα, αλλά και θεωρητικά ερωτήματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν.

…και η Ελλάδα

Διαρκής επίσης είναι η συγκριτική αναφορά στα ελληνικά πράγματα, παλαιότερα έως πρόσφατα, με ειδικότερες αναφορές στο ΠΑΣΟΚ και με χαρακτηριστικά αποσπάσματα του λόγου του, κι αναφορές στην ευρωπορεία της χώρας και τη δυναμική ελληνικού και ευρωπαϊκού σοσιαλιστικού λόγου. Τέλος, ένας επίλογος του Ασημακόπουλου συνοψίζει και συμπληρώνει το πραγματευόμενο θέμα, παρέχοντας δίπλα σε προσεκτικά συμπεράσματα, υλικό προβληματισμού για κρίσιμα ανοιχτά θέματα, όπως το βαθύτερο κι εν ταυτώ ρεαλ-μαχητό περιεχόμενο του σοσιαλισμού.

Κλείνοντας, σημειώνουμε πως το βιβλίο του Ασημακόπουλου, χαρακτηρίζεται από διακριτικά ισχυρή επιστημονική δομή κι ανάπτυξη, αποτελώντας αφ’ ενός εργαλείο για τον κοινωνικοπολιτικό επιστήμονα ή πολιτικό οδηγό, αλλά παράλληλα επιτρέποντας μια άνετη και ουσιαστικά διαφωτιστική και παιδευτική πρόσβαση στον απλό πολίτη-αναγνώστη που προβληματίζεται περί τα κοινωνικοπολιτικά.